Hürmüz Boğazı’nda artan askeri gerilim, küresel enerji ve ticaret dengelerini etkileyen yeni bir krizi beraberinde getirdi. İran ile ABD arasında karşılıklı açıklamalar ve sahadaki gelişmeler tansiyonu yükseltirken, bölgedeki deniz trafiği ve güvenlik riski yeniden küresel gündemin merkezine yerleşti. Abbas Arakçi, ABD’ye yönelik yaptığı açıklamada, Washington yönetimini “kötü niyetli aktörler tarafından yeniden bataklığa sürüklenmemesi” konusunda uyardı. Arakçi, Hürmüz’de yaşanan gelişmelerin askeri yöntemlerle çözülemeyeceğini vurguladı.
ABD ve İran arasında karşılıklı iddialar
Gerilim, Donald Trump’ın ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda yedi İran sürat teknesini vurduğunu açıklamasıyla tırmandı. Ancak İran tarafı bu iddiayı yalanladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise ABD bayraklı ticari gemilerin ve savaş gemilerinin boğazdan güvenli şekilde geçtiğini duyurdu. İran bu açıklamayı da reddederken, bölgedeki bilgi akışında çelişkili veriler dikkat çekti.
Boğazda askeri hareketlilik artıyor
İran ordusu, ABD destroyerlerinin boğaza yaklaşması halinde uyarı ateşi açıldığını ve telsiz üzerinden uyarılar yapıldığını açıkladı. Açıklamada, ABD gemilerinin radarlarını kapattığı, yeniden aktif hale getirdiklerinde ise tespit edildikleri ifade edildi. İran ayrıca, boğaza izinsiz girişin ateşkes ihlali sayılacağını ve askeri karşılık verileceğini bildirdi. Bu durum, bölgedeki askeri gerilimin daha da tırmanabileceğine işaret ediyor.
Ticari gemiler ve enerji hatları risk altında
Kriz, sadece askeri değil ticari boyutuyla da etkisini gösteriyor. Denizcilik devi Maersk, ABD bayraklı bir gemisinin askeri eskort eşliğinde boğazdan geçtiğini doğruladı. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri, Fuceyra Limanı’ndaki petrol tesislerinin insansız hava araçlarıyla hedef alındığını açıkladı. Güney Kore ise ticari gemilerine yönelik saldırı iddialarını incelemeye aldı.
On binlerce denizci mahsur kaldı
Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre, Hürmüz Boğazı’nda yaklaşık dokuz haftadır 20 bin denizci ve 2 bin gemi mahsur durumda bulunuyor. İran’ın boğaz trafiğini ciddi şekilde kısıtlaması, küresel tedarik zincirinde aksamalara yol açıyor. ABD ise İran limanlarına yönelik abluka uygulamasını sürdürerek baskıyı artırıyor.
Petrol fiyatları sert yükseldi
Boğaz çevresinde artan riskler, enerji piyasalarına da hızlı şekilde yansıdı. Brent petrol fiyatı kısa sürede varil başına 114 dolara yükselerek %5’in üzerinde artış gösterdi. ABD’den gelen yalanlama açıklamalarının ardından fiyatlarda sınırlı geri çekilme yaşansa da, piyasalarda oynaklık yüksek seviyede kalmaya devam ediyor.
Diplomasi trafiği devam ediyor
İran, krizin çözümü için 14 maddelik bir barış planı sunduğunu duyurdu. Plan kapsamında ABD’den bölgedeki askeri varlığını azaltması ve İran limanlarına uygulanan ablukayı kaldırması talep edildi. Ancak ABD tarafının bu teklife mesafeli yaklaştığı ve resmi bir yanıtın henüz netleşmediği belirtiliyor. İran ayrıca 30 gün içinde kapsamlı bir anlaşma çağrısında bulundu.
Nükleer gerilim de sürüyor
Tahran yönetimi, nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunmayı sürdürürken, ABD ile bu konuda yeni bir müzakere sürecine şu aşamada kapalı olduklarını açıkladı. Uzmanlara göre, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim yalnızca bölgesel bir kriz değil, aynı zamanda küresel enerji güvenliği ve jeopolitik dengeler açısından kritik bir kırılma noktası oluşturuyor.
