Küresel ölçekte yapay zekanın istihdam üzerindeki etkisi tartışılmaya devam ederken, teknoloji devlerinde hız kazanan işten çıkarmalar ile iş ilanı verileri birlikte okunduğunda ani bir daralmadan çok görev bazlı bir dönüşüm sürecine işaret ediyor. Uzmanlara göre mesele “mesleklerin ortadan kalkması” değil, iş yapış biçimlerinin köklü biçimde evrilmesi. Dünya genelinde yapay zeka ve teknoloji yatırımlarına ilişkin uzun vadeli iyimserlik sürse de, otomasyonun özellikle beyaz yaka roller üzerindeki etkisi dikkatle izleniyor. Şirketler verimlilik artışı ve maliyet optimizasyonu amacıyla tekrarlayan, veri yoğun ve rutin görevleri otomasyona devrederken, insan kaynağını daha yüksek katma değerli alanlara yönlendirmeyi hedefliyor.
İşten Çıkarmalar ve Yapısal Dönüşüm
Son dönemde Amazon, Meta, Microsoft, Google ve Salesforce gibi teknoloji şirketlerinde görülen organizasyonel daralmalar, yüzlerce hatta binlerce çalışanı kapsadı. Ancak uzmanlar bu gelişmeleri yalnızca küçülme olarak değil, kaynakların yeniden konumlandırılması olarak değerlendiriyor. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) analizlerine göre dijitalleşme, otomasyon ve yapay zeka; bazı görevleri ortadan kaldırırken aynı zamanda yeni beceri alanları yaratıyor. Bulut bilişim, veri görselleştirme, büyük veri analizi ve yapay zeka yönetişimi gibi 10 yıl önce sınırlı talep gören yetkinlikler bugün stratejik önem taşıyor.
“Mesleklerin Ölümü Değil, İşlerin Dönüşümü”
Kariyer.net CEO’su Fatih Uysal, yapay zekanın etkisinin “mesleklerin ölümü” perspektifinden değil “işlerin dönüşümü” çerçevesinden ele alınması gerektiğini vurguluyor. Tarih boyunca sanayi devrimi ve internet gibi büyük teknolojik sıçramaların da benzer kaygılar yarattığını hatırlatan Uysal, hesap makinelerinin öğretmenlerin yerini almadığını, eğitimi dönüştürdüğünü örnek gösteriyor. Uysal’a göre yapay zeka çağında analitik düşünme, yaratıcılık, problem çözme, empati ve stratejik karar alma gibi insana özgü yetkinlikler daha da değer kazanacak. Şirketler yalnızca teknik yapay zeka bilgisi değil, bu teknolojileri iş süreçlerine entegre edebilen ve değişime hızla uyum sağlayabilen profesyoneller arıyor.
Hibrit Roller Yükselişte
İş ilanları verileri de bu dönüşümü doğruluyor. Yapay zeka yetkinlikleri artık yalnızca teknoloji pozisyonlarında değil; perakende, sağlık, üretim, finans, pazarlama ve insan kaynakları gibi birçok sektörde farklı rollerin parçası haline gelmiş durumda. Özellikle hukuk alanı dikkat çekiyor. Regülasyon, veri koruma ve yapay zeka yönetişimi gibi yeni uzmanlık alanları, bu sektörde talebi artırıyor. Son iki yılda hukuk ilanlarının genel trende kıyasla belirgin biçimde daha güçlü seyretmesi, yapay zekanın bazı alanlarda istihdamı daraltmak yerine genişlettiğini gösteriyor.
Finans, pazarlama ve operasyon gibi alanlarda ise yapay zeka; karar destek sistemleri ve veri analitiği araçları üzerinden süreçleri hızlandırıyor. Bu sayede profesyoneller rutin görevler yerine stratejik planlama ve yaratıcılık gerektiren işlere odaklanabiliyor.
Yetkinlik Yarışı
Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde iş gücü piyasasında belirleyici unsur, değişen yetkinlik ihtiyaçlarına uyum sağlayabilme kapasitesi olacak. Veri okuryazarlığı, teknoloji bilgisi ile sektör uzmanlığını birleştiren hibrit profiller öne çıkacak. Yapay zeka çağında dönüşüm kaçınılmaz görünürken, asıl soru insanın sistem dışına itilip itilmeyeceği değil; nasıl konumlanacağı. Mevcut tablo, insan ve teknolojinin rekabetinden çok, iş birliği üzerinden şekillenen yeni bir çalışma modeline işaret ediyor.
