Dijital yayın platformları ve abonelik sistemiyle çalışan hizmet sağlayıcıları kullanan milyonlarca tüketiciyi ilgilendiren yeni bir çalışma başlatıldı. Ticaret Bakanlığı, kullanıcıların bilgisi veya onayı dışında yenilenen abonelikler ile üyelik iptalinde yaşanan sorunları incelemeye aldı. Bakanlık, tüketici şikâyetleri doğrultusunda mevcut abonelik sözleşmelerine ilişkin mevzuatı güncellemeye hazırlanıyor.
9 bin 669 kişinin aboneliği izinsiz yenilendi
Ticaret Bakanlığının geçmiş yıllarda yürüttüğü denetimlerde, 9 bin 669 tüketicinin yıllık ve sezonluk aboneliklerinin talepleri ve onayları alınmadan uzatıldığı tespit edildi.
Söz konusu işlemleri gerçekleştiren hizmet sağlayıcıya 2022 yılında 5 milyon 946 bin 435 lira idari para cezası uygulandı. Şirketin ismi kamuoyuyla paylaşılmazken cezanın yeni başlatılan mevzuat çalışmasından bağımsız olarak geçmişte belirlenen bir ihlale ilişkin olduğu belirtildi.
Dijital abonelikler mercek altında
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan yazılı soru önergesine verdiği yanıtta, abonelik sözleşmelerini düzenleyen mevzuatın güncellenmesi için çalışma başlatıldığını bildirdi.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösteren büyük ölçekli hizmet sağlayıcıların abonelik uygulamaları inceleniyor.
Bakanlığın çalışması yalnızca dijital yayın platformlarını kapsamıyor. Abonelik modeliyle faaliyet gösteren ve tüketici mevzuatına tabi olan farklı sektörlerdeki büyük şirketlerin uygulamaları da değerlendiriliyor.
İncelemelerde tespit edilen sorunların raporlanması ve hazırlanacak raporun olası mevzuat değişikliklerinde değerlendirilmesi öngörülüyor.
İki yılda 1459 tüketici şikâyette bulundu
Ticaret Bakanlığının paylaştığı verilere göre 2025 ve 2026 yıllarında dijital aboneliklere ilişkin toplam 1459 tüketici başvurusu gerçekleştirildi.
Abonelik hizmetlerinin genelinde en fazla şikâyetin elektronik haberleşme sektöründe yoğunlaştığı bildirildi.
Öte yandan 2023-2026 döneminde otomatik abonelik yenileme işlemleriyle ilgili Bakanlığa ulaşan tüketici başvurularının sayısı 282 oldu.
Otomatik yenileme işlemleri, tüketicinin geçerli onayı ve sözleşme koşulları doğrultusunda gerçekleştirilebiliyor. Ancak gerekli onay alınmadan aboneliğin uzatılması ve buna bağlı yeni ücret tahsil edilmesi tüketici hakları bakımından sorun oluşturuyor.
Abonelik iptalinde tüketicilerin hakları neler?
Türkiye'de abonelik sözleşmeleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 52'nci maddesi ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında düzenleniyor.
Mevcut mevzuata göre aboneliğin iptal edilmesi, üyeliğin başlatılmasından daha ağır koşullara bağlanamıyor.
Belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun belirli süreli aboneliklerde tüketiciler, kural olarak herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmelerini feshedebiliyor.
İlgili istisnalar dışında abonelik iptal taleplerinin hizmet sağlayıcıya ulaşmasından itibaren en geç yedi gün içerisinde sonuçlandırılması gerekiyor.
İptal talebinin yasal süre içerisinde yerine getirilmemesi durumunda, bu sürenin ardından sunulan hizmetler için tüketiciden ücret istenemiyor.
Bununla birlikte elektronik haberleşme, dijital yayın ve diğer abonelik hizmetlerinde farklı düzenlemeler uygulanabildiğinden iptal ve ücret iadesi koşulları hizmet türüne göre değişebiliyor.
Otomatik abonelik yenileme kaldırılacak mı?
Ticaret Bakanlığının yürüttüğü mevzuat çalışmasının kapsamı ve getirilmesi planlanan yeni kurallar henüz açıklanmadı.
Otomatik yenileme işlemlerinde yeni onay mekanizmalarının uygulanıp uygulanmayacağı, abonelik iptallerinde şirketlere ek yükümlülükler getirilip getirilmeyeceği ve tüketicilerin bilgilendirilmesine ilişkin hangi düzenlemelerin yapılacağı belirsizliğini koruyor.
Bu aşamada otomatik abonelik yenilemelerinin tamamen yasaklanmasına veya mevcut kullanıcıların üyeliklerini yeniden onaylamasına yönelik kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Düzenlemenin yürürlüğe gireceği tarih de henüz duyurulmadı.
Kredi kartından çekilen abonelik ücretlerine dikkat
Dijital platformlarda abonelik ücretlerinin kayıtlı banka ve kredi kartlarından otomatik tahsil edilmesi, kullanıcıların istemedikleri yenileme işlemlerini geç fark etmelerine neden olabiliyor.
Bu kapsamda tüketicilerin mevcut üyeliklerinin bitiş tarihlerini, otomatik yenileme şartlarını ve hesaplarına tanımlı ödeme yöntemlerini kontrol etmeleri önem taşıyor.
Abonelik iptali veya izinsiz ücret tahsilatı nedeniyle uyuşmazlık yaşayan tüketiciler, Ticaret Bakanlığının ilgili başvuru kanallarını kullanabiliyor. Gerekli koşulların sağlanması halinde tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılabiliyor.
Elektronik haberleşme sektöründeki uygun abonelikler için e-Devlet üzerinden fesih başvurusunda bulunulması da mümkün.
Bakanlığın inceleme ve raporlama sürecinin tamamlanmasıyla birlikte aboneliklerin başlatılması, otomatik yenilenmesi ve iptal edilmesine yönelik olası yeni düzenlemelerin kapsamının açıklığa kavuşması bekleniyor.
