Orta Doğu’da tırmanan gerilim sürerken, İsrail basınında yer alan bir iddia uluslararası gündemde geniş yankı uyandırdı. İsrailli kaynaklara dayandırılan haberlere göre, ABD yönetimi İran ile yaşanan krizi sona erdirmek amacıyla kapsamlı bir teklif hazırladı. İddiaya göre 15 maddeden oluşan planın Pakistan aracılığıyla Tahran’a iletildiği ve taraflar arasında müzakere zemini oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor. Ayrıca ABD’nin, görüşmelerin başlatılması için geçici bir ateşkes seçeneğini de gündeme aldığı ifade ediliyor.
Nükleer programın sonlandırılması talebi
Planın en dikkat çeken başlıkları arasında İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin şartlar yer alıyor. Buna göre Tahran yönetiminden nükleer kapasitesini tamamen sonlandırması ve nükleer silah geliştirmeyeceğine dair bağlayıcı taahhütte bulunması isteniyor. İddialara göre İsfahan, Natanz ve Fordo’daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulması ve mevcut yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na devredilmesi planın temel maddeleri arasında bulunuyor.
Füze programı ve bölgesel politikalar da kapsamda
Teklifin yalnızca nükleer programla sınırlı kalmadığı, İran’ın askeri ve bölgesel politikalarını da kapsadığı öne sürülüyor. Buna göre İran’ın füze programının menzil ve kapasite açısından sınırlandırılması, ayrıca bölgedeki müttefik gruplara verdiği desteğin kesilmesi planın önemli şartları arasında yer alıyor. Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası gemi trafiğine açılması da teklifin kritik başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Yaptırımların kaldırılması gündemde
ABD’nin söz konusu şartların kabul edilmesi halinde İran’a uygulanan ekonomik yaptırımların kaldırılmasını taahhüt ettiği iddia ediliyor. Bu durumun, İran ekonomisi açısından önemli bir rahatlama sağlayabileceği değerlendiriliyor. Ancak İsrailli kaynaklar, İran’ın bu kapsamlı şartları kabul etme konusunda isteksiz olabileceğine dikkat çekiyor.
Çerçeve anlaşma için baskı ihtimali
İddialara göre ABD’nin, öncelikli olarak genel bir çerçeve anlaşması üzerinde uzlaşma sağlamaya çalışabileceği, detayların ise daha sonraki aşamalara bırakılabileceği belirtiliyor. Bu yaklaşımın, süreci hızlandırmayı hedeflediği ifade ediliyor. Öte yandan İran’ın müzakereleri ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcileri yerine Başkan Yardımcısı JD Vance ile yürütmek istediğine yönelik iddialar da dikkat çekiyor.
Bölgesel gerilim sürerken diplomasi arayışı
Karşılıklı saldırıların devam ettiği bir dönemde gündeme gelen bu plan iddiası, diplomatik çözüm arayışlarının sürdüğüne işaret ediyor. Ancak taraflar arasındaki derin görüş ayrılıkları ve güven sorunu, sürecin zorlu geçeceğine işaret ediyor. Uzmanlar, söz konusu planın hayata geçmesi halinde bölgedeki tansiyonun düşebileceğini ancak mevcut şartlarda tarafların uzlaşmasının kolay olmadığını değerlendiriyor.
