Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği’nde kapsamlı değişiklikler içeren yeni bir taslak hazırladı. Hazırlanan düzenleme ile bal denetimlerinde önemli bir dönüşüm öngörülüyor. Taslağa göre denetim süreci yalnızca nihai ürünle sınırlı kalmayacak, üretimin başlangıç aşaması da kontrol kapsamına alınacak.
Denetim Zinciri Üretimin Başlangıcına Genişletiliyor
Türkiye, 9 milyonu aşan kovan varlığı ve yıllık yaklaşık 115 bin tonluk üretimiyle küresel bal üretiminde öne çıkan ülkeler arasında yer alıyor. Buna rağmen piyasadaki balın güvenilirliği uzun süredir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Hazırlanan taslak ile birlikte denetim modeli değiştiriliyor. Yeni sistemde kontroller, yalnızca market raflarında değil, bal üretiminin ilk aşaması olan petek kullanımından itibaren gerçekleştirilecek. Bu sayede üretim sürecinin başından sonuna kadar izlenebilirlik sağlanması hedefleniyor.
Temel Petekler İlk Kez Standart Kapsamına Alınıyor
Mevcut uygulamada denetimler ağırlıklı olarak son ürün üzerinden yapılırken, yeni düzenleme ile birlikte arıcılıkta kullanılan temel petekler de teknik kriterlere bağlanıyor.
Taslak düzenlemeye göre:
- Piyasaya sunulan peteklerin belirlenen fiziksel ve kimyasal şartları karşılaması zorunlu olacak.
- Parafin, stearin ve benzeri yabancı maddeler içeren petekler “uygunsuz” kabul edilecek.
- Katkılı ve düşük kaliteli peteklerin kullanımının önüne geçilmesi amaçlanacak.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde üreticilere uyum sağlamaları için 1 yıl süre tanınacak.
Sahte Bal Denetimlerinde Dikkat Çeken Veriler
Türkiye’de arıcılık sektörünün büyüklüğüne rağmen sahte ürünler hem tüketici sağlığını hem de ekonomik dengeleri etkiliyor. Son 4 ayda yapılan denetimlerde 20 farklı firmaya ait 25’ten fazla sahte bal ürünü tespit edildi.
Denetimlerde en sık karşılaşılan usulsüzlükler şu şekilde sıralandı:
- Bala şeker şurubu eklenmesi
- Katkı maddeleri ile ürün miktarının artırılması
- Etiket bilgileriyle tüketicinin yanıltılması
Yeni Modelde Hedef: Kaynağında Önleme
Yeni denetim yaklaşımı, bal üretim zincirinin ilk halkasını kontrol altına almayı hedefliyor. Taslak düzenlemenin uygulanmasıyla birlikte sahtecilik faaliyetlerinin üretim aşamasında engellenmesi planlanıyor.
