İzmir'in Menderes ilçesinde satsuma mandalinasının 2026 sezonu ilk hasat töreni düzenlendi. Törende mandalina ihracatının geçen yılki performansı, yeni sezon rekoltesi ve ihracat hedefleri değerlendirildi. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Balık, 2025 yılında Türkiye'den 60 ülkeye 944 bin 641 ton mandalina ihraç edildiğini ve yaklaşık 912 milyon dolar döviz geliri elde edildiğini belirtti.
Mandalina ihracatında ilk sırada Irak yer aldı
Cengiz Balık'ın paylaştığı verilere göre 2025 yılında Türkiye'nin en fazla mandalina ihraç ettiği ülke 360 milyon dolarla Irak oldu. Irak'ı 313 milyon dolarla Rusya, 32 milyon dolarla Ukrayna, 23 milyon dolarla Polonya ve 19 milyon dolarla Sırbistan takip etti. Yeni sezonda üretimin arttığını belirten Balık, mandalina rekoltesinde yüzde 10 ila 20 arasında yükseliş kaydedildiğini ifade etti.
Yeni ihracat pazarları hedefleniyor
Yeni sezonda tarımsal üretimde kalıntı mevzuatına uyumun öncelikleri arasında bulunduğunu belirten Balık, iyi tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması ve gümrük işlemlerinin kesintisiz yürütülmesi gerektiğini söyledi. Avrupa, Körfez ülkeleri ve Uzak Doğu'da yeni pazarlara ulaşmayı hedeflediklerini aktararak, üretici ve ihracatçılara yönelik desteklerini sürdüreceklerini belirtti. Balık, hasat ve ihracat sürecinde görev alan kurumlara ve komisyon üyelerine teşekkür ederek yeni sezonun üreticiler ve ihracatçılar açısından verimli geçmesini temenni etti.
Gümüldür mandalinasının lezzetine dikkat çekti
Türkiye Meyve Sebze Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak, İzmir'de yetiştirilen çekirdeksiz satsuma mandalinasının kendine özgü özellikleri bulunduğunu ifade etti. Özellikle Gümüldür bölgesinin denize açık konumu ve iklim koşullarının ürünün lezzetini etkilediğini belirten Uçak, mandalinanın aroması ve ince zar yapısıyla tüketiciler tarafından tercih edildiğini söyledi. İspanya'daki mandalina üretimini de yerinde incelediğini aktararak, İzmir'de yetişen çekirdeksiz mandalinanın lezzet bakımından farklı özelliklere sahip olduğunu dile getirdi.
Satsuma üretiminde dünya ikinciliği vurgusu
Türkiye'nin satsuma mandalinası üretiminde dünyada ikinci sırada bulunduğunu belirten Uçak, Ege Bölgesi'nde bu yıl yalnızca mandalinada değil, portakal ve limonda da rekolte artışı görüldüğünü söyledi. Muğla'da yetiştirilen portakal ve limonların da bölgedeki tesislerde paketlendiğini aktaran Uçak, ürünlerin uygun pazarlarda değerinde satılmasının üretici ve ihracatçı açısından önem taşıdığını ifade etti. İhracatçıların uluslararası fuarlar ve ticaret heyetleri aracılığıyla yeni pazarlara ulaşmak için çalıştığını belirterek, ruhsatlı tarım ilacı kullanımı ve kalıntısız üretim konusunda üreticilerin bilinçlendirilmesinin ihracata katkı sağladığını kaydetti.
Lojistik krizleri gündemde
Satsuma mandalinası hasat sezonu açılışında konuşan Türkiye Meyve Sebze Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak, ihracat pazarında yaşanan lojistik krizleri gündeme taşıdı. Uçak, hem Rusya hattındaki deniz yolu engeli hem de Avrupa taşımacılığındaki geçiş belgesi sorunu nedeniyle ürünlerin değer kaybettiğini açıkladı. Yaş meyve ve sebze sektörünün kritik bir süreçten geçtiğini hatırlatarak, üzüm, narenciye ve erik gibi hassas ürünlerin pazarlara ulaştırılmasında zaman ve maliyet baskısının giderek arttığını vurguladı.
Rus hattı tıkandı, maliyetler arttı
Rusya pazarındaki gelişmeleri değerlendiren Hayrettin Uçak, deniz yolunun kapalı olması nedeniyle ihracatın doğrudan etkilendiğini bildirdi. Uçak, sürece ilişkin şu bilgileri paylaştı: "Rusya hattındaki deniz yolu tıkanıklığı üreticilerimizi ve bizleri ciddi anlamda olumsuz etkiliyor. Rusya’ya deniz yoluyla doğrudan ürün gönderilemediği için üzüm, narenciye ve erik gibi ürünlerimizin fiyatları ne yazık ki değerini bulamıyor. Bakanlıklarla görüşmelerimiz sürüyor ancak kesinleşen net bir tarih yok. Rusya’nın Ankara Büyükelçiliği temsilcileriyle İzmir'de temas kurduk fakat hattın açılışına dair takvim vermediler. Ürünleri kara yoluyla sevk ediyoruz; ancak bu durum hem maliyetleri artırıyor hem de ciddi zaman kaybına yol açıyor."
“Macaristan geçiş belgeleri tükendi”
Avrupa pazarında ise geçiş belgesi (dozvola) krizinin baş gösterdiğini hatırlatan Uçak, analize tabi narenciye ürünlerinin rotasının bozulma riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Macaristan'ın bu yıl tahsis ettiği 150 bin belgenin ekim ayı başında tükendiğini kaydeden Uçak, şunları aktardı: "Avrupa’ya giden ürünler ilk giriş kapısında analize girer ve AB hattında kalmalıdır. Aracı AB dışındaki Sırbistan gibi güzergâhlara sokarsanız analiz süreci bozulur, yeni engeller çıkar. Kuru yük başka hatlardan gidebilir ama yaş meyve sebze gidemez. Bakanlığımızın girişimleriyle 10 bin ek belge sözü alındı. Ancak günde yaklaşık 500 Türk tırının çıkış yaptığı düşünülürse bu miktar sadece 20 günlük ihtiyacı karşılar. Yılın bitmesine üç ay varken kriz kapıda bekliyor."
“Yaş meyve ve sebzeye ayrıcalık tanınmalı”
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na çağrıda bulunan Uçak, temin edilecek yeni belgelerin öncelikle bozulabilir gıdalara ayrılması gerektiğini ifade etti. Uçak, analize tabi ve çabuk bozulan yaş meyve sebze taşımacılığına pozitif ayrımcılık tanınmasının sektör için en kritik adım olduğunu sözlerine ekledi.
