İstanbul'da düzenlenen 6. İstanbul Dijital Sanat Festivali (IDAF), geleneksel kültürel miras ile yeni nesil teknolojileri bir araya getiren dikkat çekici projelere ev sahipliği yapıyor. Festival kapsamında sanatseverlerle buluşan "Latent İlmekler" adlı dijital sanat eseri, Anadolu'nun köklü halı ve kilim kültürünü yapay zeka destekli bir anlatımla yeniden görünür kılıyor.
Sanatçı Raziyye Kuzu Atalay tarafından geliştirilen çalışma, Anadolu'nun farklı bölgelerine ait yüzlerce halı ve kilim motifinden oluşan özel bir veri setiyle eğitilen yapay zeka modeli üzerine kuruldu. Eser, her gösterimde farklı biçimlerde ortaya çıkan gerçek zamanlı görüntüler üreterek izleyicilere benzersiz bir deneyim sunuyor.
Araştırma ve Arşiv Çalışması Öne Çıkıyor
Atalay'ın doktora çalışmaları kapsamında oluşturduğu arşiv, 48 farklı yöreden derlenen 700'ün üzerinde halı ve kilim örneğini içeriyor. Sanatçı, yalnızca görsel desenleri değil, motiflerin taşıdığı kültürel hikayeleri ve sembolik anlamları da dijital ortama aktarmayı hedefledi.
Çalışma, Anadolu'nun binlerce yıllık dokuma geleneğini yalnızca estetik bir unsur olarak değil, kültürel hafızanın taşıyıcısı olarak ele alıyor. Böylece yapay zeka teknolojisi, geçmişten günümüze aktarılan kültürel mirasın yeni nesil ifade araçlarından biri haline geliyor.
Yapay Zeka ve Kültürel Temsil Tartışması
Atalay, genel amaçlı yapay zeka modellerinin Türk halı ve kilimlerini çoğu zaman Batılı kaynaklar üzerinden yorumladığına dikkat çekiyor. Bu nedenle kendi veri setini oluşturarak Anadolu'nun özgün görsel hafızasını teknolojiyle buluşturmayı amaçladığını ifade ediyor.
Sanatçıya göre eser, yalnızca dijital bir görsel deneyim değil; aynı zamanda kültürel mirasın korunması, belgelenmesi ve yeniden yorumlanmasına yönelik bir araştırma projesi niteliği taşıyor.
AKM'de Ziyaret Edilebilecek
Festivalin "RETELL (Yeniden Anlat)" teması kapsamında sergilenen eser, izleyicinin hareketlerine göre değişen yapısıyla etkileşimli bir deneyim sunuyor. Görsel kompozisyonlar yoğun etkileşim anlarında parçalanırken, sakinleşen ortamda yeniden dokuma ve akış temalı desenlere dönüşüyor.
"Latent İlmekler", 7 Haziran'a kadar Atatürk Kültür Merkezi Tiyatro Salonu fuaye alanında ziyaret edilebilecek.
