CHP İzmir İl Başkan Yardımcısı, mimar ve yerel yönetimler uzmanı Erkut Tamay, İzmir’de atık yönetimi ve çevre kirliliğine yönelik “İzmir Sıfır Atık ve Döngüsel Ekonomi Modeli” önerisini açıkladı. Almanya, Hollanda, Avusturya ve Slovenya’daki uygulamaların İzmir’in yerel koşullarına uyarlanabileceğini belirten Tamay, atığın sorun olmaktan çıkarılıp ekonomik değere dönüştürülmesini hedeflediklerini söyledi.
Tamay’ın önerisinde Almanya’nın depozito sistemi, Hollanda’nın akıllı atık toplama teknolojileri, Avusturya’nın organik atıktan kompost ve biyogaz üretimi ile Slovenya’nın mahalle bazlı ayrıştırma modeli örnek gösterildi. Tamay, bu uygulamaların İzmir’in ihtiyaçlarına göre uyarlanmasını istedi.
İlçelere göre farklı sistem önerisi
Tamay, İzmir’in bütün ilçelerinde aynı atık yönetimi modelinin uygulanmasının doğru olmayacağını savundu. Merkezi ve yoğun yerleşimli ilçelerde yer altı konteynerleri, akıllı toplama sistemleri ve ticari ambalaj yönetiminin öne çıkarılmasını önerdi. Konak, Karşıyaka, Buca, Bornova, Bayraklı, Gaziemir, Balçova, Narlıdere, Çiğli ve Karabağlar’da apartman ve sitelerde ayrı toplamanın yaygınlaştırılmasını; üniversitelerin, öğrenci yurtlarının, restoranların ve ticari işletmelerin sisteme katılmasını istedi.
Ödemiş, Tire, Bayındır ve Torbalı gibi tarımsal üretimin yoğun olduğu ilçelerde ise organik ve tarımsal atıkların değerlendirilmesine öncelik verilmesi gerektiğini belirtti. Kâğıt, cam, plastik ve metal ambalajların ayrı toplanmasının yanı sıra pil, elektronik eşya, tekstil ve hacimli atıklar için özel toplama noktaları oluşturulmasını da önerdi.
Doluluk sensörlü konteynerler ve GPS takibiyle toplama güzergâhlarının ihtiyaca göre düzenlenebileceğini ifade eden Tamay, pazar yerleri, restoranlar, oteller ve gıda işletmelerinden çıkan organik atıkların kompost ve biyogaz tesislerinde değerlendirilebileceğini kaydetti. Tamay, enerji geri kazanımının geri dönüşümün yerine geçmemesi, önceliğin atığın önlenmesi, yeniden kullanılması ve geri dönüştürülmesi olması gerektiğini söyledi.
Turizm bölgeleri için ayrı planlama
Çeşme, Alaçatı, Urla, Foça, Dikili, Çandarlı, Karaburun, Seferihisar, Gümüldür ve Özdere gibi turizm bölgelerinde yaz aylarında artan nüfusa göre özel toplama planları hazırlanmasını isteyen Tamay; plajlarda ayrı atık noktaları kurulmasını, marina ve balıkçı barınaklarındaki tekne atıklarının mevzuata uygun toplanmasını önerdi. Otel, restoran ve beach club’ları kapsayacak bir “Sıfır Atık Turizm Programı” oluşturulması da öneriler arasında yer aldı.
2035 için geri kazanım hedefleri
Tamay, model kapsamında 2035 yılına kadar belediye atığının en az yüzde 50’sinin geri dönüşüm ve kompost yoluyla değerlendirilmesini, ayrı toplama sistemine erişimin kent genelinde yüzde 100’e çıkarılmasını ve düzenli depolamaya gönderilen atık oranının yüzde 10’un altına indirilmesini hedef olarak açıkladı.
Bu hedefler için İzmir Büyükşehir Belediyesi ile 30 ilçe belediyesinin ortak çalışma yürütmesi gerektiğini belirten Tamay, görev, yetki, finansman, uygulama takvimi ve denetim mekanizmalarını içeren bir iş birliği protokolü hazırlanmasını istedi. Protokolün ölçülebilir hedefler, yıllık uygulama programları ve kamuoyuna açık performans raporlarıyla desteklenmesi gerektiğini kaydetti.
Tamay ayrıca belediyeler, üniversiteler, meslek odaları, çevre örgütleri, sanayi kuruluşları, geri dönüşüm sektörü, turizm temsilcileri, muhtarlar ve vatandaşların katılımıyla “İzmir Atık Yönetimi ve Döngüsel Ekonomi Konseyi” kurulmasını önerdi. Modelin hayata geçirilmesi için ortak standartların belirlenmesi, ilçeler arası koordinasyon ve düzenli denetimin önemini vurgulayan Tamay, İzmir’in bu dönüşümü gerçekleştirecek insan kaynağına, üniversitelere ve sanayi altyapısına sahip olduğunu ifade etti.
