İnternet üzerinden görüntü ve ses aktarımının ardından koku iletimi de mümkün hale gelebilir. ABD'deki Ohio State Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen Scentronic adlı sistem, kokuları elektronik sensörlerle algılayarak dijital verilere dönüştürüyor. Bu veriler internet üzerinden başka bir cihaza gönderiliyor ve alıcı cihazda bulunan kokulu sıvılar aracılığıyla benzer bir koku oluşturuluyor. Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, dijital koku teknolojisinin geliştirilmesine yönelik yeni sonuçlar ortaya koydu.
Dijital koku teknolojisi nasıl çalışıyor?
Scentronic sisteminin temelinde elektronik burun olarak adlandırılan sensörler ve yapay zeka destekli bir yazılım bulunuyor. Sensörler, ortamdaki kokunun kimyasal özelliklerini algılayarak verileri yazılıma aktarıyor.
Yapay zeka modeli, elde edilen bilgileri analiz ederek kokunun hangi kategoriye ait olduğunu belirliyor. Ardından tanımlanan kokuya ilişkin dijital bilgi internet üzerinden alıcı cihaza iletiliyor.
Alıcı cihaz ise içerisinde bulunan kokulu sıvılardan yararlanarak ilgili kokunun benzerini yayıyor. Böylece kokunun fiziksel olarak taşınmasına gerek kalmadan farklı bir ortamda yeniden oluşturulması hedefleniyor.
Scentronic beş farklı kokuyu tanıyabiliyor
Araştırmacılar, geliştirdikleri sistemi ilk aşamada kahve, kek, portakal, bira ve kırmızı şarap kokuları üzerinde test etti.
Yapılan deneylerde elektronik burun, eğitildiği kokuları en az yüzde 96 doğruluk oranıyla sınıflandırmayı başardı. Ancak sistemin yeniden oluşturduğu kokuların insanlar tarafından tanınmasında aynı başarıya ulaşılamadı.
Araştırmaya katılan 14 gönüllünün yapay olarak oluşturulan kokuları doğru tanıma oranı yaklaşık yüzde 73 olarak kaydedildi.
Bu sonuçlar, bir kokunun dijital ortamda tanımlanması ile başka bir cihazda insanlar tarafından ayırt edilebilecek şekilde yeniden oluşturulması arasında farklı teknik gereksinimler bulunduğunu ortaya koydu.
İnternetten parfüm koklamak mümkün olacak mı?
Dijital koku teknolojisinin geliştirilmesi, özellikle çevrim içi alışveriş uygulamalarında yeni kullanım alanlarının önünü açabilir.
Gelecekte tüketicilerin internet üzerinden satın almak istedikleri parfümlerin kokularını deneyimlemesi veya çevrim içi satışa sunulan yiyeceklerin aromalarını değerlendirmesi mümkün olabilir.
Sistem, uzaktaki bir kişiye hazırlanan yemeğin kokusuna ilişkin dijital bilgi gönderilmesi amacıyla da kullanılabilir.
Araştırmacılar, Scentronic teknolojisinin kol bandı, kolye ve elde taşınabilir cihaz biçimlerinde prototiplerini geliştirdi. Bu tasarımların sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik uygulamalarında kullanılabileceği de değerlendiriliyor.
Dijital koku teknolojisi ne zaman kullanılabilecek?
Scentronic henüz ticari kullanıma sunulmuş bir ürün değil. Araştırmacıların geliştirdiği sistem, laboratuvar ortamında test edilen bir prototip niteliği taşıyor.
Teknolojinin günlük yaşamda kullanılabilmesi için tanınabilen koku sayısının artırılması ve farklı kokuların karışımlarının analiz edilebilmesi gerekiyor.
Bunun yanı sıra kokuların daha yüksek doğrulukla yeniden oluşturulması, cihaz boyutlarının küçültülmesi ve kullanılan kokulu sıvıların kolayca yenilenebilmesi üzerinde çalışılması gereken konular arasında bulunuyor.
Üretim maliyetleri ve güvenlik gereksinimleri de sistemin yaygınlaşmasının önündeki başlıca teknik ve ekonomik konular olarak öne çıkıyor.
Daha önce dijital ortamlara koku özelliği kazandırmak amacıyla farklı çalışmalar gerçekleştirilmiş olsa da bu girişimler henüz yaygın tüketici ürünlerine dönüşmedi. Scentronic'in de günlük kullanıma ne zaman sunulacağına ilişkin kesin bir tarih bulunmuyor.
