ABD Ticaret Temsilciliğinin kararı doğrultusunda Türkiye’den ABD’ye gönderilecek zeytinyağına mevcut gümrük vergilerine ek olarak yüzde 12,5 vergi uygulanacak. Türkiye’nin önemli rakiplerinden Tunus’un ek tarifeden muaf tutulması, Avrupa Birliği ülkelerinden gelen ürünlere ise daha düşük oranlı vergi uygulanması Türk ihracatçılarının ABD pazarındaki rekabet gücüne ilişkin endişeleri artırdı.
“İhracat destekleri tekrar başlamalı”
Akhisar Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Alper Alhat, yaklaşık üç yıl önce Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) yaklaşımı doğrultusunda kaldırılan Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) desteklerinin değişen uluslararası ticaret koşulları nedeniyle yeniden uygulanmasını istedi. Türkiye’nin geçmişte tarım ürünleri ihracatına sağladığı DFİF desteklerinin haksız rekabete yol açtığı gerekçesiyle kaldırıldığını hatırlatarak, ABD’nin zeytinyağı üreticisi ülkelere farklı oranlarda tarife uygulamasının da aynı açıdan değerlendirilmesi gerektiğini savundu. ABD’nin tarifeleri ile döviz kurlarının ihracat üzerinde oluşturduğu maliyetlerin hafifletilmesi gerektiğini belirten Alhat, sektörün geçmişte yararlandığı ihracat desteklerinin yeniden devreye alınmasını talep etti.
“Ek tarife sektörün karşılayabileceği boyutun üzerinde”
Uluslararası ticarette ülkeler arasındaki rekabetin giderek sertleştiğine dikkat çeken Alhat, zeytin sektörünün yanı sıra tarımın genelinde döviz kurları ve yüksek faiz nedeniyle sorunlar yaşandığını belirtti. ABD’nin ek gümrük vergisinin de sektör üzerindeki maliyet baskısını artırdığını ifade etti. Tarım ve gıdanın stratejik sektörler olduğunu vurgulayarak, özellikle ambalajlı ürün pazarlarının korunması ve geliştirilmesi için kamu desteğine ihtiyaç bulunduğunu kaydetti. Son birkaç yıldır İspanya’daki fiyatların Türkiye’nin altında gerçekleştiğini belirten Alhat, Türk sektörünün bugüne kadar kazançlarından fedakârlık ederek ve ihracatçılara sağlanan yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteğinden yararlanarak mevcut pazarlarını korumaya çalıştığını aktardı. Yüzde 12,5’lik ek tarifenin ise sektörün kendi imkanlarıyla karşılayabileceği seviyenin üzerine çıktığını savundu.
Tüm değer zinciri risk altında
Alhat, özellikle ambalajlı ürünlerde ihracat pazarlarının kaybedilmesinin etkisinin yalnızca ihracatçı firmalarla sınırlı kalmayacağına dikkat çekti. Pazar kaybının zeytin üreticilerinden sanayicilere, ambalaj sektöründen lojistik şirketlerine kadar üretim ve ihracat zincirinin farklı halkalarını etkileyebileceğini belirterek, sektörün bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
“Kaybedilen pazarı geri kazanmak daha maliyetli”
Türk zeytin ve zeytinyağı sektörünün ABD başta olmak üzere farklı ülkelerde yıllar içerisinde oluşturduğu dağıtım ağlarının ve marka bağlarının korunmasının önemine işaret eden Alhat, geçici maliyet baskısının kalıcı pazar kaybına dönüşmemesi için zamanında adım atılması gerektiğini belirtti. Türkiye’nin kaliteli üretim kapasitesini katma değerli ihracata dönüştürebilmesi için ABD nezdindeki diplomatik girişimlerin sürdürülmesini isteyerek, bunun yanında DFİF desteklerinin de yeniden devreye alınması çağrısında bulundu.
Daha önce uygulanan DFİF sisteminde destek miktarı ambalaj boyutuna ve Türk markası kullanımına göre kademeli olarak artıyordu. Türk markasıyla ihraç edilen 1 litre ve daha küçük ambalajlardaki zeytinyağı için ton başına 650 dolar, sofralık zeytin için ise ton başına 260 dolar destek sağlanıyordu.
