İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü öğrencileri, İzmir’in önemli kültürel miras yapılarından biri olan Basmane’deki Mavi Kartejo için dikkat çeken dönüşüm projeleri geliştirdi. Öğrenciler, tarihi yapıyı özgün kimliğini koruyarak dezavantajlı grupların yararlanabileceği konut ve ortak yaşam alanlarına dönüştüren tasarımlar hazırladı. Bahar döneminde yürütülen çalışmalar kapsamında öğrenciler, Kemeraltı, Mezarlıkbaşı ve Basmane bölgesinin tarihsel, sosyal ve kültürel yapısını detaylı biçimde inceleyerek farklı kullanıcı gruplarına yönelik yaşam senaryoları oluşturdu. Hazırlanan 12 proje, görsel paftalar, teknik çizimler ve mimari maketlerle üniversite bünyesinde sergilendi.
Tarihi yapı toplumsal ihtiyaçlarla buluşturuldu
İEÜ İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü üçüncü sınıf öğrencileri tarafından hazırlanan projeler, Doç. Dr. Deniz Avcı’nın yürütücülüğünde, Öğretim Görevlisi Yüksek Mimar Gözde Özder Çakır’ın eğitmenliğinde ve öğrenci asistanı Ezgi Mızraklı’nın katkılarıyla gerçekleştirildi. Öğrenciler çalışmalarında göçmenler, kadın kooperatifleri, kimsesiz çocuklar, engelli bireyler ve farklı dezavantajlı gruplara yönelik erişilebilir ve kapsayıcı yaşam alanları tasarladı. Bahçe düzenlemelerinden malzeme seçimlerine, renk ve doku kararlarından ortak kullanım alanlarına kadar her ayrıntı sosyal ihtiyaçlar gözetilerek planlandı.
“Tasarımın toplumsal gücü ortaya kondu”
Proje sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Deniz Avcı, Mavi Kartejo üzerine yürütülen çalışmaları kente, kültürel mirasa ve toplumsal ihtiyaçlara karşı duyulan sorumluluğun bir yansıması olarak gördüklerini belirtti. Mavi Kartejo’nun Basmane’nin tarihsel hafızasında ve İzmir’in çok kültürlü kent kimliğinde önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Avcı, öğrencilerin yalnızca mekânsal dönüşüm önerileri geliştirmediğini, aynı zamanda kentin görünmeyen sosyal sorunlarına tasarım yoluyla nasıl katkı sağlanabileceğini de sorguladığını ifade etti. Projelerin, içmimarlığın yalnızca estetik ve işlevsel kararlarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda toplumsal fayda üretebilen güçlü bir disiplin olduğunu ortaya koyduğunu belirtti.
Erişilebilir ve kapsayıcı yaşam alanları
Araştırmalar sonucunda öğrencilerin Mavi Kartejo’yu farklı dezavantajlı kullanıcı grupları için yeniden yorumladığını aktaran Doç. Dr. Avcı, her kullanıcı grubu için ayrı yaşam senaryoları oluşturulmasının tasarım kararlarının gerçek ihtiyaçlara dayanmasını sağladığını söyledi. Projelerde yapının tarihi dokusu, malzemeleri, renkleri ve kent belleğindeki yeri korunurken; barınma, erişilebilirlik, sosyal destek, ortak yaşam ve üretim alanları gibi güncel ihtiyaçlara da çözüm önerileri geliştirildi. Bu yaklaşımın hem kültürel miras bilincini güçlendirdiği hem de tasarımın sosyal farkındalık oluşturmadaki rolünü görünür kıldığı ifade edildi.
Uzman isimlerden öğrencilere destek
Proje sürecinde öğrenciler, bugün İzmir Büyükşehir Belediyesi Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü olarak kullanılan Mavi Kartejo yapısını yerinde inceleme fırsatı da buldu. Mert Kaya ve Ahu Yılmaz öğrencilere yapının tarihsel geçmişi, kültürel değeri ve koruma süreci hakkında bilgi verirken, merdiven tasarımı konusunda Berk Olçum, aydınlatma tasarımı üzerine Emre Ünlü ve mutfak tasarımı alanında Verda Çakal deneyimlerini öğrencilerle paylaştı. Yaklaşık üç ay süren çalışma sonunda ortaya çıkan projeler, tarihi yapıların korunarak toplumsal fayda sağlayacak biçimde yeniden işlevlendirilebileceğine yönelik önemli örnekler arasında gösterildi.
