Türkiye’de son yıllarda kiralık konut piyasasında yaşanan arz sıkıntısı ardından bazı ev sahiplerinin kira kontratlarına ‘misafir süresi kısıtlama, GBT kaydı, hayvan beslenmemesi, köpeğin havlamaması ve Findeks raporu gibi sıra dışı maddeler eklediği görüldü. Bu konuda açıklamalarda bulunarak kiracıları uyaran İzmir Emlak Kulübü Başkanı Rıdvan Akgün ise mülk sahiplerinin kiracıları kendilerine muhtaç görmesi nedeniyle yasal dayanağı olmayan ağır kriterler dayattığını belirterek, on binlerce davanın mahkemelerde biriktiğini dile getirdi.
‘Misafir kısa kalacak’
İzmir Emlak Kulübü Başkanı Rıdvan Akgün, bu taleplerin mülk sahiplerinin kiracının kendilerine muhtaç olduğunu düşünmesinden kaynaklandığını dile getirdi. Akgün, “Genelde kiralık daire sahipleri evlerini kiracılara verirken kira kontratı aşamasında çok ciddi talepleri de gündeme getirebiliyorlar. Yani günümüzde kiralık daire sıkıntısı, barınma sıkıntısı olduğundan dolayı mülk sahipleri de kiracının kendilerine muhtaç olduğunu düşünerek ve bunun dışında kiracı eve geçtikten sonra 10 yıldan önce çıkaramayacağını bilmesinden dolayı kriterler dayatmaya çalışıyorlar. Özellikle misafir kısa süreli kalmalı; kedi miyavlamayacak, köpek havlamayacak, aynı zamanda gürültü yapmayacaksın, üst ve alt komşu rahatsız edilmeyecek, otoparka 2 araç park edemezsin gibi şartlar gündeme gelebiliyor. Ayrıca mülk sahipleri kiracıya; evin demirbaş eşyalarına yani klimadır, buzdolabıdır, setlerdir vesaire bakımını yaptırıp dekontları bana atacaksın diyorlar. Hatta az da olsa bazı ev sahipleri kiracısı eve girmeden Findeks raporu, kredi kartı borç bilgilerini ve temiz belgesi olarak bilinen GBT’sine kadar talep ediyor. Zaten bazı mülk sahipleriyle kiracılar tartışıyor, kavga ediyor. Bu sebeple de mahkemelik oluyorlar. Keza baktığımız mahkemelerde on binlerce kiracı ve ev sahibi davası mevcut” dedi.
‘Haklar belli’
Kiracıların ve mülk sahiplerinin birtakım yasal hakları olduğunu ve bu hakları bilmenin önem arz ettiğini vurgulayan Akgün, “Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre zaten kiracının kullanım hakları ve özgürlüğü belli. Yapılması gereken neyse yapılıyor. Kontratı yaparken demirbaşlar veriliyor. Kiracı eve hasar bile verse mülk sahibi ancak ve ancak tahliye edilirken o hasar tespitini yapabiliyor. Bunun karşılığında bedelini talep edebilir. Çevreye verilen rahatsızlık zaten apartman yönetimi tarafından bildirilebilir. Yönetim, kiracıya birkaç kez ihtardan sonra tahliye bile ettirebiliyor. Mülk sahiplerinin de "oğlum geldi, işte evlenecek, yurt dışından kardeşim geldi" şeklinde gerekçeler ile kiracının tahliyesini istemesi mümkün değil” şeklinde konuştu.
‘Ya ödemezse korkusu’
Banka hesap dökümü ve tapu bilgileri isteme şartının son yıllarda yüzde 70 oranında arttığını belirten Gayrimenkul Danışmanı Günay Levent ise bu durumun hızla standart hale gelmeye başladığına dikkat çekti. Levent, “Mülk sahipleri tarafından son yıllarda özellikle findeks raporu, banka hesap dökümleri ya da tapu bilgileri isteme durumu ciddi şekilde arttı. Bu taleplerin temelinde büyük ölçüde maddi kaygılar yatıyor. Ev sahipleri, ekonomik belirsizlikler ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle kiracının kira ödemelerini düzenli yapamama ihtimalinden endişe ediyor. Bu yüzden kiracının gelir durumunu ve finansal güvenilirliğini önceden görmek istiyorlar. Özellikle yüksek kira bedellerinin olduğu bölgelerde bu tür talepler artık neredeyse standart hale gelmeye başladı” ifadelerini kullandı.
Kefil de memur olacak
Önceki yıllarda daha çok ‘memur kiracı’ tercih edilirken, günümüzde yalnızca kiracının değil kefilin de memur olması yönünde taleplerin arttığını hatırlatan Levent sözlerini şöyle sürdürdü: “Bunun en önemli nedeni ise emekli maaşlarına haciz veya bloke işlemlerinin sınırlı uygulanabilmesi. Ev sahipleri, olası bir ödeme probleminde maddi güvenceyi daha sağlam görmek istedikleri için memur kefil şartını kontratlarda sıkça öne sürüyor. Bunun dışında mülk sahiplerinin en hassas olduğu konulardan biri de evcil hayvan meselesi oluyor. Özellikle eşyalı daire kiraya veren ev sahipleri, eşyaların zarar görebileceği düşüncesiyle evcil hayvan besleyen kiracılara daha temkinli yaklaşıyor. Bu nedenle ilanlarda sık sık ‘evcil hayvan kabul edilmez’ ibaresine rastlanıyor. Ayrıca bazı ev sahipleri apartman düzeni, komşu şikayetleri ve dairenin uzun süreli kullanımı gibi nedenlerle de seçim kriterlerini daha katı hale getiriyor. Tüm bu şartlar, son yıllarda kiralık konut piyasasında hem kiracılar hem de ev sahipleri açısından daha temkinli ve detaycı bir döneme girildiğini gösteriyor.”
