Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışanın gündemindeki kademeli emeklilik konusunda yeni bir model gündeme geldi. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan çalışanlara yönelik hazırladığı çözüm önerisini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na iletti.
Yaklaşık 4,5 milyon çalışanı kapsayabileceği belirtilen öneride, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşı ve prim şartlarının basamaklı olarak belirlenmesi talep ediliyor. Modelde kadınlar için 43'ten 51'e, erkekler için ise 45'ten 53'e kadar yükselen bir yaş sistemi öngörülüyor.
Ancak gündeme gelen model henüz yasalaşmış veya Bakanlık tarafından kabul edilmiş bir düzenleme değil.
Kademeli emeklilik nedir?
Kademeli emeklilik modelinin temelini, çalışanların ilk sigortalı oldukları tarihe göre farklı emeklilik koşullarına tabi tutulması oluşturuyor.
Talep edilen sistemde emeklilikte yaş şartının tamamen ortadan kaldırılması yerine, ilk sigorta tarihine bağlı olarak yaş ve prim koşullarının aşamalı biçimde artırılması öneriliyor.
Böylece sigorta başlangıç tarihi ilerledikçe çalışanların emekli olabileceği yaşın ve tamamlaması gereken prim gününün de kademeli olarak yükselmesi talep ediliyor.
Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş önerisi
Gündeme taşınan modellerde 1999-2000 yılları arasında sigortalı olan kadınların 43, erkeklerin ise 45 yaşından itibaren emeklilik hakkına kavuşabilmesine yönelik talepler bulunuyor.
Önerilen sistemde işe giriş tarihi ilerledikçe yaş şartının da yükselmesi öngörülüyor. Buna göre kadınlarda 43-51, erkeklerde ise 45-53 yaş aralığı üzerinde duruluyor. Prim gün sayısının da ilk sigortalılık tarihine göre kademeli şekilde belirlenmesi talep ediliyor.
EYT ile kademeli emeklilik arasındaki fark ne?
EYT ile gündemdeki kademeli emeklilik modelini birbirinden ayıran temel unsurlardan biri yaş şartı.
EYT düzenlemesi kapsamında 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olan ve diğer koşulları yerine getiren çalışanlar açısından yaş şartı kaldırıldı.
Kademeli emeklilik talebinde ise yaş şartının tamamen kaldırılması yerine sigorta başlangıç tarihine göre daha düşük bir yaştan başlayan ve sonraki yıllarda aşamalı biçimde yükselen bir sistem öneriliyor.
Bir günle EYT kapsamı dışında kalanlar da gündemde
Kademeli emeklilik talebinde 8 Eylül 1999 sınırı nedeniyle EYT'den yararlanamayan çalışanlar öne çıkıyor. Sigorta başlangıcı bu tarihten bir gün, birkaç ay veya birkaç yıl sonra olan çalışanlar, emeklilik koşullarındaki farkın kademeli bir sistemle azaltılmasını istiyor.
Çeşitli dernek ve platformlar da 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan çalışanlara yönelik yeni bir düzenleme yapılması talebini gündemde tutuyor.
Kademeli emeklilik yasalaştı mı?
Kademeli emeklilik bekleyenler açısından en kritik ayrıntı, gündeme gelen modelin mevcut hukuki durumu. Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaştan başlayan emeklilik modeli şu anda yürürlükte olan bir uygulama değil.
Kamuoyuna yansıyan yaş ve prim tabloları da kesinleşmiş yeni emeklilik koşulları anlamına gelmiyor. Bunlar ilgili makamlara iletilen ve kamuoyunda tartışılan önerilerden oluşuyor.
Kademeli emekliliğin uygulanabilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Şu aşamada konuya ilişkin yürürlüğe girmiş bir düzenleme veya açıklanmış resmi bir takvim bulunmuyor.
Kademeli emekliliğin maliyeti de tartışılıyor
Kademeli emeklilik taleplerinin yanı sıra olası bir düzenlemenin sosyal güvenlik sistemi ve kamu maliyesine etkileri de gündemde bulunuyor.
Uzmanlar, nüfus yapısı ve ekonomik şartlar göz önünde bulundurulduğunda 40'lı yaşlarda emekliliğe imkan verebilecek geniş kapsamlı bir uygulamanın mali sürdürülebilirlik açısından önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle kademeli emeklilik bekleyen çalışanların gözü hükümetten ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan gelebilecek açıklamalara çevrilmiş durumda.
EMADDER modeli Bakanlığa sundu
Kademeli emeklilik talebini gündeme taşıyan Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), hazırladığı çözüm önerisini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na iletti.
Dernek yönetimi, Ağustos 2026'da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile gerçekleştirdiği görüşmede, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı oldukları için EYT kapsamına giremeyen çalışanların taleplerini ve kademeli emeklilik modelini aktardı.
EMADDER'ın önerdiği modelde sigorta başlangıç tarihine göre yaş ve prim koşullarının basamaklı şekilde belirlenmesi talep ediliyor. Yaklaşık 4,5 milyon çalışanı kapsayabileceği ifade edilen modelde kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaştan başlayan ve işe giriş yılı ilerledikçe yükselen bir emeklilik sistemi öneriliyor.
Söz konusu modelin Bakanlık tarafından hazırlanmış veya kabul edilmiş resmi bir düzenleme olmadığı özellikle belirtiliyor. Kademeli emeklilik konusunda şu anda yürürlükte olan yeni bir düzenleme veya ilan edilmiş resmi bir takvim bulunmuyor.
