Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kurban Bayramı tatilini 9 güne çıkarmasıyla gözler tatil planları ve otobüs firmalarına çevrildi. Ekonomik krizin şehirlerarası ulaşım sektörünü ve vatandaşın sosyal hayatını derinden sarstığını dile getiren Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) Başkanı Birol Özcan, geçmiş bayramlarda otogarlarda yaşanan yoğunluğun yerini sessizliğe bıraktığını belirtti. Artan maliyetler ve düşen alım gücü nedeniyle otobüs sefer sayılarının yarı yarıya düştüğünü vurgulayan Özcan, sektörün ayakta kalabilmesi için Ulaştırma Bakanlığı’ndan acil destek beklediklerini, vatandaş artık evine hapsolduğunu söyledi.
Büyüklere sıralı ziyaret
Mevcut ekonomik çıkmazsın şaşırtıcı durumlara davetiye çıkardığına dikkat çeken Başkan Özcan, geçtiğimiz yıl Ramazan ve Kurban Bayramı’nda bazı çiftlerin sırayla aile ziyaretine gittiğini kaydetti. Özcan, “Ekonomi öyle bir hal aldı ki, birçok çift ekonomik durumlarını zorlamamak için Ramazan Bayramı’nda kocasının ailesini, Kurban Bayramı’nda ise karısının ailesini ziyaret ediyor. Çünkü aile büyükleri farklı illerde ve her ikisine de aynı bayramda gidecek olurlarsa maddi sıkıntı yaşayacaklar. Ama bu yıl öyle bir noktaya geldik ki hem artan maliyetler hem de emeklinin, asgari ücretlinin durumu nedeniyle birçok kişi evinden bile çıkamayacak” diye konuştu.
‘Seferler yarıya düştü’
Şehirlerarası otobüs taşımacılığı sektörünün 2 ay önceki Ramazan Bayramı’nda tarihinin en durgun dönemlerinden birini yaşadığını dile getiren Özcan, önümüzdeki Kurban Bayramı’nda da tabloda olumlu bir değişiklik beklemediklerini dile getirdi. Özcan, “Geçtiğimiz yıllarda bayram dönemlerinde otogarlarda iğne atsanız yere düşmezdi. Ancak ülke genelinde vatandaşların ekonomik sıkıntıları öyle arttı ki artan maliyetler ve düşen alım gücü nedeniyle bu yıl otogarlar boş kaldı. Önceki yıllarda talep çok olduğu için ek seferler düzenler yine de taleplere yetişemezdik fakat bu sene bırakın ek sefer koymayı, ana seferlerde dahi koltukları dolduramadık. Geçmişte bayram dönemlerinde günlük 2 bin 500 seviyesine çıkan otobüs sefer sayısı, bu yıl 1000 seviyesine kadar geriledi. Ramazan Bayramı verilerine göre seyahat oranlarında yüzde 50 oranında bir azalma var” ifadelerini kullandı.
Köprü fiyatı ve mazot
Dört kişilik bir ailenin otobüsle başka bir kente gidip dönme maliyetinin yaklaşık 10 bin lirayı bulduğunu söyleyen Özcan, her ne kadar seferler zamlanmasa da bu durumun vatandaşın seyahat planlarını ertelemesine sebep olduğunu belirtti. Özcan, otobüs biletlerinde fahiş fiyat uygulamasının sistem üzerinden denetlendiği için mümkün olmadığını, temel sorunun genel ekonomik daralma olduğunu aktardı. Sektörün içinden geçtiği maliyet krizine dair çarpıcı örnekler veren Özcan, Van-İstanbul gibi uzun bir hatta bir otobüsün sadece mazot giderinin 9 bin 500 lira seviyesine ulaştığını vurgulayarak bu maliyete şoför harcırahları, sigorta, vergi ve otoban ücretleri eklendiğinde işletmecilerin zarar ettiği belirtti. Özcan, “Ulaştırma Bakanlığı’na sektör olarak yaşadığımız zararın önüne geçmek için bazı taleplerde bulunduk. Örneğin mazot fiyatlarındaki artışın sektöre bu denli zarar vermemesi için destek istedik. Ayrıca, İstanbul başta olmak üzere köprü kullanım saatlerinde ve ücretlerinde bir düzenleme yapılmasını ilettik” dedi.
Telefonla kutlamaya dönüş
Önceki yıllarda vatandaşlar telefonla aile büyüklerini ve yakın akrabalarını arayarak bayramlarını kutlarken sonraki yıllarda yeni yolların yapılması, ulaşımın kolaylaşması, havayolu firmalarının artması ve aralarındaki rekabetin yanı sıra ekonomideki olumlu gelişimler ulaşımda ucuzluğu ve rekabeti getirmişti. Fakat son yıllarda Türk Lirası’nın alım gücünün düşmesi, girdi maliyetlerinin ve vergilerin artması, firmaların bu mali yükü müşterilerine yıkmasına neden olunca vatandaş iyice ezildi ve yıllar içinde bugün neredeyse evden çıkamaz hale geldi. Birçok ekonomist, vatandaşların bu yıl nostalji yaşamak için değil zorunluluklar nedeniyle tekrar telefonla bayram kutlamak zorunda kalacağının altını çizdi.
