Konya'nın Çumra ilçesinde bulunan Çatalhöyük'te devam eden arkeolojik kazılarda yeni bulgulara ulaşıldı. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Neolitik Çağ yerleşimindeki çalışmalarda, araştırmacıların “ölüler evi” olarak adlandırdığı yapının hemen yanında 8 bebek iskeleti bulundu.
Antropologlar ve arkeologlar tarafından incelemeye alınan iskeletlerin bebeklere ait olduğu belirlenirken, bunlardan en büyüğünün yaklaşık 6 aylık olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bebek gömülerinin bulunduğu arkeolojik bağlamı inceleyerek Çatalhöyük'ün son yerleşim evrelerinde yaşananları anlamaya çalışıyor.
“Ölüler evi”nde 18 insan gömüsü ortaya çıkarıldı
Doğu Çatalhöyük'ün “Doğu Alan” olarak adlandırılan bölümünde gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılan yapılardan biri, içerisindeki çok sayıdaki insan gömüsü nedeniyle diğer yapılardan ayrıldı.
Ortadaki bir avlının çevresine yerleştirilmiş hücrelerden oluşan yapıda toplam 18 insan gömüsünün tespit edilmesi üzerine araştırma ekibi burayı “ölüler evi” olarak isimlendirdi.
Çatalhöyük Kazı Başkanı Prof. Dr. Ali Ozan, buluntular ve gömüler dikkate alındığında söz konusu yapı kompleksinin günlük yaşam amacıyla kullanılmadığının anlaşıldığını belirtti.
Kazı çalışmalarının MÖ 6 bin yılına geçiş döneminin öncesi ve sonrasındaki birkaç yüzyıllık zaman dilimine yoğunlaştığını aktaran Ozan, Doğu Çatalhöyük'ün 1000 yıldan uzun süre iskan edildiğini, yerleşimin son dönemlerinde ise erken ve orta evrelerden farklı mimari ve yerleşim özelliklerinin ortaya çıktığını ifade etti.
“Ölüler evi”nin yanında 8 bebek iskeleti
Araştırmacıların dikkatini çeken en önemli bulgulardan biri ise 18 gömünün bulunduğu yapının hemen bitişiğinde ortaya çıkarıldı. Kazılarda, en büyüğü yaklaşık 6 aylık olan 8 bebeğe ait iskelete ulaşıldı.
Prof. Dr. Ali Ozan, antropolog ve arkeologların bebek gömüleri ile bunların bulunduğu arkeolojik bağlam üzerinde çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi. Araştırmaların temel amaçlarından birinin, yerleşimin son evrelerinde neler yaşandığının anlaşılması olduğu belirtildi.
Bebek iskeletlerinin aynı alanda bulunmasının nedenleri, gömülerin konumu ve Çatalhöyük'ün diğer bölgelerindeki uygulamalarla olası bağlantıları da araştırılıyor.
Ritüel amaçlı kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor
“Ölüler evi” olarak tanımlanan yapının çevresindeki diğer arkeolojik bulgular da araştırmacılar tarafından inceleniyor. Bölgede platformların yanı sıra duvar bezemeleri, boynuz yerleştirmeleri ve kilden yapılmış duvar kabartmaları bulundu.
Bu buluntular nedeniyle alanın olası bir ritüel yapısıyla bağlantısının bulunabileceği değerlendiriliyor. Çalışmalar, yapıların hangi amaçlarla kullanıldığı ve farklı bölümlerin birbirleriyle nasıl bir ilişki içerisinde olduğu üzerinde yoğunlaşıyor.
Çatalhöyük'ün son yerleşim evreleri inceleniyor
Polonya'daki Adam Mickiewicz Üniversitesi Arkeoloji Fakültesi Öğretim Üyesi ve Doğu Çatalhöyük Doğu Alan Sorumlusu Prof. Arkadiusz Marciniak ile uzman ekipler de yerleşimin son dönemlerine yönelik araştırmalarını sürdürüyor.
Çalışmalarda yapıların kullanım biçimleri, gömü uygulamaları ve farklı alanlar arasındaki ilişkiler değerlendiriliyor. Ortaya çıkarılan yeni bulgular üzerinden Çatalhöyük toplumunun son yerleşim evresindeki sosyal ve kültürel değişimlerinin anlaşılması amaçlanıyor.
Prof. Dr. Ali Ozan'ın verdiği bilgilere göre söz konusu alan yaklaşık MÖ 6250'li yıllarda yerleşime açıldı. Doğu Çatalhöyük'teki yaşam daha sonra karşı taraftaki Batı Höyük yerleşimiyle kesişti. İlerleyen süreçte Doğu Höyük tamamen terk edilirken yerleşim Batı Höyük'te devam etti.
Yaklaşık 8 bin kişinin bir arada yaşadığı tahmin edilen Doğu Çatalhöyük'teki kazı çalışmaları 1961'de başladı. Devam eden araştırmalar, Neolitik dönemin yerleşim düzeni, toplumsal yapısı, gündelik yaşamı ve gömü uygulamalarına ilişkin yeni bulguları ortaya çıkarmayı sürdürüyor.
