Felsefeye olan ilgi, insanların zihinlerinde kimi zaman derin soruların filizlenmesine neden oluyor. Son dönemlerde, bu sorulardan biri de Hedonizm nedir? Felsefede hazcılık temsilcileri kimlerdir? gibi temel felsefi kavramları keşfetmekten geliyor. Ancak, bu kavramlar genellikle birçok insan için bulanık sulara dönüşebiliyor. Yanıtları ise haberimizde yer alıyor...
Hedonizm nedir?
Antik Yunan felsefesinde ortaya çıkan ve insan eylemlerinin mutlak hazzı sağlamak üzere planlanması gerektiğini savunan hazcılık veya hedonizm, önemli bir felsefi görüştür. Sokrates'in öğrencisi Aristippos tarafından Kirene Okulu'nda temelleri atılan bu düşünce, daha sonra Epikuros tarafından da benimsenmiştir.
Hedonizm, Yunanca "Hedone" kelimesinden türetilen bir terimdir ve yaşamın anlamını haz peşinde koşmak olarak tanımlar. Bu felsefeye göre, insanların dünyadaki amacı acıdan kaçınarak haz arayışına yönelmektir. İnsana haz veren duygular iyi kabul edilirken, acı ve keder gibi duygular ise kötü olarak değerlendirilir. Bu ölçütler bireysel tercihlere dayalıdır, bu nedenle hedonizm öznel ahlakı esas alır.
Hedonizmi benimseyen ve yaşamını bu felsefeye göre sürdürenlere "hedonist" denir. Aristippos'a göre, insanların davranışlarının temel nedeni mutluluğu arzulamalarıdır çünkü yaşamın devamı için haz duygusu gereklidir. Bilginin, mutluluğun kaynağı olduğuna inanan Aristippos, insanların acı veren durumlardan kaçınması ve hazza yönelmesi gerektiğini savunmuştur.
Epikuros da hedonizmi destekleyen önemli bir filozoftur. Ancak Aristippos'un aksine, Epikuros ruhsal hazzı ön planda tutmuştur. Ona göre, en yüksek haz ruhun dinginliğindedir ve bunu elde etmek için bedensel hazlardan ziyade bilgi gereklidir.
Felsefede hazcılık temsilcileri kimlerdir?
Hedonizm öncülerinden biri olan Aristippos'un ardından Helenistik dönemin önemli figürlerinden biri olan Epikuros (Epikür), hedonizmi sürdüren filozoflardan biridir. Ancak Epikuros, Aristippos'un aksine bedensel zevki değil ruhsal zevki ön planda tutmuştur.
Hedonizm, Eski Yunan'dan günümüze kadar Aristippuos, Epikuros, John Locke, Thomas Hobbes, David Hume, Jeremy Bentham, JS Mill ve Henry Sidgwick gibi ünlü filozoflar tarafından savunulmuştur. Mutluluğun, temelde arzulanır tek şey olduğunu ileri süren diğer filozoflar da bulunmaktadır. Ancak, mutluluğun hazdan farklı olduğunu düşünen birçok filozof vardır. "Mutlu" ve "haz" terimlerinin anlamı konusunda filozoflar arasında bir anlaşmazlık bulunmaktadır. Hedonizm temsilcileri arasındaki bu farklılıklar, günümüzde hala tartışmalara yol açmaktadır.
Hedonist tezleri, örneğin Bentham ve Mill tarafından "en büyük mutluluk ilkesi" olarak kabul edilmiş ve bu geleneksel hazcılığın bir parçası haline gelmiştir. Bu filozoflar, genel hazcılık ilkesini bir araya getirmiştir.
Aristippos
Kirene Okulu'nun kurucularından olan Aristippos, M.Ö. 435 ve 356 yılları arasında varlık göstermiş bir felsefi okul olan Kirene'nin önemli temsilcilerindendir. Bu okul, şüphecilik ve egoizmle özdeşleşen hedonistler tarafından kurulmuştur. Kirene Okulu'nun tarihsel belgelerde pek fazla yer almamasına rağmen, okulun Hedonizm ve Hazcılık felsefelerini benimsediği bilinmektedir.
Kirene Okulu, kişisel zevklerin önemini vurgulayarak insanların bu zevklerin peşinde koşması gerektiğini savunur. Bedensel zevklerin, zihinsel zevklerden daha üstün olduğunu öne sürerler. Bunun nedeni, bedensel zevklerin daha somut olması ve yaşanabilirliğinin daha yüksek olmasıdır, bu da onları daha güvenilir kılar.
Şu an yaşanan zevkin, gelecekteki zevkten daha garantili olduğu düşünülür. Çünkü anlık olarak yaşananlar mevcuttur, ancak gelecek belirsizdir.
Epikuros
Epikuros da hedonizmi benimseyen felsefecilerden biridir. Ancak Aristippos'tan farklı olarak bu felsefeyi biraz farklı bir bakış açısıyla ele almıştır. Ona göre en yüksek haz mutluluktur. Epikuros'a göre mutluluk, Tanrı korkusundan ve acıdan kaçınmakla açıklanır.
Epikuros'a göre insanlar kalabalık ortamlardan uzak durmalıdır, çünkü bu şekilde gereksiz arzuları azaltılabilir. Pahalı yiyecekler ve cinsellik anlık hazlar sağlar, ancak tekrar elde edilemezse acı hissedilir. Epikuros, tüm insanların mutluluğun peşinde olması gerektiğini savunur. Antikçağ felsefesinde, insanların çoğu hedonizm akımından etkilenmiştir.
