Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan “Enerji ve Yapay Zeka Üzerine Temel Sorular” raporu, teknoloji sektöründe veri merkezi yatırımlarının hızla arttığını ortaya koydu. Rapora göre, teknoloji şirketlerinin bu alandaki sermaye harcamaları geçen yıl 400 milyar doların üzerine çıktı. Bu yıl ise söz konusu yatırımlarda yaklaşık yüzde 75 oranında artış öngörülüyor.
IEA verileri, yalnızca beş büyük teknoloji şirketinin toplam sermaye harcamalarının, küresel petrol ve doğal gaz üretimine yapılan yatırımları geride bıraktığını gösteriyor. Bununla birlikte, dünya genelinde veri merkezi projelerinde hızlı bir artış yaşansa da tüm projelerin hayata geçirilmesinin beklenmediği ifade ediliyor. Uydu tabanlı izleme verileri ise özellikle yapay zeka odaklı veri merkezlerinin kapasitesinin son 18 ayda üç katından fazla büyüdüğünü ortaya koyuyor.
Yapay zekada verimlilik artışı dikkat çekiyor
Raporda, yapay zeka teknolojilerinde enerji verimliliğinin son yıllarda belirgin şekilde iyileştiği vurgulanıyor. Yazılım ve donanım alanındaki gelişmeler sayesinde, bir yapay zeka işlemi başına düşen enerji tüketiminin her yıl azaldığı belirtiliyor. Bu kapsamda, basit metin tabanlı yapay zeka sorgularının, aynı süre boyunca çalışan bir televizyona kıyasla daha düşük elektrik tükettiği ifade ediliyor.
IEA değerlendirmelerine göre, geleneksel internet aramalarının tamamının basit yapay zeka sorgularıyla gerçekleştirilmesi halinde yıllık elektrik tüketimi 4 teravatsaatin altında kalacak. Bu miktar, veri merkezlerinin toplam elektrik tüketiminin yüzde 1’inden daha azına karşılık geliyor. Ancak video üretimi, ileri düzey akıl yürütme ve otonom görevler gibi daha karmaşık yapay zeka uygulamalarının enerji ihtiyacının önemli ölçüde daha yüksek olduğu belirtiliyor. Bu tür işlemlerin, basit metin işlemlerine kıyasla yüzlerce hatta binlerce kat daha fazla enerji tüketebildiği kaydediliyor.
Elektrik talebinde güçlü artış beklentisi
IEA verilerine göre veri merkezlerinin elektrik tüketimi geçen yıl 485 teravatsaat seviyesinde gerçekleşti. Bu tüketimin 2030 yılına kadar yaklaşık iki katına çıkarak 950 teravatsaate ulaşması bekleniyor. Bu artışın, küresel elektrik talebinin yaklaşık yüzde 3’üne denk geleceği hesaplanıyor.
Özellikle yapay zeka odaklı veri merkezlerinin elektrik tüketiminde daha hızlı bir artış öngörülüyor. Bu merkezlerin tüketiminin aynı dönemde üç katına çıkarak toplam içindeki payını önemli ölçüde yükseltmesi bekleniyor. Raporda ayrıca, enerji ekipmanları ve çip üretimindeki darboğazların giderilmesi ile birlikte yapay zekanın daha yoğun kullanım alanlarına yayılmasının, 2030 sonrasında elektrik talebini daha da artırabileceği belirtiliyor.
