Yönetmen koltuğunda usta isim Kartal Tibet’in oturduğu film, aynı zamanda Tibet’in yönetmenlik kariyerindeki ilk çalışması olma özelliğini taşıyor. Senaryosu Yavuz Turgul tarafından kaleme alınan filmin yapımcılığını ise Nahit Ataman üstleniyor.
Başrollerde Kemal Sunal, Şener Şen, Müjde Ar, Adile Naşit ve Ayşen Gruda gibi Türk sinemasının efsane isimleri bir araya geliyor.
Nâzım Hikmet imzalı hikâyeden beyaz perdeye
“Tosun Paşa”nın hikâyesi, ünlü şair Nâzım Hikmet’in 1939 yılında yazdığı aynı adlı senaryodan uyarlandı. Tarihsel bir arka plan üzerine kurulan film, hiciv ve mizahı ustalıkla harmanlayarak izleyiciye hem eğlenceli hem de düşündürücü bir anlatı sunuyor. Filmde Kemal Sunal’ın canlandırdığı Tosun Paşa karakteri ise, dönemin Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın oğlu Ahmed Tosun Paşadan esinlenilerek oluşturuldu.
Yeşil Vadi kavgası: Tellioğulları ve Seferoğulları karşı karşıya
Filmin olay örgüsü, 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’na bağlı Mısır Eyaletinde geçiyor. İskenderiye’nin en kıymetli bölgesi olarak bilinen Yeşil Vadi, iki köklü aile olan Tellioğulları ile Seferoğullarını karşı karşıya getiriyor. Vadinin kime ait olacağı konusunda devlet görevlileri dahi kesin bir karar veremeyince, rekabet bambaşka bir boyuta taşınıyor.
İki aile de İskenderiye’nin en nüfuzlu devlet adamlarından biri olan Daver Beyin kızı Leyla ile evlenerek Yeşil Vadi’yi ele geçirmeyi planlıyor. Daver Bey’in tercihini Seferoğulları’ndan yana kullanması, Tellioğulları’nı daha büyük bir oyuna itiyor.
Sahte paşa planı ve işler karışıyor
Tellioğulları, evin saf ve iyi niyetli uşağı Şaban’ı, Kahire’nin en güçlü ve korkulan paşalarından biri olan Tosun Paşa olarak tanıtmaya karar veriyor. Şaban’ın bu sahte kimlikle ortaya çıkması, olayların seyrini tamamen değiştiriyor. Başta plan tıkır tıkır işler gibi görünse de, Tosun Paşa kılığındaki Şaban’ın Leyla’ya âşık olması tüm dengeleri altüst ediyor.
Şaban’ın kontrolsüz hamleleri ve Lütfü’nün (Şener Şen) hırsı, olayları içinden çıkılmaz bir hâle sokarken, herkesin unuttuğu gerçek Tosun Paşa’nın bir gün ortaya çıkacağı gerçeği göz ardı ediliyor.
Gerçek Tosun Paşa sahneye çıkıyor
Filmin finaline doğru hakiki Tosun Paşa, Kahire Sarayı’ndan çıkıp gelerek tüm oyunu bozuyor. Yeşil Vadi’ye el koyan gerçek paşa, Daver Bey’in kızı Leyla ile evlenerek hem gücü hem de toprağı elinde topluyor. Tellioğulları ise canlarını zor kurtarırken, yaşananların tüm suçunu Şaban’ın üzerine yıkıyor. Oysa asıl hata, gerçek Tosun Paşa’nın varlığını bir anlığına unutan Lütfü’nün hırsında yatıyor.
Zengin oyuncu kadrosu dikkat çekiyor
Film, yalnızca başrolleriyle değil, yardımcı rollerde yer alan güçlü isimlerle de dikkat çekiyor. Zihni Göktay, Sıtkı Akçatepe, Akil Öztuna, Tuncay Gürel, Oya Aydonat, Suna Yıldızoğlu ve daha birçok usta oyuncu, hikâyeye renk katıyor.
İstanbul’un farklı noktalarında çekildi
“Tosun Paşa”nın çekimleri İstanbul’un çeşitli semtlerinde gerçekleştirildi. Tellioğulları ailesinin evi olarak Yeşilköy’deki Simenoğlu Köşkü kullanılırken, çöl sahneleri Arnavutköy Ağaçlı Köyünde çekildi. Daver Bey’in köşk sahneleri için Emirgân’daki Sarı Köşk ve Said Halim Paşa Yalısı tercih edildi. Filmdeki Yeşil Vadi sahneleri ise Kemerburgaz bölgesinde hayat buldu.
Çekimler sırasında yaşanan talihsiz kaza
Filmin çekimleri sırasında üzücü bir olay da yaşandı. Tellioğulları’nın reisi Akil karakterine hayat veren Akil Öztuna, Kemerburgaz’daki çekimler esnasında deveden düşerek ağır şekilde yaralandı. İç kanama geçiren usta oyuncu hastaneye kaldırıldı ve çekimlere devam edemedi. Öztuna, filmin vizyona girmesinden kısa bir süre önce, 18 Kasım 1976’da 71 yaşında hayatını kaybetti.
