Uzay araştırmalarında yıldızların renklerine ilişkin dikkat çekici bir çalışma gerçekleştirildi. İngiltere'deki Warwick Üniversitesi'nden astrofizikçi Mark Hollands öncülüğündeki araştırma ekibi, Dünya'ya yaklaşık 65 ışık yılı uzaklığa kadar olan 151 beyaz cüce yıldızın verilerini inceleyerek insan gözü tarafından yeşil renkte algılanabilecek bir yıldız tespit etti.
Araştırmacılar, yıldızın rengini doğrudan görsel gözlemlerle değil, yıldızdan yayılan ışığın farklı dalga boylarına ayrılmasıyla elde edilen spektrum verilerini kullanarak hesapladı.
Çalışma, yıldızların kimyasal bileşimleri ile insan gözünün renk algısı arasındaki ilişkiye odaklandı.
Yıldızın yeşil görünmesinin nedeni ne?
Araştırmanın sonuçlarına göre yeşil görünebileceği hesaplanan beyaz cücenin atmosferinde kalsiyum, sodyum ve lityum elementleri öne çıkıyor. Bu elementlerin yıldızdan yayılan ışığın spektrumunu etkilemesi, insan gözünün algılayacağı rengin alışılmış yıldız renklerinden farklılaşmasına neden olabiliyor.
Astrofizikçi Mark Hollands, normal yıldızların çoğunlukla turuncu, beyaz ve mavi tonlarında göründüğünü, ancak bazı beyaz cücelerin atmosferlerindeki fiziksel koşullar nedeniyle farklı renklerde algılanabileceğini belirtti.
Beyaz cüceler, Güneş benzeri yıldızların yaşamlarının son aşamasında geride bıraktıkları son derece yoğun ve sıcak yıldız kalıntıları olarak biliniyor.
Yıldızların atmosferi eski gezegenlerin izlerini taşıyor
Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri de beyaz cücelerin atmosferlerinde bulunan elementlerin, geçmişte bu yıldızların çevresinde yer alan gezegen sistemleri hakkında bilgi verebilmesi oldu.
Beyaz cücelerin atmosferlerinde helyumun yanı sıra demir, magnezyum ve sodyum gibi elementlerin izlerine rastlanabiliyor. Kayalık gök cisimlerinde yaygın olarak bulunan bu maddeler, yıldızın geçmişinde gezegenlerin veya asteroitlerin bulunmuş olabileceğine işaret ediyor.
Bir gezegen ya da asteroit beyaz cüceye fazla yaklaştığında parçalanabiliyor. Parçalanmanın ardından ortaya çıkan maddeler yıldızın dış katmanlarına karışarak atmosferin kimyasal yapısını değiştirebiliyor.
Bilim insanları bu elementleri inceleyerek parçalanan gök cisimlerinin hangi maddelerden oluştuğunu ve geçmişte nasıl bir gezegen sisteminin var olduğunu araştırabiliyor.
Araştırmada yer almayan Kaliforniya Üniversitesi San Diego'dan astronomi ve astrofizik profesörü Adam Burgasser, beyaz cüceleri gezegenlerin geçmişinin araştırılabildiği bir tür suç mahalline benzetti.
Yeşil yıldızın yanında pembe yıldız da belirlendi
Çalışmada yalnızca yeşil renkte algılanabilecek bir yıldız bulunmadı. Araştırmacılar, insan gözüne somon pembesi tonlarında görünebilecek bir başka beyaz cüce de belirledi.
Mark Hollands, söz konusu rengin yıldızın atmosferindeki yüksek karbon molekülü yoğunluğuyla bağlantılı olduğunu ifade etti.
Böylece araştırma, beyaz cücelerin atmosferlerindeki farklı kimyasal koşulların insan gözünün algılayacağı renkler üzerinde nasıl etkili olabileceğini ortaya koydu.
Penn State Scranton'dan astrofizikçi Agnès Kim, çalışmanın beyaz cücelere ilişkin mevcut bilimsel bilgileri kökten değiştirmediğini ancak fiziksel veriler ile insanın görsel algısını bir araya getiren yaklaşımı bakımından dikkat çektiğini değerlendirdi.
Gelecekte 20'ye kadar yeşil yıldız belirlenebilir
RAS Techniques and Instruments dergisinde yayımlanan araştırma, mevcut astronomik gözlem verilerinin farklı bir yöntemle değerlendirilmesine dayanıyor.
Bilim insanları, yeni spektroskopik gözlem programları sayesinde incelenebilecek beyaz cüce yıldız sayısının önemli ölçüde artmasını bekliyor.
Mark Hollands, spektrum verilerine ulaşılabilen beyaz cüce sayısının yaklaşık 10 katına çıkabileceğini belirtti.
Bu gelişmeyle birlikte insan gözüne yeşil renkte görünebilecek beyaz cüce yıldızların sayısının da bir veya iki örnekten 10 ila 20'ye yükselebileceği öngörülüyor.
Araştırmacılar, yıldızların sıcaklıkları, atmosferlerindeki elementler ve algılanan renkleri arasındaki ilişkilerin incelenmesinin beyaz cücelerin sınıflandırılmasına katkı sağlayabileceğini ifade ediyor.
