CHP Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü kapsamında yaptığı açıklamada Türkiye'de çocukların karşı karşıya kaldığı ekonomik ve sosyal sorunları gündeme taşıdı. TÜİK verilerine göre çocuk nüfusun yüzde 36,8'inin yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında bulunduğunu belirten Türeli, çocuk işçiliğinin önlenmesi için öncelikle çocuk yoksulluğuyla mücadele edilmesi gerektiğini vurguladı.

Her dört çocuktan biri yeterli beslenemiyor

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 1989 yılında kabul edildiğini hatırlatan Türeli, çocukların yaşama, gelişme, sağlık, beslenme ve eğitim haklarının korunmasının devletin hukuki sorumluluğu olduğunu ifade etti. TÜİK'in 2024 yılı çocuk sağlığı ve yoksunluğu verilerine dikkat çekerek, her dört çocuktan birinin maddi imkansızlıklar nedeniyle günlük olarak et, tavuk veya balık içeren bir öğüne erişemediğini, her on çocuktan birinin ise taze meyve ve sebze tüketemediğini belirtti.

Yaklaşık 970 bin çocuk işgücü piyasasında

Türkiye'de çocuk işçiliğinin uzun yıllardır devam eden bir sorun olduğunu belirten Türeli, 2013 yılında çocuk işçilerin sorunlarının araştırılması için Meclis araştırması talebinde bulunduğunu hatırlattı. TÜİK'in 2012 verilerinde 893 bin çalışan çocuk bulunduğunu ve bunların yaklaşık yarısının okula devam etmediğini aktaran Türeli, güncel verilerin sorunun devam ettiğini gösterdiğini söyledi. TÜİK'in 2025 yılı istatistiklerine göre Türkiye'de 21 milyon 375 bin 930 çocuk bulunduğunu belirten Türeli, yaklaşık 3 milyon 850 bin kişiden oluşan 15-17 yaş grubunda 970 bin çocuğun işgücü piyasasında yer aldığını ifade etti. Bu grubun yaklaşık 700 binini erkek, 270 binini kız çocuklarının oluşturduğunu kaydetti.

94 çocuk çalışırken hayatını kaybetti

Çocuk işçiliğinin en ağır sonuçlarından birinin iş kazalarında yaşanan ölümler olduğunu vurgulayan Türeli, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine göre 2025 yılında en az 94 çocuğun çalışırken yaşamını yitirdiğini belirtti. Hayatını kaybeden çocukların 26'sının 14 yaş ve altında olduğunu aktardı. Resmi kayıtlarda yıllık yaklaşık 14 çocuk ölümünün yer aldığını ifade eden Türeli, bağımsız verilerle resmi kayıtlar arasındaki farklılığın araştırılması gerektiğini söyledi.

MESEM kapsamında yaşanan ölümler gündemde

Mesleki Eğitim Merkezleri'nin 2016 yılında zorunlu örgün eğitim kapsamına alındığını hatırlatan Türeli, öğrencilerin haftanın büyük bölümünü işletmelerde geçirmesini eleştirdi. Millî Eğitim Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına verdiği soru önergelerine gelen yanıtlara göre 2024 ve 2025 yıllarında MESEM kapsamında en az 18 çocuğun hayatını kaybettiğini belirtti. Bakanlık yanıtlarında önce 2 bin 68 iş kazası ve 10 ölüm bildirildiğini, daha sonraki açıklamada ise sayıların 3 bin 80 kaza ve 13 ölüme yükseldiğini aktaran Türeli, veriler arasındaki farklılığın açıklığa kavuşturulması gerektiğini vurguladı. MESEM uygulamalarında çocukların can güvenliğinin sağlanmasından kamu otoritelerinin de sorumlu olduğunu savunan Türeli, işletmelere verilen teşviklerin yanı sıra denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Okullarda şiddet ve güvenlik sorunlarına dikkat çekti

Okullarda ve çevrelerinde yaşanan silahlı saldırılar ile şiddet olaylarını da değerlendiren Türeli, çocukların güvenli eğitim ortamlarında bulunmasının temel hakları arasında yer aldığını belirtti. Okul güvenliğinin yalnızca kamera, turnike ve güvenlik personeliyle sağlanamayacağını ifade eden Türeli, rehber öğretmen ve destek personeli sayısının artırılması, psikososyal destek hizmetlerinin güçlendirilmesi ve akran zorbalığıyla etkin mücadele edilmesi gerektiğini aktardı.

Çocuk işçiliği için Meclis araştırması çağrısı

Çocuk haklarının yalnızca belirli günlerde gündeme getirilmemesi gerektiğini belirten Türeli, çocukların ekonomik işgücü olarak değil, hak sahibi bireyler olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Çocuk yoksulluğu, iş kazaları, MESEM uygulamaları ve okul güvenliğine ilişkin sorunların kapsamlı biçimde incelenmesini isteyen Türeli, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde araştırma komisyonu kurulması çağrısında bulundu.

Kaynak: Bülten