Yeniköy Kemerköy Enerji tarafından Doğu Akdeniz Üniversitesi iş birliğiyle, Tarım ve Orman Bakanlığı Muğla İl Müdürlüğü izin ve koordinasyonunda yürütülen projenin akademik final raporunda saha çalışmalarından elde edilen sonuçlara yer verildi. Yaklaşık 8 hektarlık alanda gerçekleştirilen çalışmalarda taşınan 200'den fazla deniz çayırı öbeğinin yüzde 90'ının sağlıklı şekilde yaşamını sürdürdüğü belirlendi. Aynı alana dikilen 1.300 deniz çayırı fidesinde ise yaşam oranının yüzde 70 olduğu kaydedildi.
2023 yılında başlatılan proje kapsamında deniz çayırlarının korunması, zarar gören alanların yeniden kazanılması ve Akdeniz kıyılarında kullanılabilecek bilimsel rehabilitasyon yöntemlerinin geliştirilmesi amacıyla saha çalışmaları gerçekleştirildi. Üç yılı aşkın süredir devam eden çalışmaların sonuçlarının bilimsel verilerle değerlendirildiği final raporunda, geliştirilen rehabilitasyon yöntemlerine ilişkin bulgular da ortaya konuldu.
Deniz çayırlarının korunması için uzun süreli çalışmalar yürütülüyor
Posidonia oceanica çayırları, Akdeniz'e özgü deniz canlıları açısından doğal yaşam alanı oluştururken kıyıların erozyona karşı korunmasına ve su kalitesinin sürdürülmesine katkı sağlıyor. Yüksek karbon depolama kapasiteleri nedeniyle deniz çayırları, "mavi karbon" ekosistemlerinin önemli bileşenleri arasında bulunuyor. Bilimsel araştırmalarda kıyı yapılaşması, dip tarama faaliyetleri, kontrolsüz demirleme ve kirliliğin Akdeniz genelindeki deniz çayırı habitatlarının azalmasına neden olan unsurlar arasında yer aldığı belirtiliyor. Bu kapsamda deniz çayırlarına yönelik uzun süreli koruma, izleme ve rehabilitasyon çalışmaları yürütülüyor.
Burak Ali Çiçek: Uygulanabilir restorasyon yöntemleri geliştirildi
Doğu Akdeniz Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Burak Ali Çiçek, projenin önemli çıktılarından birinin Türkiye'de deniz çayırlarının restorasyonunda kullanılabilecek uygulanabilir yöntemlerin geliştirilmesi olduğunu belirtti.
Proje süresince farklı derinliklerde gerçekleştirilen transplantasyon ve implantasyon uygulamalarının düzenli olarak izlendiğini aktaran Çiçek, her öbek ve fidenin numaralandırıldığını, çalışmalar kapsamında yüzlerce saat dalış gerçekleştirildiğini ifade etti.
Elde edilen veriler doğrultusunda uzun dönem biyolojik izleme metodolojisinin oluşturulduğunu belirten Çiçek, restorasyon çalışmalarının değerlendirilmesinde kullanılabilecek teknik bir altyapının da geliştirildiğini kaydetti. Klorofil analizlerinin yanı sıra büyüme ve sağlık parametreleri gibi farklı göstergelerin birlikte değerlendirildiğini aktaran Çiçek, deniz çayırlarının yeni yaşam alanlarına uyum süreçlerinin Muğla İl Tarım Müdürlüğü ile takip edilerek düzenli biçimde raporlandığını bildirdi. Çiçek, çalışmanın gelecekte gerçekleştirilecek restorasyon projelerinde kullanılabilecek bir uygulama modeli ortaya çıkardığını ifade etti.
Çiçek: Bilimsel sonuçlar somut ve ölçülebilir çıktılar ortaya koydu
Projenin başlangıcından itibaren farklı değerlendirmelere konu olduğunu belirten Doç. Dr. Burak Ali Çiçek, çalışmalar sırasında tartışmalar yerine bilimsel yöntem ve uzun süreli saha çalışmalarına odaklandıklarını söyledi.
