ABD’de iklim politikalarının yasal dayanağını oluşturan en kritik düzenlemelerden biri yürürlükten kaldırılıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, 2009 yılında alınan ve sera gazlarının halk sağlığı ile refahı tehdit ettiğini tespit eden “tehlike kararı”nı iptal etmeye hazırlanıyor. Kararın resmen açıklanması için Beyaz Saray’da tören düzenleneceği bildirildi.
İklim düzenlemelerinin hukuki temeli hedefte
Söz konusu karar, Environmental Protection Agency (EPA) tarafından Obama döneminde alınmış ve karbondioksit başta olmak üzere sera gazlarının Temiz Hava Yasası kapsamında düzenlenebileceğini hükme bağlamıştı. Bu tespit, otomobil emisyon standartlarından enerji santrallerine kadar neredeyse tüm federal iklim düzenlemelerinin hukuki temelini oluşturuyordu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, kararın iptalini “Amerikan tarihinin en büyük düzenleme kaldırma hamlesi” olarak nitelendirdi. Yönetim, bu adımın toplamda 1,3 trilyon dolarlık ekonomik tasarruf sağlayacağını savunuyor. Yetkililere göre tasarrufun önemli kısmı, araç başına maliyetlerin düşürülmesinden kaynaklanacak.
“Modern tarihin en zararlı kararlarından biri”
EPA Başkanı Lee Zeldin, 2009 tarihli tehlike tespitini “modern tarihin en zararlı kararlarından biri” olarak tanımladı. Zeldin, önceki Demokrat yönetimlerin iklim düzenlemelerini genişleterek sanayi, ulaşım ve enerji sektörlerinde maliyetleri artırdığını öne sürdü. Trump yönetimi, sera gazlarına yönelik sıkı kuralların ekonomik büyümeyi baskıladığını ve Amerikan üreticisini rekabet gücü açısından zayıflattığını savunuyor.
Hukuki mücadele kapıda
Kararın yürürlüğe girmesi halinde kapsamlı hukuki itirazların gündeme gelmesi bekleniyor. Çevre örgütleri ve hukuk grupları, düzenlemenin iptalini federal mahkemelere taşıyacaklarını açıkladı. Earthjustice Başkanı Abigail Dillen, yönetimin iklim krizine karşı temel sorumluluğunu terk ettiğini savunarak, mahkeme sürecinin kaçınılmaz olduğunu ifade etti. Çevre Savunma Fonu yetkilileri ise düzenlemenin, iklim kirliliğini artırarak sağlık maliyetlerini yükselteceğini ve aşırı hava olaylarının etkisini ağırlaştıracağını dile getiriyor.
Yüksek Mahkeme kararı ne diyor?
2007 yılında United States Supreme Court, “Massachusetts v. EPA” davasında sera gazlarının Temiz Hava Yasası kapsamında hava kirletici sayılabileceğine hükmetmişti. Bu karar, 2009’daki tehlike tespitinin hukuki zeminini oluşturmuştu. Sonraki yıllarda yapılan tüm hukuki itirazlar federal mahkemelerce reddedilmiş, kararın bilimsel dayanağı güçlendirilmişti. Ulusal Bilimler Akademisi’nin son değerlendirmesi de, 2009’daki bilimsel bulguların zaman içinde daha da pekiştiğini ortaya koymuştu.
ABD iklim politikasında yeni dönemeç
Trump yönetiminin attığı bu adım, ABD’nin federal düzeydeki iklim politikalarında köklü bir kırılma anlamına geliyor. Kararın yürürlüğe girmesi durumunda, otomobil emisyon standartları ve enerji üretimine ilişkin çok sayıda düzenlemenin yeniden şekillenmesi gündeme gelecek. Ancak nihai sözün yine mahkemelerden çıkması bekleniyor. Uzmanlar, bu hamlenin hem siyasi hem de hukuki açıdan uzun soluklu bir mücadele başlatacağını ve ABD’nin küresel iklim politikalarındaki rolünü yeniden tartışmaya açacağını belirtiyor.
