Türk edebiyatının önemli isimlerinden Orhan Veli Kanık, 14 Kasım 1950'de, henüz 36 yaşındayken hayatını kaybetti. Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday ile başlattığı Garip akımıyla Türk şiirinde yeni bir dönemin kapısını açan Kanık, gündelik yaşamı ve sıradan insanların hikâyelerini şiirlerine taşıdı. İstanbul'u Dinliyorum, Anlatamıyorum ve Bedava gibi eserleriyle tanınan şairin ölümüne, Ankara'da bir çukura düşmesinin ardından geçirdiği beyin kanamasının neden olduğu belirlendi.
Orhan Veli Kanık neden öldü?
Orhan Veli Kanık, 10 Kasım 1950 gecesi Ankara'da yürüdüğü sırada belediye tarafından kazılan ve çevresinde uyarı işareti bulunmadığı belirtilen bir çukura düştü. Başından yaralanan şair, olayın ardından İstanbul'a döndü.
14 Kasım'da avukat Muzaffer Gençay'ın evinde öğle yemeği sırasında fenalaşan Kanık, Cerrahpaşa Hastanesi'ne kaldırıldı. Akşam saatlerinde komaya giren şair, aynı gece saat 23.20'de yaşamını yitirdi.
Ölümünün ardından ilk olarak alkol zehirlenmesi ihtimali üzerinde duruldu. Ancak gerçekleştirilen otopside ölüm nedeninin beyin kanaması olduğu belirlendi.
Orhan Veli Kanık kimdir?
13 Nisan 1914'te İstanbul'un Beykoz ilçesinde dünyaya gelen Orhan Veli Kanık'ın nüfus kaydındaki adı Ahmet Orhan'dı. Babası Mehmet Veli Bey, Mızıka-yı Hümayun'da klarnetçi olarak görev yaptıktan sonra Cumhurbaşkanlığı Armoni Orkestrası'nın şefliğini üstlendi.
Çocukluk yıllarını Beykoz, Beşiktaş ve Cihangir'de geçiren Kanık, Galatasaray Lisesi'nde Ahmet Hamdi Tanpınar'ın öğrencisi oldu. Ailesinin Ankara'ya taşınmasının ardından eğitimini Ankara Erkek Lisesi'nde sürdürdü. Burada Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday ile tanıştı.
İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nde öğrenim görmeye başlayan Kanık, eğitimini tamamlamadan memuriyete geçti. Ankara'da PTT bünyesinde çalıştıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu'nda görev aldı.
Garip akımıyla Türk şiirinde yeni bir dönem başlattı
Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday ile birlikte 1941 yılında Garip adlı şiir kitabını yayımladı. Kitap, geleneksel şiir anlayışına yönelik farklı yaklaşımıyla dönemin edebiyat çevrelerinde tartışmalara neden oldu.
Garip akımının temsilcileri, ölçü ve uyağın zorunlu olmadığı, gündelik konuşma dilinin kullanılabildiği bir şiir anlayışını benimsedi. Sıradan insanların yaşamları, günlük olaylar ve toplumun farklı kesimleri şiirin konusu haline geldi.
Kanık'ın Kitabe-i Seng-i Mezar adlı şiiri, Süleyman Efendi isimli sıradan bir insanın yaşamından hareketle kaleme alınması nedeniyle dönemin en çok tartışılan eserleri arasında yer aldı.
Bedava şiirinde yoksulluğu anlattı
Orhan Veli'nin tanınan eserlerinden Bedava, yaşamın ücretsiz olan unsurları ile ekonomik koşullar nedeniyle erişilemeyen imkânlar arasındaki karşıtlığı ele aldı.
Şiirde hava, bulut, yağmur ve doğa gibi herkesin yararlanabildiği unsurlara yer verilirken otomobiller, sinemalar ve mağaza vitrinleri üzerinden toplumsal yaşamın farklı yönleri anlatıldı.
Kanık, İstanbul'u Dinliyorum şiirinde kentin seslerini, Anlatamıyorum şiirinde ise duyguların ifade edilmesindeki güçlüğü işledi. Şairin eserleri arasında Vazgeçemediğim, Destan Gibi, Yenisi ve Karşı adlı kitaplar da bulunuyor.
Yaprak dergisi ekonomik nedenlerle kapandı
Orhan Veli Kanık, 1949 yılında Yaprak adlı edebiyat dergisini yayımlamaya başladı. Sahibi ve yazı işleri müdürü olduğu dergi, ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle tek yaprak halinde basıldı.
İlk sayısı 1 Ocak 1949'da çıkan Yaprak, 15 Haziran 1950'ye kadar toplam 28 sayı yayımlandı. Derginin kapanmasının ardından İstanbul'a dönen Kanık, aynı yılın kasım ayında hayatını kaybetti.
Şair, özgün eserlerinin yanı sıra çeviri çalışmaları da gerçekleştirdi. Fransız Şiir Antolojisi ve La Fontaine Masalları çevirileriyle edebiyata katkıda bulundu. Nasrettin Hoca Hikâyeleri'ni ise manzum biçimde yeniden kaleme aldı.
Orhan Veli'nin mezarı için yardım toplandı
Orhan Veli Kanık, İstanbul'daki Aşiyan Mezarlığı'na defnedildi. Şairin ölümünün ardından mezarının yaptırılması amacıyla yardım kampanyası düzenlendi.
Mezarı, ölümünün 70. yılı olan 2020'de İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yenilendi. Aşiyan Parkı'nda da Kanık'ın anısını yaşatan bir heykel bulunuyor.
Şairin sevenleri, 1996 yılından bu yana ölüm yıldönümlerinde Taksim'den Aşiyan'a yürüyüş düzenliyor. Etkinlik kapsamında Orhan Veli ve arkadaşlarının şiirleri okunuyor.
Öte yandan Kanık'ın Beykoz'da dünyaya geldiği ahşap köşkün Şubat 2026'da satışa çıkarılması da gündeme geldi. Yazar Buket Uzuner'in de aralarında bulunduğu isimler, yapının müzeye dönüştürülmesi için çağrıda bulundu.
