Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında açıklamalarda bulunan Dünya Sağlık Örgütü Türkiye Program Sorumlusu Tufan Nayır, iklim değişikliğiyle mücadelede sağlık politikalarının önemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Nayır, iklim değişikliğinin sağlık politikalarına, sağlık konusunun ise tüm politika alanlarına entegre edilmesi gerektiğini söyledi.
COP31 iklim ve sağlık politikalarında dönüm noktası olabilir
COP31'in iklim değişikliği ve sağlık arasındaki ilişkinin ele alınması bakımından önemli bir dönüm noktası olabileceğini belirten Nayır, ulaşım, enerji ve bina yapımı gibi farklı politika alanlarında insan, toplum ve gezegen sağlığının merkeze alınması gerektiğini ifade etti.
Dünya Sağlık Örgütü olarak sağlık odaklı yaklaşımın tüm karar alma süreçlerine yansıtılmasını önemsediklerini aktaran Nayır, COP31 kapsamında bu yönde somut adımlar atılmasını beklediklerini dile getirdi.
Sağlık konusunun konferanstaki görüşmelerde önemli bir yer tuttuğunu belirten Nayır, alınacak kararların yalnızca mevzuat düzenlemeleriyle veya yazılı taahhütlerle sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı. Nayır, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında belirlenen hedeflerin somut uygulamalara dönüştürülmesinin önemine işaret etti.
Türkiye'nin COP32'ye kadar iklim değişikliğiyle mücadelede liderliğini sürdüreceğini kaydeden Nayır, bu süreçte sağlık politikalarının iklim hedefleriyle bütünleştirilmesinin diğer ülkeler açısından örnek oluşturabileceğini söyledi.
Sıcak hava dalgaları ve orman yangınları sağlık risklerini artırıyor
İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin görülmeye başladığını belirten Nayır, özellikle sıcak hava dalgaları, seller ve orman yangınlarının oluşturduğu sağlık risklerine dikkati çekti.
Avrupa'da, Türkiye'de ve dünyanın farklı bölgelerinde her yıl sıcak hava dalgaları nedeniyle çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğini ifade eden Nayır, Türkiye'de de sıcak hava dalgalarının ve aşırı sıcak günlerin sayısının arttığını söyledi.
Nayır, iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerini şu sözlerle anlattı:
"Avrupa'da, Türkiye'de, dünyanın her yerinde, her yıl sıcak hava dalgasından birçok ölüm oluyor. Türkiye'de de sıcak hava dalgalarını ve sıcak hava günlerinin arttığını biliyoruz. Buna bağlı seller, orman yangınları gitgide artıyor. Orman yangınlarının sağlık üzerindeki etkileri çok uzak mesafelere ulaşabiliyor. Ortaya çıkan küçük partiküller 500-1000 kilometre uzağa taşınarak akciğer hastalarını, çocukları ve gebeleri etkileyebiliyor. Bu durum, hastanelere başvuran akciğer hastalarının sayısını artırabiliyor. Sıcaklıkların değişmesiyle hastalık taşıyıcıları, daha önce yaşamadıkları ülkelerde yaşamaya başlayabiliyor. Bu da gelecekte yeni sağlık tehditleri oluşturabilir."
Orman yangınlarının ortaya çıkardığı küçük partiküllerin yüzlerce kilometre uzağa taşınabildiğini belirten Nayır, bu durumun özellikle akciğer hastaları, çocuklar ve gebeler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabildiğini ifade etti.
Sıcaklık değişimlerinin hastalık taşıyıcılarının yaşam alanlarını da değiştirebildiğine işaret eden Nayır, daha önce belirli ülkelerde görülmeyen hastalık taşıyıcılarının farklı bölgelerde yaşamaya başlamasının gelecekte yeni sağlık tehditlerine neden olabileceğini bildirdi.
Sağlık sistemlerinde erken uyarı ve laboratuvar altyapısı güçlendirilmeli
İklim değişikliğine bağlı sağlık riskleri karşısında sağlık sistemlerinin hazırlıklı olması gerektiğini belirten Nayır, özellikle yeni ortaya çıkabilecek viral hastalıklara karşı önleyici çalışmalar yürütülmesinin önemini vurguladı.
Sağlık sistemlerinin yalnızca mevcut hastalıklarla mücadeleye değil, aşırı hava olaylarının neden olabileceği sağlık sorunlarına da hazırlıklı olması gerektiğini ifade eden Nayır, uzman personel yetiştirilmesi ve sağlık altyapısının geliştirilmesi çağrısında bulundu.
Nayır, alınması gereken önlemleri şu sözlerle sıraladı:
"Sel ve sıcak hava dalgaları gibi aşırı hava olaylarına karşı sağlık sistemlerinin hazırlıklı olması, yeni virüslere yönelik uzman doktorların yetiştirilmesi, laboratuvar altyapısının güçlendirilmesi, çalışanların eğitilmesi, erken tanı ve tedavi imkanlarıyla erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerekiyor."
