Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararı ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uygulamaları doğrultusunda, özellikle restoran, kafe, otel ve turizm sektörlerinde çalışanlara düzenli olarak ödenen bahşişlerin çalışma hayatındaki konumuna ilişkin yeni bir dönem başladı. Sosyal Güvenlik Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi Yazarı İsa Karakaş, süreklilik gösteren bahşişlerin ücret niteliğinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, uygulamanın hem çalışanların sosyal güvenlik hakları hem de işverenlerin yükümlülükleri açısından önemli sonuçlar doğurduğunu ifade etti.
Düzenli bahşişler ücret olarak değerlendirilecek
Karakaş'ın verdiği bilgilere göre, çalışanlara sürekli olarak ödenen bahşişler artık yalnızca müşteriler tarafından verilen bir hediye veya ek ödeme olarak değerlendirilmeyecek. Düzenli hale gelen bu ödemeler ücretin bir parçası olarak kabul edilecek. Bu kapsamda bahşişlerin sigorta primine esas kazanca dahil edilerek SGK'ya bildirilmesi gerekecek. Böylece çalışanın SGK'ya bildirilen kazancı, düzenli bahşiş tutarı da hesaba katılarak belirlenecek.
Bildirim yapmayan işverene 66 bin lirayı aşan ceza
Karakaş, düzenli bahşişlerin SGK'ya bildirilmemesi durumunda işverenlerin hem idari para cezasıyla karşılaşabileceğini hem de yararlandıkları teşvikleri kaybedebileceğini belirtti. Karakaş'ın verdiği örneğe göre, 3 bin 400 liralık bahşişin SGK'ya bildirilmemesi halinde işletmenin yararlandığı asgari ücret desteğinin tamamı iptal edilebilecek. Daha önce ödenen destek tutarları da faiziyle birlikte işverenden geri alınabilecek.
Bahşişin bildirilmediği her ay için ise 66 bin lirayı aşan idari para cezasının uygulanabileceğini belirten Karakaş, yükümlülüğün birden fazla ay boyunca yerine getirilmemesi halinde cezaların her ay için ayrı ayrı hesaplanacağını kaydetti.
Kıdem tazminatı hesabına bahşiş de girecek
Düzenli bahşişlerin ücret kapsamında değerlendirilmesi çalışanların kıdem tazminatına da yansıyacak. Karakaş, devamlı şekilde ödenen bahşişlerin kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesi gerektiğini bildirdi. Buna göre çalışanların kıdem tazminatı hesaplanırken yalnızca temel ücret değil, süreklilik gösteren bahşiş ödemeleri de dikkate alınacak.
Emekli maaşını da artırabilecek
Bahşişlerin SGK'ya ücret kapsamında bildirilmesinin çalışanların gelecekte alacağı emekli aylıkları üzerinde de etkili olacağını belirten Karakaş, maaşa eklenen bahşişlerin prime esas kazancı yükselteceğine dikkat çekti. Düzenli bahşişlerin SGK'ya bildirilmesiyle çalışanın kayıtlı kazancı artacağından, söz konusu ödemeler ilerleyen dönemde hesaplanacak emekli aylığının da yükselmesini sağlayabilecek.
Bahşiş asgari ücretin altında kalırsa işveren tamamlayacak
Karakaş, işveren ile çalışan arasında yalnızca bahşiş üzerinden ücret anlaşması yapılması durumuna ilişkin de değerlendirmede bulundu. Buna göre çalışanın elde ettiği bahşiş tutarının asgari ücretin altında kalması halinde aradaki farkın işveren tarafından tamamlanması gerekecek. Dolayısıyla yalnızca bahşiş karşılığında çalışan bir işçinin aylık kazancının yürürlükteki asgari ücret seviyesinin altında kalmasına izin verilmeyecek.
Fazla mesai hesabında bahşiş için farklı katsayı
Yeni değerlendirme fazla mesai hesaplamalarına da yansıyor. Karakaş'ın aktardığına göre fazla çalışma ücretinin hesaplanmasında garanti maaş ile bahşişten kaynaklanan ücret bölümü farklı şekilde değerlendirilecek. Garanti maaş üzerinden gerçekleştirilen fazla mesai hesabında 1,5 katsayısı uygulanırken, bahşişten kaynaklanan bölüm için 0,5 katsayısı esas alınacak. Karakaş, bu hesaplama yönteminin işçi ve işveren arasındaki dengenin korunmasını amaçladığını ifade etti.
