Özbekistan'da 25 Ekim-1 Kasım 2026 tarihleri arasında meydana gelen üç ayrı olayda toplam 18 kişi yaşamını yitirdi. Karbonmonoksit zehirlenmesi şüphesiyle başlatılan soruşturmalarda, doğalgaz kazanlarının güvenliği ve baca bağlantılarındaki sorunlar gündeme geldi. Yetkililer, özellikle ikinci el olarak ülkeye getirilen ve yenilenerek satışa sunulan gaz kazanlarının oluşturabileceği tehlikelere karşı uyarılarda bulundu.
Bir haftada üç ayrı olayda 18 kişi öldü
Fergana bölgesine bağlı Chimyon köyünde 25 Ekim'de aynı aileden yedi kişi hayatını kaybetti. Bölgede 1 Kasım'da yaşanan ikinci olayda ise Kokand kentinde beş kişi yaşamını yitirdi. Hayatını kaybedenler arasında yedi, üç ve bir yaşlarında üç kız çocuğunun da bulunduğu bildirildi.
Kokand'daki evde yapılan ilk incelemelerde, doğalgaz kazanına ait egzoz borusunun bağlantısının koptuğu belirlendi.
Başkent Taşkent'te ise 25 Ekim'de inşaat halindeki bir evde altı kişinin cansız bedenine ulaşıldı. Olayda ağır yaralanan iki kişi hastaneye kaldırıldı.
Başsavcılık tarafından yapılan ön incelemede, binanın bodrum katında bulunan kazanın güvenlik koşullarını karşılamadığı ve evin gerekli teknik izinler alınmadan doğalgaz şebekesine bağlandığı tespit edildi. Olayla ilgili ceza soruşturması başlatıldı.
İkinci el gaz kazanları için uyarı yapıldı
Fergana Bölge Acil Durumlar Müdürlüğü, Almanya'da kullanım dışı bırakılan Vaillant marka doğalgaz kazanlarının yasa dışı yollarla Özbekistan'a getirildiğini açıkladı.
Söz konusu cihazların yenilenerek yeni ürün gibi satışa sunulduğunu belirten yetkililer, özellikle standartlara uygun olmayan baca sistemlerinin ciddi güvenlik riskleri oluşturduğunu bildirdi.
Isıya dayanıklı olmayan plastik baca borularının yüksek sıcaklık nedeniyle parçalanabileceği, bunun sonucunda yanma sırasında ortaya çıkan gazların yaşam alanlarına sızabileceği ifade edildi.
Karbonmonoksit zehirlenmesi nasıl meydana geliyor?
Doğalgaz kazanlarında hava girişlerinin tıkanması veya yanma işleminin yeterli oksijen olmadan gerçekleşmesi, karbonmonoksit oluşumuna neden olabiliyor.
Renksiz ve kokusuz olması nedeniyle fark edilmesi güç olan karbonmonoksit, özellikle uyku sırasında ölümcül zehirlenmelere yol açabiliyor. Yetkililer, ısıtma cihazlarının düzenli kontrol edilmesi ve baca sistemlerinin güvenlik standartlarına uygun olması gerektiğini vurguluyor.
Karbonmonoksit ölümlerine ilişkin veriler çelişiyor
Özbekistan Acil Durumlar Bakanlığı'na dayandırılan Ekim 2025 tarihli bir raporda, ülkede 2024 yılında karbonmonoksit zehirlenmesi nedeniyle 116 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.
Aynı raporda, 2025 yılının ilk dokuz ayında meydana gelen 29 olayda 141 kişinin yaşamını yitirdiği kaydedildi.
Ancak Ekim 2026'da düzenlenen bir bakanlık basın toplantısında, 2025 yılının aynı döneminde 29 olayda 59 kişinin öldüğü açıklandı. Ayrıca 2026'nın ilk dokuz ayında 25 olayda 46 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Böylece 2025 yılının aynı dönemine ilişkin iki resmi açıklama arasında 82 kişilik fark ortaya çıktı. Veriler arasındaki tutarsızlığın nedeni açıklanmadı.
Daha önceki ölüm vakalarında da farklı açıklamalar yapıldı
Aralık 2024'te Karshi kentinde bir kişi ile üç çocuğun yaşamını yitirdiği olayda da ölüm nedenine ilişkin farklı değerlendirmeler gündeme geldi.
Doğalgaz dağıtım şirketi Hududgazta'minot, ilk açıklamasında karbonmonoksit zehirlenmesi ihtimalinin düşük olduğunu bildirdi. Ancak Başsavcılık, daha sonra adli tıp incelemelerine dayanarak dört kişinin akut karbonmonoksit zehirlenmesi nedeniyle hayatını kaybettiğini doğruladı.
Evlerde doğalgaz güvenliği denetimleri başladı
Özbekistan'ın 2022 yılı başındaki resmi istatistiklerine göre ülkedeki konutların yüzde 55,4'ünde doğalgaz erişimi bulunuyordu. Gaz ve elektrik arzında yaşanan sıkıntılar nedeniyle bazı hanelerin soba ve geçici ısıtma sistemlerine yöneldiği belirtiliyor.
Komşu Kazakistan'da ise 2022'de sona eren üç yıllık dönemde konutlara 170 binden fazla gaz ve duman dedektörü yerleştirildi. Kazakistan Acil Durumlar Bakanlığı, bu cihazların uyarıları sayesinde 192 kişinin hayatının kurtarıldığını açıkladı.
Özbekistan'da da karbonmonoksit dedektörlerinin kullanılması öneriliyor. Şubat 2025'te sosyal güvenlik kayıtlarında bulunan hanelere ücretsiz dedektör sağlandığı duyurulurken, kurulan cihaz sayısına ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Fergana bölgesinde meydana gelen son ölümlerin ardından acil durum ekipleri ile doğalgaz dağıtım şirketi çalışanları konutlarda güvenlik denetimlerine başladı. Bölgesel doğalgaz tedarikçisi, ısıtma sistemlerinin tehlike oluşturduğu adreslerde gaz arzının durdurulacağını açıkladı.