Sağlık sistemlerinin iklim değişikliğine uyum sağlamasının temel önceliklerden biri olduğunu belirten Nayır, bu kapsamda sağlık çalışanlarının eğitilmesi, yeni virüslere karşı uzman doktorların yetiştirilmesi, laboratuvar olanaklarının artırılması ve erken tanı ile tedavi imkanlarının geliştirilmesi gerektiğini kaydetti.
Küresel karbon emisyonlarının yüzde 5'i sağlık sistemlerinden kaynaklanıyor
Sağlık sistemlerinin iklim değişikliğine uyum sağlamasının yanı sıra karbon emisyonlarının azaltılmasının da önemli olduğunu belirten Nayır, sağlık sektörünün küresel emisyonlar içerisindeki payına dikkati çekti.
Dünya genelindeki karbon emisyonlarının yüzde 5'inin sağlık sistemlerinden kaynaklandığının hesaplandığını aktaran Nayır, daha sürdürülebilir ve düşük karbonlu sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Nayır, sağlık sektörünün iklim değişikliğiyle mücadelede üstlenmesi gereken sorumluluğu şu sözlerle değerlendirdi:
"İkincisi de mitigasyon dediğimiz karbon sistem, karbon üretimlerinin azaltılması. Dünyadaki küresel karbon emisyonlarının yüzde 5'inin sağlık sistemlerinden geldiği hesaplanmakta. Dolayısıyla artık daha sürdürülebilir ve yeşil bir sağlık sistemi oluşturabilirsek yani daha az karbon üreten bir sağlık sistemi oluşturabilirsek bu bizim için büyük bir avantaj olacak."
Sağlık sistemlerinin güçlendirilmesini iki temel boyutta değerlendiren Nayır, ilk aşamanın iklim değişikliğinin neden olduğu sağlık risklerine karşı hazırlık yapılması, ikinci aşamanın ise sağlık sektörünün karbon üretiminin azaltılması olduğunu anlattı.
Daha az karbon emisyonuna neden olan sürdürülebilir ve yeşil sağlık sistemlerinin oluşturulmasının önemini vurgulayan Nayır, bu dönüşümün sağlık sektörü açısından avantaj sağlayacağını belirtti.
Sağlık sektörünün karbon ayak izinde tedarik zinciri de dikkate alınmalı
Ülkelerin sağlık sistemlerinin iklim değişikliğine hazırlık düzeylerinin birbirinden farklı olduğunu ifade eden Nayır, iklim değişikliğine uyum ve düşük karbonlu üretime geçiş süreçlerinin küresel ölçekte aynı hızda ilerlemediğini söyledi.
Bazı ülkelerin bu alanda kararlı çalışmalar yürüttüğünü, bazılarının ise henüz planlama aşamasında bulunduğunu belirten Nayır, sağlık sektörünün karbon ayak izinin değerlendirilmesinde tedarik zincirinin de hesaba katılması gerektiğini vurguladı.
Nayır, ülkelerin mevcut durumuna ilişkin değerlendirmesinde, "Bazı ülkeler bu konuda kararlılıkla çalışırken bazıları kağıt üzerinde ilerliyor, bazıları ise hazırlıklarını hızla sürdürüyor. Sağlık sektörünün karbon ayak izini değerlendirirken yalnızca hastanelerdeki hizmetleri değil, tedarik zincirini de dikkate almak gerekiyor." ifadelerini kullandı.
Sağlık sektöründe kullanılan ürünlerin üretim süreçlerinin de karbon emisyonlarına etkisi bulunduğunu belirten Nayır, enjektör üretiminden tıbbi cihazlara ve testlere kadar farklı tedarik süreçlerinin karbon ayak izinin hesaplanmaya başlandığını bildirdi.
Daha düşük emisyonlu ürün ve ekipmanların kullanımının yaygınlaşmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiren Nayır, sağlık sektörünün karbon ayak izinin azaltılması konusunda ilerleme sağlanması gereken uzun bir süreç bulunduğunu ifade etti.
Türkiye'nin COP32'ye kadar sürecek liderliğine dikkat çekti
Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yapmasının ardından COP32'ye kadar sürdüreceği liderlik dönemine değinen Nayır, sağlık konusunun konferansın ilk gününde gündeme alınmasını önemli bulduğunu söyledi.
Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadelede sağlık odaklı yaklaşımı benimsemesinin diğer ülkelere örnek olabileceğini belirten Nayır, Dünya Sağlık Örgütünün ilgili kamu kurumlarıyla çalışmalar yürüttüğünü aktardı.
Çevre Bakanlığı, Tarım Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ile işbirliği içerisinde olduklarını ifade eden Nayır, söz konusu kurumların gündemlerinde iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında sağlık konusunun da yer aldığını bildirdi.
