Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Türkiye genelindeki doğal gaz dağıtım faaliyetlerinde güvenli işletmeciliğin güçlendirilmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve şirketler arasındaki uygulama farklılıklarının giderilmesi amacıyla yeni bir düzenleme hazırladı.
"Doğal Gaz Dağıtım Şirketlerinin Teknik İşletmecilik Faaliyetlerine İlişkin Usul ve Esaslar Taslağı" kamuoyunun ve ilgili kurumların görüşüne açıldı. Düzenlemeyle acil müdahaleden bakım ve onarıma, doğal gaz kaçaklarının taranmasından afetlerin ardından şebekenin yeniden devreye alınmasına kadar birçok teknik süreç için ayrıntılı kurallar belirlenmesi öngörülüyor.
Doğal gaz 81 ilin tamamına ulaştı
EPDK tarafından paylaşılan bilgilere göre, gerçekleştirilen ihaleler ve doğal gaz dağıtım bölgelerinin genişletilmesine yönelik çalışmalar sonucunda Türkiye'nin 81 il merkezinin tamamına doğal gaz hizmeti ulaştırıldı.
Doğal gazın kullanıma sunulduğu yerleşimlerin kapsamı 853 ilçe ve 140 beldeye kadar genişledi. Türkiye genelinde imalatı tamamlanan doğal gaz boru hatlarının toplam uzunluğu da 230 bin kilometreyi aştı.
Doğal gaz dağıtım faaliyetleri EPDK tarafından lisans verilen 73 dağıtım şirketi tarafından yürütülüyor. Şebekenin ülke genelinde genişlemesiyle birlikte teknik güvenlik, işletmecilik ve hizmet standartlarının ortaklaştırılması da yeni düzenlemenin temel başlıklarından biri oldu.
Acil müdahale süreçlerinde tek tip uygulama
Taslakta en kapsamlı düzenlemelerden biri doğal gaz acil müdahale süreçlerine ilişkin olacak.
Acil müdahale merkezlerine ulaşan ihbarların sınıflandırılması, gerekli talimatların oluşturulması, ihbarda bulunan kişinin yönlendirilmesi ve saha ekiplerinin olay yerine müdahalesine kadar geçen süreçte bütün doğal gaz dağıtım şirketlerinin ortak standartlara göre hareket etmesi öngörülüyor.
Böylece farklı dağıtım bölgelerinde acil durumlara yönelik hizmetlerin belirlenen kurallar doğrultusunda ve daha etkin şekilde yürütülmesi hedefleniyor.
Doğal gaz müdahale araçlarına ortak standart
Yeni düzenleme yalnızca müdahale prosedürlerini değil, sahada kullanılan araçları da kapsayacak.
Acil müdahale ile bakım-onarım araçlarının tasarımları ve sahip olması gereken teknik özellikler belirlenecek. Türkiye genelinde kullanılan araçların tek tip görünüme kavuşturulması planlanıyor.
Bu uygulamayla doğal gaz dağıtım şirketlerine ait müdahale araçlarının aboneler tarafından daha kolay fark edilmesi ve acil durumlarda zaman kaybının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Sahada çalışan acil müdahale ve bakım-onarım personeline yönelik eğitimlerde de asgari standartlar getirilecek. Personelin alması gereken eğitimler zorunlu hale getirilerek güvenlik alanındaki yetkinliğin artırılması hedeflenecek.
Afetlerde dağıtım şirketleri birbirine destek verebilecek
Taslakta deprem ve diğer afetlerin ardından uygulanacak prosedürlere de geniş yer ayrıldı.
Acil durum veya afet yaşanması halinde kriz merkezlerinin kısa sürede faaliyete geçirilmesi öngörülüyor. İhtiyaç duyulması durumunda farklı bölgelerde faaliyet gösteren doğal gaz dağıtım şirketleri birbirlerine personel, araç, ekipman ve malzeme desteğinde bulunabilecek.
Böylece büyük çaplı afetlerde dağıtım şirketleri arasında koordinasyon ve karşılıklı destek mekanizmasının işletilmesi planlanıyor.
Düzenlemede ayrıca doğal gaz şebekesinde kullanılan ekipmanların bakım programlarının oluşturulması ve gerekli malzemelere ilişkin stok takibinin düzenli şekilde yapılmasına yönelik hükümler bulunuyor.
Doğal gaz kaçak taramalarının periyotları belirlenecek
Abonelerin can ve mal güvenliği açısından kritik öneme sahip doğal gaz kaçaklarının tespitine yönelik çalışmalar da yeni kurallara bağlanacak.