Üç yılı aşkın süredir devam eden izleme ve raporlama çalışmalarından elde edilen sonuçların uygulanan yaklaşımın somut ve ölçülebilir çıktılar oluşturduğunu gösterdiğini belirten Çiçek, projeye "yeşil boyama" değerlendirmesiyle yaklaşanlara karşı bilimsel sonuçların Akdeniz için örnek gösterilen bir rehabilitasyon modeline dönüşmesinin akademik açıdan verilen yanıt olduğunu ifade etti.
Seyfettin Baydar: Yaklaşık 200 hektarlık alanda araştırma yapıldı
Tarım ve Orman Bakanlığı Muğla İl Tarım ve Orman Müdürü Seyfettin Baydar da projenin kamu, üniversite ve özel sektör iş birliğiyle yürütüldüğünü belirterek deniz çayırlarının korunmasının sürdürülebilir deniz ekosistemleri açısından stratejik öneme sahip olduğunu söyledi.
Posidonia oceanica çayırlarının deniz canlılarının yaşam alanlarını desteklediğini belirten Baydar, söz konusu habitatların kıyıların doğal yollarla korunmasına, denizlere oksijen sağlanmasına ve balıkçılık kaynaklarının sürdürülebilirliğine katkı verdiğini ifade etti.
Proje çerçevesinde yaklaşık 200 hektarlık alanda araştırmalar ve 16 hektarlık alanda rehabilitasyon uygulaması gerçekleştirildiğini aktaran Baydar, çalışmaların ekosistemin daha yakından tanınması ve korunmasına yönelik sonuçlar ortaya koyduğunu kaydetti. Baydar ayrıca koruma çalışmalarının düzenli izleme faaliyetleriyle desteklenmesinin önem taşıdığını belirtti.
Ahmet Eyidoğan: Üç yıllık çalışmanın sonuçları ortaya çıktı
Yeniköy Kemerköy Enerji Genel Müdürü Ahmet Eyidoğan, yaklaşık üç yıldır sürdürülen çalışmaların somut sonuçlarının görülmesinin önemli olduğunu ifade etti. Kamu, üniversite ve özel sektör iş birliğiyle geliştirilen modelin Akdeniz'in farklı kıyılarında gerçekleştirilecek koruma ve rehabilitasyon çalışmalarına katkı sunmasını istediklerini belirten Eyidoğan, projenin ulaştığı noktadan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Burak Işık: Projeler bilimsel ve izlenebilir olmalı
Yeniköy Kemerköy Enerji Genel Müdür Yardımcısı Burak Işık ise ekosistemlere yönelik çalışmaların temel göstergelerinden birinin ölçülebilir bilimsel sonuçlar olduğunu belirtti. Üç yılı aşkın süredir üniversite ve kamu kurumlarıyla birlikte yürütülen deniz çayırları projesinin düzenli bilimsel izleme sayesinde somut veriler üzerinden akademik olarak değerlendirilebildiğini ifade eden Işık, elde edilen sonuçların bu tür çalışmaların uzun vadeli, şeffaf ve bilimsel yaklaşımla yürütülmesi gerektiğini ortaya koyduğunu söyledi.
Yeniköy Kemerköy Enerji'nin sürdürülebilirlik projelerinde bilimsel, şeffaf ve paydaşlar tarafından izlenebilir bir yapı oluşturulmasına önem verdiğini aktaran Işık, bu kapsamda kamu kurumları, akademi ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliğine önem verdiklerini kaydetti.
Işık, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği ile yürütülen Hüsamlar Yeniden Projesi ile Zeytin Akademi ve Ankara Üniversitesi ile gerçekleştirilen zeytin taşıma çalışmalarını da bu yaklaşım kapsamında yürütülen projeler arasında gösterdi.
