Suriye’nin kuzeyindeki Halep kentinde yüzlerce yıllık Osmanlı belgeleri ve el yazmaları, uzman restoratörlerin titiz çalışmaları sayesinde yeniden hayat buluyor. Tarihi eser restorasyonu alanında yaklaşık 50 yıllık deneyime sahip Dr. Muhammed Havatmi, kendi atölyesinde yürüttüğü çalışmalarla bölgenin kültürel hafızasını korumaya çalışıyor.
Halep’te özel koleksiyonlarda ve eski arşivlerde bulunan binlerce belge ile el yazmasının önemli bir kısmı zaman, savaş ve ihmal nedeniyle yok olma riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Havatmi’ye göre bu eserler yalnızca tarihi belgeler değil, aynı zamanda bölgenin kültürel kimliğini taşıyan önemli miras unsurları arasında yer alıyor.
Osmanlı dönemine ait belgeler dikkat çekiyor
Dr. Havatmi, özellikle Halep’in köklü ailelerinin Osmanlı dönemine ait tapu kayıtları, vakfiye belgeleri ve ödeme evraklarını yıllardır muhafaza ettiğini belirtti. Belgelerin büyük bölümünün Osmanlı’nın son dönemine, özellikle 1850’li yıllara ait olduğunu ifade eden Havatmi, bu arşivlerin tarihsel sürekliliği ortaya koyduğunu söyledi.
Osmanlı mühürleri taşıyan belgelerin yalnızca hukuki değil, kültürel açıdan da büyük önem taşıdığına dikkat çeken Havatmi, söz konusu evrakların Osmanlı’dan günümüz Suriye’sine uzanan toplumsal hafızanın izlerini taşıdığını kaydetti.
Restorasyon sürecinde özel teknikler kullanılıyor
Tarihi eser restorasyonunun sabır ve teknik uzmanlık gerektirdiğini vurgulayan Havatmi, özellikle Japon selüloz kağıdı gibi özel materyaller kullandığını dile getirdi. Ancak savaş sonrası süreçte bu tür malzemelere erişimin giderek zorlaştığını belirten uzman restoratör, mesleğin geleceği konusunda da endişeli olduğunu ifade etti.
Halep’teki eski kütüphaneler ve arşivlerde çok sayıda korunması gereken eser bulunduğunu söyleyen Havatmi, gençlerin bu alana yönelmesi gerektiğini belirterek kamu destekli eğitim atölyelerinin kurulması çağrısında bulundu.
Kültürel miras için eğitim çağrısı
Mesleğin giderek unutulma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Havatmi, restorasyon alanının yeterince ilgi görmediğini söyledi. Şam’da zaman zaman eğitim programları düzenlense de bunun yetersiz kaldığını ifade eden Havatmi, en büyük hayalinin Halep’teki kamu kütüphanelerinde restorasyon eğitimlerinin yaygınlaştırılması olduğunu dile getirdi.
