Serbest çalışma modeli dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de hızla yaygınlaşıyor. Dünya Bankası verilerine göre küresel ölçekte yaklaşık 1,57 milyar kişi freelance çalışırken, Türkiye’de bu sayı 2025 yılı itibarıyla 2 milyonu aştı. Özellikle gençlerin esnek çalışma isteği ve ek gelir arayışı, serbest çalışma modeline olan ilgiyi artırdı. Yazılım, grafik tasarım, dijital pazarlama, sosyal medya yönetimi ve içerik üretimi gibi alanlar, Türkiye’de freelance ekonominin en yoğun faaliyet gösterdiği sektörler arasında yer alıyor.
Kadınlar erkeklerden önde
EUPRERA (Avrupa Halkla İlişkiler Eğitim ve Araştırma Derneği) iş birliğiyle gerçekleştirilen ve Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Prof. Dr. Özlem Alikılıç ile Prof. Dr. Ebru Gökaliler tarafından katkı sunulan uluslararası araştırma, iletişim sektöründeki kadın freelancerların yükselişine dikkat çekti. Araştırma sonuçlarına göre kadın freelancerlar, erkek meslektaşlarına kıyasla daha fazla proje üstlenirken, bazı çalışma alanlarında daha yüksek gelir elde etmeyi başarıyor. Bulgular, serbest çalışma modelinin kadınlar açısından alternatif ve güçlendirici bir kariyer yolu haline geldiğini ortaya koyuyor.
Freelance çalışmaya yönelten nedenler
Araştırmada yer alan değerlendirmelere göre kadınların freelance çalışma modeline yönelmesinde kurumsal iş hayatında karşılaşılan mobbing, toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikler ve kariyer engelleri önemli rol oynuyor. Çalışmada kadınların, serbest çalışma sayesinde kendi çalışma koşullarını belirleyebildiği, daha esnek bir iş düzeni oluşturabildiği ve üretkenliklerini artırabildiği vurgulandı. Böylece kurumsal yaşamda sıkça tartışılan ücret eşitsizliğine ilişkin tablonun bazı alanlarda tersine döndüğü görüldü.
Kadınlar esnekliği, erkekler geliri önceliyor
Araştırma, kadın ve erkeklerin freelance çalışmayı tercih etme nedenleri arasındaki farklılıklara da ışık tuttu. Erkeklerin daha yüksek gelir elde etme hedefiyle bu çalışma modeline yöneldiği görülürken, kadınlar için iş-yaşam dengesi, çalışma saatlerinde esneklik ve aile sorumluluklarını daha rahat yönetebilme gibi faktörlerin ön plana çıktığı belirlendi. Uzmanlar, elde edilen verilerin toplumsal cinsiyet rollerinin çalışma hayatındaki etkisini açık biçimde ortaya koyduğunu ve freelance ekonominin özellikle kadınlar için yeni fırsatlar sunduğunu değerlendiriyor.
Türkiye’de freelance ekonomi büyüyor
Artan dijitalleşme, uzaktan çalışma imkanları ve yeni nesil iş modelleriyle birlikte freelance ekonomi Türkiye’de her geçen yıl daha fazla büyüyor. Özellikle 25-35 yaş aralığındaki gençlerin yoğun ilgi gösterdiği sistem, geleneksel çalışma modellerine alternatif olarak öne çıkarken, kadınların bu alandaki yükselişi dikkat çekiyor.