Taslakla kaçak taramalarının hangi periyotlarda gerçekleştirileceği netleştirilecek. Afet, acil durum veya doğal gaz şebekesinde hasar meydana gelmesi halinde ise etkilenen bölgelerde vakit kaybetmeden kaçak taraması yapılmasına öncelik verilecek.
Bu kapsamda olası sızıntıların daha hızlı tespit edilerek güvenlik risklerinin azaltılması amaçlanıyor.
Doğal gazdaki koku malzemesi artırılacak
Taslakta doğal gazın kokulandırılmasına ilişkin düzenlemeler de bulunuyor.
Kaçak doğal gazın aboneler tarafından daha kolay fark edilebilmesi amacıyla şebekedeki koku malzemesi miktarının azami seviyeye çıkarılması öngörülüyor.
Bunun yanında üretim süreçlerinde doğal gazı kokulandırılmadan kullanmak isteyen serbest tüketici statüsündeki sanayi tesislerine kokusuz doğal gaz sağlanabilmesine imkan verilmesi planlanıyor.
Şebeke hasarlarında uygulanacak kurallar netleşecek
Doğal gaz şebekesinde herhangi bir nedenle hasar meydana gelmesi durumunda uygulanacak işlemler de ortak standartlara bağlanacak.
Hasarlı bölgenin güvenli hale getirilmesi, abonelerin bilgilendirilmesi, sahadaki müdahalenin nasıl gerçekleştirileceği ve ortaya çıkan maliyetlerin hesaplanmasına ilişkin ayrıntılar belirlenecek.
Olay yerinin hızlı şekilde emniyete alınabilmesi amacıyla gerektiğinde güvenlik birimlerinden destek alınabilecek. Müdahale nedeniyle doğal gaz kesintisi yapılması gereken durumlarda ise kesintiden etkilenecek abonelerin önceden bilgilendirilmesi sağlanacak.
Hasar tutanakları tek tip olacak
Şebekede meydana gelen hasarlara ilişkin hazırlanacak tutanaklar da ülke genelinde standart hale getirilecek. Hasar nedeniyle çağrı merkezlerine gelebilecek yoğun aramalara karşı gerekli önlemlerin alınması öngörülüyor.
Onarımın ardından ortaya çıkan maliyetlerin nasıl hesaplanacağı da düzenlemeyle belirlenecek. Onarım giderlerinin yanı sıra atık gaz bedeli dahil oluşan masraflar hesaplanarak şebeke hasarına neden olan kurum veya kuruluşa rücu edilecek.
Çelik hatlarda güvenlik standartları uygulanacak
Taslak, doğal gaz boru hatlarının teknik güvenliğine ilişkin hükümleri de kapsıyor.
Çelik hatlarda korozyonun önlenmesine yönelik katodik koruma uygulamalarının standartlara uygun şekilde yapılması zorunlu olacak. Elektrik arkı riskine karşı gerçekleştirilen topraklama işlemlerinde de belirlenen standartlara uyulacak.
Sokaklarda ve kırsal bölgelerde doğal gaz şebekesinin bulunduğunu gösteren işaret direkleri ile uyarı levhalarının tasarımları ve montaj noktaları da ortak bir standarda kavuşturulacak.
Afet sonrası gaz verilmeden önce kontroller yapılacak
Doğal gaz şebekelerinin ilk kez devreye alınması ile afet veya hasar sonrasında yeniden işletmeye açılması süreçleri için de asgari kurallar oluşturulacak.
Şebekenin ilk kez devreye alınması sırasında belirlenen hazırlık prosedürleri uygulanacak. Afet veya hasar sonrasında ise istasyonlar ve doğal gaz hatları kontrol edilecek. Gerekli görülmesi durumunda binalardaki iç tesisatlar da incelemeye alınacak.
Binalara yeniden doğal gaz verilmeden önce dairelerin tek tek ziyaret edilmesi ve abonelerin bilgilendirilmesi öngörülüyor.
Kahramanmaraş depremlerindeki deneyimler taslağa yansıdı
EPDK'nin hazırladığı düzenlemede 2023 yılında meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından edinilen deneyimler de dikkate alındı.
Afet döneminde doğal gaz şebekelerinin işletilmesi, hasarların giderilmesi ve sistemin yeniden güvenli şekilde devreye alınması sırasında karşılaşılan sorunlardan elde edilen tecrübeler taslağın hazırlanmasında değerlendirildi.
Kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşlerinin alınmasının ardından taslağa son şekli verilecek. Düzenleme daha sonra onaylanmak üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'na sunulacak.
