Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar, İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan 2025 yılı “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasını değerlendirdi. Yorgancılar, listede 76 EBSO üyesi firmanın yer aldığını belirterek, geçen yıl bu sayının 67 olduğunu hatırlattı. Merkezleri farklı şehirlerde bulunmasına rağmen üretim faaliyetlerini İzmir’de sürdüren ve EBSO üyesi olan firmaların da bu sayıya dahil edildiğini ifade eden Yorgancılar, Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşunun yaklaşık yüzde 15,2’sini EBSO üyesi şirketlerin oluşturduğunu kaydetti. EBSO’nun açıkladığı ilk 100 büyük sanayi kuruluşu listesinde yer alan 40 firmanın da Türkiye’nin ilk 500 sanayi kuruluşu arasına girmeyi başardığını söyledi.
Üretim ve satışlarda artış yaşandı
Yorgancılar, EBSO’nun ilk 100 büyük sanayi kuruluşunda üretimden satışların yüzde 24,3 arttığını, Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşunda ise bu artışın yüzde 28 olarak gerçekleştiğini belirtti. Net satışlarda da benzer bir tablo ortaya çıktığını ifade ederek, ilk 100 firmada yüzde 24,5, ilk 500 firmada ise yüzde 27 oranında artış kaydedildiğini aktardı.
İhracatta farklılaşan tablo
Azalan dış talep, kur baskısı ve mevzuat kaynaklı etkiler nedeniyle EBSO’nun ilk 100 firmasının ihracatında yüzde 4,4’lük düşüş yaşandığını belirten Yorgancılar, Türkiye’nin ilk 500 sanayi kuruluşunda ise ihracatın yüzde 8,4 arttığını söyledi. Bu farklılığın, son dönemde küresel ve sektörel sıkıntılar yaşayan bazı sektörlerin İzmir’de yoğunlaşmasından kaynaklandığını değerlendirerek, bilanço verilerinin de dikkat çekici sonuçlar ortaya koyduğunu ifade etti.
Borçluluk oranları yükseldi
Araştırmaya göre ilk 100 sanayi kuruluşunun borçları yüzde 35,4 artarken, ilk 500 sanayi kuruluşunda bu oran yüzde 30,8 olarak gerçekleşti. Öz kaynakların ilk 100 firmada yüzde 1,6 gerilediğini, ilk 500 firmada ise yüzde 15,8 arttığını belirten Yorgancılar, borç-öz kaynak oranının ilk 100 firmada yüzde 113’e ulaştığını söyledi. Kısa vadeli borçların toplam borçlar içindeki payının ilk 100 firmada yüzde 77 seviyesinde bulunduğunu belirten Yorgancılar, bu oranın ilk 500 firmada yüzde 49,5 olarak gerçekleştiğini paylaştı.
Finansman maliyetleri sanayiciyi zorluyor
Sanayicilerin finansmana erişimde halen önemli sorunlarla karşı karşıya olduğunu vurgulayan Yorgancılar, finansman giderlerinin faaliyet kârları üzerindeki baskısına dikkat çekti. İlk 100 büyük sanayi kuruluşunda finansman giderlerinin faaliyet kârı içindeki payının yüzde 44’ten yüzde 73,3’e yükseldiğini belirterek, ilk 500 sanayi kuruluşunda ise bu oranın yüzde 97’den yüzde 84,9’a gerilediğini ifade etti. Sanayi kuruluşlarının elde ettikleri her 100 liralık faaliyet kârının yaklaşık 73 ila 85 lirasını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığını belirten Yorgancılar, ilk 100 firmanın yüzde 34’ünün, ilk 500 firmanın ise yüzde 30,4’ünün zarar açıkladığını dile getirdi.
Döviz riski büyüyor
Net kambiyo zararlarında da önemli artış yaşandığına dikkat çeken Yorgancılar, ilk 100 firmada kambiyo zararlarının yüzde 144,6, ilk 500 firmada ise yüzde 386,8 oranında yükseldiğini belirtti. Bu durumun reel sektörün taşıdığı yüksek döviz riskiyle bağlantılı olduğunu ifade ederek, 2025 yılında reel sektörün döviz pozisyon açığının 187 milyar dolara, özel sektör dış borcunun ise 298,2 milyar dolara yükselmesinin bu tabloyu doğruladığını kaydetti.
Sanayi odaklı büyüme çağrısı
Küresel ekonomik belirsizlikler ve uzayan dezenflasyon sürecinin sanayi kuruluşları üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini belirten Yorgancılar, açıklanan verilerin reel sektörün içinde bulunduğu zorlu süreci net biçimde ortaya koyduğunu ifade etti. İmalat sanayinin milli gelir içerisindeki payındaki gerilemeye dikkat çekerek, üretim ve ihracat temelli büyüme modelinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Sanayicilerin rekabet gücünü artıracak, finansmana erişimi kolaylaştıracak, yatırımları teşvik edecek ve ihracatı destekleyecek politikaların hızla uygulamaya alınması çağrısında bulunan Yorgancılar, listeye giren tüm firmaları başarılarından dolayı kutladı.
