Pro Creative ve Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) iş birliğiyle hazırlanan "Yapay Zeka ve Türkiye Müzik Endüstrisi" araştırmasının sonuçları İstanbul'da kamuoyuyla paylaşıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığının katkılarıyla gerçekleştirilen çalışmada, 1170 müzik profesyonelinin yapay zeka teknolojilerine yaklaşımı, kullanım alışkanlıkları ve geleceğe yönelik değerlendirmeleri ele alındı. Araştırma, müzik sektöründe yapay zekanın sunduğu üretim olanakları ile telif hakları ve ekonomik kayıplara ilişkin endişelerin bir arada bulunduğunu ortaya koydu.
Müzik profesyonellerinin yüzde 55,8'i yapay zeka kullanıyor
Mart-temmuz döneminde MESAM üyesi 1170 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırmada, müzik profesyonellerinin yapay zekayla ilişkisine yönelik dikkat çekici sonuçlara ulaşıldı. Katılımcıların yüzde 55,8'i yapay zeka araçlarını belirli sıklıklarla kullandığını ifade ederken, yüzde 44,2'si bu teknolojilerden henüz yararlanmadığını bildirdi.
Araştırmada yapay zekanın müzik üretimine etkileri konusunda da farklı görüşler ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 46,2'si yapay zekanın üreticiliği destekleyebileceğini düşünürken, yüzde 42,2'si teknolojinin üretimi azaltabileceğini veya üretim süreçlerine zarar verebileceğini belirtti. Elde edilen sonuçlar, müzik profesyonellerinin yapay zekanın gelecekteki rolüne ilişkin farklı değerlendirmelere sahip olduğunu gösterdi.
Telif hakları ve ses klonlama endişesi öne çıktı
Atatürk Kültür Merkezi'nde düzenlenen tanıtım toplantısında konuşan Pro Creative Kurucusu avukat Sertaç Oğul, yapay zekanın müzik endüstrisinde yalnızca üretim yöntemlerini değil, eser sahipliği ve ekonomik haklar gibi temel konuları da yeniden gündeme getirdiğini söyledi.
Araştırmanın müzisyenlerin teknolojiye kayıtsız kalmadığını ortaya koyduğunu belirten Oğul, yapay zekanın zaman ve maliyet avantajı sağlamasının yanında önemli riskleri de beraberinde getirdiğini ifade etti. Eserlerin izinsiz kullanılması, ses klonlama, ekonomik hak kayıpları, şeffaflık eksikliği ve insan emeğinin değer kaybetmesi, araştırmada öne çıkan endişeler arasında yer aldı. Oğul, müzisyenlerin yapay zekanın üretim süreçlerinde sunduğu olanaklardan yararlanmak istemeleriyle eserlerinin izinsiz kullanılmasına karşı çıkmalarının birbiriyle çelişmediğini vurguladı.
MESAM'dan yapay zeka için yeni lisanslama modeli
MESAM Yönetim Kurulu Başkanı Recep Ergül, toplantıda yaptığı konuşmada yapay zekanın müzik sektöründeki etkilerine karşı kurum olarak çeşitli çalışmalar yürüttüklerini anlattı. Bu kapsamda genel kuruldan yetki aldıklarını, bilim kurulu oluşturduklarını ve yapay zeka konulu bir sempozyum düzenlediklerini aktardı. Teknolojik yeniliklere direnmek yerine bu teknolojilerin kullanım ilkelerinin belirlenmesi gerektiğini söyleyen Ergül, yapay zeka sistemlerinin mevcut eserlerden yararlanması durumunda telif bedellerinin ödenmesinin önemine dikkat çekti.
MESAM tarafından "Genişletilmiş Zorunlu Lisanslama Modeli" hazırlandığını açıklayan Ergül, söz konusu önerinin hükümete sunulduğunu bildirdi. Modelin, yapay zeka aracılığıyla gerçekleştirilen müzik kullanımlarında telif haklarının korunmasına katkı sağlamasının hedeflendiğini ifade etti. Ergül ayrıca Türkiye'nin telif geliri toplama bakımından dünyada 32. sırada bulunduğunu belirterek, ülkenin ilk 20 arasına girebileceğine inandığını dile getirdi.
Müzik endüstrisinin geleceği panelde ele alındı
Araştırmanın tanıtımı kapsamında "Yapay Zeka ve Müzik" başlıklı bir panel de gerçekleştirildi. Prof. Dr. Burcu Yıldız'ın moderatörlüğündeki programa Prof. Dr. Erkan Saka, Doç. Dr. Muhammed Furkan Akıncı, Aykut Gürel ve avukat Sertaç Oğul katıldı. Panelde, yapay zekanın müzik endüstrisinde oluşturduğu dönüşüm ve araştırmanın ortaya koyduğu bulgular değerlendirildi. Müzik sektörünün geleceğine ilişkin ortak hareket edilmesinin önemine dikkat çekilirken, sektörün bütün paydaşlarına ortak akıl doğrultusunda acil eylem planı hazırlanması çağrısında bulunuldu.
Araştırma kitap haline getirildi
Kültür ve Turizm Bakanlığının katkılarıyla hazırlanan çalışma, "Yapay Zeka ve Türkiye Müzik Endüstrisi" adıyla kitaplaştırıldı. Nicel ve nitel araştırma bulgularının yanı sıra uluslararası uzmanların değerlendirmelerine de yer verilen eserde, yapay zekanın müzik üretiminde oluşturduğu hukuki ve ekonomik sorunlar incelendi.
Çalışmada özellikle yapay zeka tarafından oluşturulan müziklerin eser sahipliği, mevcut eserlerin eğitim verisi olarak kullanılması, telif hakları ve yeni lisanslama modelleri üzerinde duruldu. Araştırma, insan emeğinin müzik endüstrisindeki konumuna ilişkin tartışmaları da ele alarak sektörün karşı karşıya bulunduğu dönüşümü farklı yönleriyle değerlendirdi.
