Türk musikisinin en önemli enstrümanlarından biri olan kanun, Türkiye’de sınırlı sayıda usta tarafından üretiliyor. İzmir’de yaşayan Burçin Bayar Babaoğlu ise bu alanda dikkat çeken isimlerden biri. Türkiye’nin ilk diplomalı kadın kanun yapım ustası olarak bilinen Babaoğlu, yaklaşık 15 yıldır Karşıyaka’daki atölyesinde geleneksel yöntemlerle kanun üretmeye devam ediyor. 41 yaşındaki Babaoğlu, Ege Üniversitesi Çalgı Yapımı Bölümü’nden mezun olduktan sonra bu alanda uzmanlaşarak kanun imalatına yöneldi. El işçiliğine dayalı geleneksel üretim yöntemlerini tercih eden Babaoğlu, seri üretim yerine her bir enstrümanı titiz bir süreçle hazırlıyor.
Geleneksel yöntemlerle üretim
Babaoğlu, kanun yapımında eski ustaların yöntemlerini yaşatmayı tercih ettiğini belirterek, üretim sürecinin tamamen el işçiliğine dayandığını ifade etti. Eğitim sürecinin ardından İzmir’de usta kanun yapımcısı Ejder Güleç’in atölyesinde de deneyim kazandığını söyleyen Babaoğlu, bugüne kadar yaklaşık 30 kanun ürettiğini belirtti. “Kanun imalatında eski usul çalışıyorum. Modern makineler yerine el işçiliğini tercih ediyorum. Her enstrümanın kendine özgü bir karakteri olması gerektiğine inanıyorum” dedi.
“Kadınlar bu işi yapamaz” algısını kırdı
Mesleğinde zaman zaman önyargılarla karşılaştığını dile getiren Babaoğlu, çalgı yapımının çoğu kişi tarafından marangozlukla ilişkilendirildiğini ve bu nedenle kadınların bu işi yapamayacağı yönünde bir algı oluştuğunu söyledi. İsmi nedeniyle bazı kişilerin kendisini erkek usta zannettiğini belirten Babaoğlu, bu algıyı kırmayı başardığını düşünüyor. “Çalgı yapımına marangozluk mantığıyla bakıldığı için kadınların bu işi yapamayacağı düşünülüyor. Bu bakış açısını kırdığımı düşünüyorum. Benden sonra çalgı yapımı bölümünü kazanan ve mezun olan kadınlar olduğunu biliyorum. Bu da bana büyük gurur veriyor” diye konuştu.
Kadın işçiliğinin ince dokunuşu
Babaoğlu, kadınların enstrüman üretiminde farklı bir hassasiyet ortaya koyabildiğini ifade ederek, kadın işçiliğinin kanun yapımında ince dokunuşlarla fark yaratabildiğini söyledi. Karşıyaka Belediyesi Mahmure Handan Hanım Müzik Aleti Yapım Atölyesi’nde kadınlara minyatür müzik aleti yapımı kursu verdiğini belirten Babaoğlu, hem sanatını aktarmayı hem de yeni ustaların yetişmesine katkı sağlamayı hedefliyor.
Atık malzemelerden enstrüman
Sadece klasik enstrüman üretimiyle sınırlı kalmayan Babaoğlu, geri dönüşüm malzemelerini kullanarak farklı müzik aletleri de tasarlıyor. Bit pazarından aldığı bir tavlayı gitara dönüştürdüğünü anlatan Babaoğlu, çevrede bulunan birçok malzemenin müzik aletine dönüştürülebileceğini söyledi. “Atölyede heykelden yapılmış bir çellomuz var. Zamanla çevremde gördüğüm her şeye farklı bakmaya başladım. Yolda yürürken vida bile topluyorum. Birçok nesne doğru şekilde işlendiğinde müzik aletine dönüşebilir” dedi.
Gençlere müzikle tanışma fırsatı
Babaoğlu’nun en büyük hayallerinden biri ise müzik aletlerine ulaşma imkânı olmayan gençlere destek olmak. Bu amaçla engelli merkezlerinde ve çeşitli kurumlarda çocuklarla atölye çalışmaları yaptığını belirten Babaoğlu, gençlere atık malzemelerden enstrüman yapmayı öğretmek istediğini söyledi. “Amacım, müzik aletlerine ulaşamayan gençlere atık malzemelerden kendi enstrümanlarını yapmayı öğretmek. Böylece hem üretmenin hem de müzikle tanışmanın mutluluğunu yaşayabilirler” diyen Babaoğlu, bu projeyi Türkiye genelinde yaygınlaştırmayı hedeflediğini ifade etti. Yıllardır atölyesinde ahşabı ince işçilikle şekillendiren Babaoğlu, hem geleneksel kanun yapımını yaşatıyor hem de sanatın sınırlarını yeni fikirlerle genişletmeye devam ediyor.
