Çalışma hayatı boyunca Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), Bağ-Kur ve Emekli Sandığı gibi farklı sosyal güvenlik kurumlarına prim ödeyen milyonlarca vatandaşı ilgilendiren önemli bir yargı kararı gündeme geldi. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından verilen karar, farklı sigorta statülerinde hizmeti bulunan kişilerin emeklilik süreçlerine ilişkin değerlendirmelerde yeni bir hukuki yaklaşımı ortaya koydu.
Kararın merkezinde, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun uzun yıllardır uyguladığı hizmet birleştirme işlemleri ve emeklilik statüsünün belirlenmesine ilişkin uygulamalar yer aldı. Özellikle çalışma hayatı boyunca birden fazla sosyal güvenlik kurumuna prim ödeyen vatandaşlar açısından emeklilik statüsünün belirlenmesi, emeklilik tarihi ve bağlanacak aylık miktarı üzerinde doğrudan etkili oluyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun uyguladığı sistem kapsamında, farklı kurumlarda geçen hizmet süreleri birleştirilerek değerlendirmeye alınıyor. Bu uygulama nedeniyle bazı vatandaşların emeklilik tarihlerinin geciktiği veya emekli aylıklarının beklentilerinin altında kaldığı yönünde çeşitli uyuşmazlıklar yargıya taşınıyordu.
Söz konusu davada ilk derece mahkemesi, sigortalının iradesine dikkat çekerek hizmet birleştirme zorunluluğunun uygulanamayacağı yönünde karar verdi. Mahkeme, değerlendirmesinde sigortalı lehine yorum yapılması gerektiğini belirterek Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tesis edilen işlemlerin iptaline hükmetti.
İlk derece mahkemesinin verdiği karar daha sonra istinaf incelemesine taşındı. Dosyayı değerlendiren istinaf mahkemesi de ilk derece mahkemesinin kararını yerinde bularak onadı.
Bunun üzerine Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından temyiz yoluna başvuruldu ve dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi. Süreç, yüksek yargı organlarında yapılan değerlendirmeler sonucunda farklı hukuki boyutlarıyla yeniden ele alındı.
Dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenmesi sonucunda, farklı sigorta statülerinde hizmeti bulunan vatandaşların durumuna ilişkin emsal niteliğinde değerlendirilen bir karar ortaya çıktı. Kararda, sigortalının tercih ve iradesinin dikkate alınmasının önemine vurgu yapıldığı belirtilirken, hizmet birleştirme uygulamalarına ilişkin mevcut yaklaşım yeniden değerlendirildi.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun kararı, çalışma yaşamı boyunca farklı sosyal güvenlik kurumlarına bağlı olarak çalışan ve emeklilik sürecinde hizmet birleştirme uygulamasıyla karşı karşıya kalan milyonlarca vatandaş açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Hizmet birleştirme zorunluluğu nedir?
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, birden fazla statüde hizmeti bulunan sigortalılardan, sigortalının tek statüdeki çalışması emekli aylığı alması için yeterli olsa bile hizmet birleştirmesi zorunlu olarak uygulanmaktadır. SGK yaptığı işleme dayanak olarak, kanunda hizmet sürelerinin birleştirilmesinin isteğe bağlı olduğuna ilişkin açıkça bir hüküm bulunmadığını öne sürerken, yargıda ve öğretide ise karşıt görüşün temeli olarak kanunun lafzıyla amacının çeliştiği durumlarda kanunun özüne göre yorum yapılması gerektiği, kanunun amacının tek sosyal güvenlik kurumundaki hizmeti aylık bağlanmasına yetmeyen sigortalı ve hak sahiplerine aylık bağlanmasının sağlanması olduğu ve bu kapsamda tek sosyal güvenlik kurumunda çalışması aylık bağlanması için yeterli olan sigortalıların hizmet birleştirmeye zorlanarak, fazla prim ödeyen sigortalının az aylık almasına yol açabilecek bir uygulamanın kanunun özüne aykırı olduğu gerekçeleri ileri sürülmektedir.
