ABD merkezli SpaceX’e ait kullanılmayan bir roket parçasının, önümüzdeki aylarda Ay yüzeyine çarpması bekleniyor. Uzayda kontrolsüz şekilde hareket eden bu parçanın herhangi bir güvenlik riski oluşturmadığı belirtilse de, olay uzay faaliyetlerinin artmasıyla birlikte büyüyen “uzay çöpü” sorununu yeniden gündeme taşıdı. Yaklaşık 13,5 metre uzunluğundaki Falcon 9 roketinin üst aşaması, 2025 yılından bu yana Dünya-Ay sistemi içinde sürükleniyor. Yapılan hesaplamalara göre söz konusu parçanın 5 Ağustos’ta Ay yüzeyine ulaşması bekleniyor.
Çarpışma yüksek hızla gerçekleşecek
ABD’li astronom Bill Gray tarafından yapılan hesaplamalara göre roket parçası, saatte yaklaşık 8.700 kilometre hızla Ay’a çarpacak. Çarpışmanın, Ay yüzeyindeki Einstein krateri yakınlarında, görünen ve görünmeyen yüzün sınır hattında gerçekleşmesi öngörülüyor. Olayın Dünya’dan doğrudan gözlemlenmesinin ise mümkün olmayacağı ifade ediliyor.
Roket daha önce Ay görevlerinde kullanılmıştı
Söz konusu roket parçası, 2025 yılı başında iki ayrı Ay görevinde kullanılmıştı. Bu görevlerden biri olan Firefly Aerospace tarafından geliştirilen Blue Ghost iniş aracı Mart 2025’te başarıyla Ay’a iniş yaptı. Diğer görevde ise Japon ispace şirketine ait Hakuto-R aracı Haziran ayında Ay yüzeyine çakıldı. Görevlerin ardından roketin üst aşaması kontrolsüz şekilde uzayda kalmaya devam etti.
Uzay çöpleri yeniden tartışma konusu
Uzmanlar, söz konusu çarpışmanın Ay yüzeyine ya da aktif uzay görevlerine doğrudan bir tehdit oluşturmadığını vurguluyor. Ancak olay, uzayda bırakılan atıkların yönetimi konusundaki eksiklikleri yeniden gündeme getirdi. Bill Gray, bu tür roket parçalarının Dünya-Ay yörüngesinde başıboş bırakılması yerine Güneş yörüngesine yönlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Ay yarışında trafik artıyor
Önümüzdeki yıllarda Ay’a yönelik görevlerin artması bekleniyor. ABD’nin Artemis Programı kapsamında 2028’den itibaren düzenli görevler planladığı bilinirken, Çin’in de 2030’a kadar Ay’a insan göndermeyi hedeflediği ifade ediliyor. Her iki ülkenin de Ay’ın güney kutbu çevresinde kalıcı üs kurma planları bulunuyor. Bu durum, uzay trafiğinin daha da yoğunlaşacağına işaret ediyor.
Gelecekte risk büyüyebilir
Uzmanlara göre, uzay faaliyetlerindeki artışla birlikte kontrolsüz bırakılan roket parçaları ve diğer atıklar, uzun vadede ciddi riskler oluşturabilir. Özellikle Ay çevresi ve Dünya yörüngesinde biriken uzay çöplerinin, gelecekte görev güvenliğini tehdit edebileceği değerlendiriliyor.
