Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların küresel enerji piyasalarında yarattığı sarsıntı, finansal piyasalarda dalgalanmayı derinleştirdi. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan gerilim, petrol fiyatlarının hızla yükselmesine neden olurken küresel borsalarda satış baskısı oluştu. Enerji fiyatlarındaki sert artışın etkisiyle Borsa İstanbul’da da kayıplar sürerken BIST 100 endeksi haftaya düşüşle başladı.
Petrol Fiyatlarında Sert Yükseliş
Küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler petrol fiyatlarında güçlü bir sıçramaya yol açtı. Geçtiğimiz haftayı yaklaşık 92 dolar seviyesinde tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, yeni haftaya hızlı bir yükselişle 109 dolar seviyesinden başladı. G7 ülkelerinin maliye bakanlarının acil toplantı yapacağı yönündeki haberlerin ardından petrol fiyatlarında sınırlı bir geri çekilme görülse de enerji piyasalarındaki volatilite devam ediyor. Petrol fiyatlarındaki yaklaşık yüzde 20’lik artış, küresel piyasalarda risk algısının yükselmesine neden oldu. Analistler, gerilimin devam etmesi halinde petrol fiyatlarında yeni yükselişlerin görülebileceğini ifade ediyor.
Katar’dan Kritik Enerji Uyarısı
Petrol piyasalarında yaşanan sert hareketin arkasında yalnızca jeopolitik gelişmeler değil, enerji arzına yönelik endişeler de bulunuyor. Katar Enerji Bakanı Saad el-Kabi, Basra Körfezi bölgesindeki petrol ve doğalgaz ihracatçılarının birkaç gün içinde üretimi durdurmak zorunda kalabileceğini ifade etti. Ortadoğu’daki savaşın küresel enerji arzı ve nakliye rotaları üzerinde ciddi riskler oluşturduğunu belirten Kabi, mevcut çatışma ortamının dünya ekonomisi üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Bu açıklamaların ardından petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgası yaşandı.
Hürmüz Boğazı’nda Trafik Durma Noktasına Geldi
Enerji piyasalarında endişeleri artıran bir diğer gelişme ise Hürmüz Boğazı’ndaki durum oldu. İran’ın tankerleri hedef alabileceği yönündeki tehditlerinin ardından bazı petrol ve doğalgaz tankerlerinin güvenlik gerekçesiyle boğazdan geçmeyi durdurduğu bildirildi. Dünya petrol ve doğalgaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan bu gelişme, küresel arz endişelerini daha da artırdı. Bu durum yalnızca enerji piyasalarını değil, uluslararası ticareti de etkiledi. Ortadoğu’dan Çin’e petrol taşıyan süper tankerlerin kiralama maliyetinin 400 bin doların üzerine çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığı belirtildi.
Doğalgaz Fiyatlarında da Sert Artış
Enerji piyasalarındaki gerilim doğalgaz fiyatlarını da yukarı taşıdı. Dünyanın en büyük doğalgaz ihracatçılarından biri olan QatarEnergy’nin tesislerine yönelik saldırıların ardından üretimi durdurması ve tankerlerin güvenlik endişesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan geçmemesi doğalgaz fiyatlarında da sert yükselişlere yol açtı. Enerji piyasalarındaki bu gelişmeler küresel ekonomik görünüm açısından yeni riskleri beraberinde getiriyor.
Asya Borsalarında Sert Düşüş
- Petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş küresel hisse senedi piyasalarını da olumsuz etkiledi. Haftanın ilk işlem gününde Asya borsalarında sert satışlar görüldü.
- Japonya’da Nikkei 225 endeksi yaklaşık yüzde 5 değer kaybederken Avustralya’da ASX 200 endeksi yüzde 3,5 civarında geriledi.
- Güney Kore’de Kospi endeksinin yüzde 8 düşmesi üzerine işlemler geçici olarak durduruldu. Hong Kong ve Çin borsalarında da önemli kayıplar yaşandı.
Uzmanlar, yatırımcıların çatışmaların beklenenden daha uzun sürebileceği ihtimalini fiyatlamaya başladığını belirtiyor.
Avrupa Ekonomisi İçin Enflasyon Riski
Orta Doğu’daki savaşın yalnızca enerji fiyatlarını değil, küresel ekonomik dengeleri de etkileyebileceği değerlendiriliyor. Avrupa Merkez Bankası Baş Ekonomisti Philip Lane, uzun sürecek bir çatışmanın Euro Bölgesi’nde enflasyonu artırabileceğini ve ekonomik büyümeyi zayıflatabileceğini ifade etti. Enerji maliyetlerindeki yükselişin küresel ekonomide enflasyonist baskıları yeniden artırabileceği belirtiliyor.
Borsa İstanbul’da Düşüş Sürüyor
Küresel piyasalardaki gelişmelerin etkisiyle Borsa İstanbul’da da satış baskısı devam ediyor. Geçtiğimiz hafta 14 bin puan seviyesine yaklaşan BIST 100 endeksi yeni haftaya düşüşle başladı. Endeks haftanın ilk işlem gününde önceki kapanışa göre 190 puanlık kayıpla yüzde 1,49 düşerek 12.602 puana geriledi. Bankacılık endeksi yüzde 3,24, holding endeksi ise yüzde 2,45 değer kaybı yaşadı. Havacılık ve bankacılık sektöründe düşüşler dikkat çekerken savunma sanayii şirketlerinden Aselsan’ın hisselerinde yükseliş görüldü. Piyasalardaki sert dalgalanma nedeniyle borsada açığa satış işlemleri de geçici olarak askıya alındı.
Ekonomi Yönetiminden Açıklama
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada küresel belirsizliklerin ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların yakından takip edildiğini belirtti. Şimşek, geçmiş tecrübelerin bu tür enerji şoklarının kalıcı olmadığını gösterdiğini ifade ederek vadeli petrol piyasalarındaki fiyatlamaların da mevcut hareketin geçici olabileceğine işaret ettiğini söyledi. Ekonomi yönetiminin gelişmeleri yakından izlediğini belirten Şimşek, gerekli tedbirlerin alındığını vurguladı.
Türkiye Ekonomisi İçin Riskler
Petrol ve doğalgazda ithalatçı konumunda bulunan Türkiye açısından enerji fiyatlarındaki artış önemli bir risk olarak görülüyor. Enerji maliyetlerinin yükselmesi cari açığı artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Ayrıca İran ile ticaret ve turizm ilişkilerinin de çatışma ortamından etkilenebileceği belirtiliyor. Bu gelişmelerin ardından uluslararası yatırım bankası JPMorgan Türkiye’ye ilişkin ekonomik beklentilerini güncelledi. Banka, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın mart ayında faiz indirimi yapacağı yönündeki beklentisini geri çekti. JPMorgan yıl sonu politika faizi tahminini yüzde 30’dan yüzde 31’e yükseltirken enflasyon beklentisini de yüzde 24’ten yüzde 25’e çıkardı.
Çatışmaların Süresi Belirleyici Olacak
Jeopolitik gerilimin ne kadar süreceği küresel piyasalar açısından en kritik soru olarak görülüyor. ABD Başkanı Donald Trump yaptığı açıklamada çatışmaların yaklaşık dört hafta sürebileceğini ifade etti. Uzmanlara göre savaşın uzaması halinde enerji fiyatlarında yeni yükselişler görülebilir ve bu durum küresel ekonomide büyüme ve enflasyon dengeleri üzerinde ciddi etkiler yaratabilir. Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş ve küresel piyasalardaki dalgalanma, önümüzdeki dönemde finans piyasalarının en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek.
