ABD yönetimi, ithalat politikalarında önemli bir değişikliğe giderek yeni gümrük tarifelerini yürürlüğe koydu. Yeni düzenleme kapsamında Türkiye'den ABD'ye ihraç edilen ve muafiyet listesinde yer almayan ürünler için yüzde 12,5 oranında ilave vergi uygulanmaya başlandı. Böylece daha önce geçici olarak uygulanan yüzde 10'luk küresel tarife sona ererken, Türkiye açısından ek maliyet 2,5 puan artmış oldu.
Yeni tarife sistemi, ABD'nin toplam ithalatının büyük bölümünü gerçekleştirdiği 60 ticaret ortağını kapsıyor. Uygulama, ABD doğu saatiyle 24 Temmuz saat 00.01'de, Türkiye saatiyle ise 07.01 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Türkiye'den ithal edilen ürünlerde vergi yükü arttı
Yeni düzenlemeye göre Türkiye menşeli ve muafiyet kapsamında bulunmayan ürünlerde mevcut gümrük vergilerine ek olarak yüzde 12,5 oranında Section 301 vergisi uygulanacak. Bu ilave vergi, mevcut normal gümrük vergisinin yerine geçmeyecek; mevcut vergi yükünün üzerine eklenecek.
Şubat ayında başlayan geçici uygulamada ilave vergi oranı yüzde 10 seviyesindeydi. Yeni sistemle birlikte Türkiye'den ABD'ye ihracat yapan firmalar için vergi yükü yükselmiş oldu.
Yeni tarifenin hukuki dayanağı değişti
Trump yönetimi, yeni düzenlemeyi 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürürlüğe koydu. Önceki geçici küresel tarife ise aynı yasanın 122. Bölümü uyarınca en fazla 150 gün uygulanabiliyordu.
ABD yönetimi, yeni uygulamanın zorla çalıştırmayla üretildiği değerlendirilen ürünlerin ticaretine yönelik soruşturmalar kapsamında hayata geçirildiğini açıkladı. Böylece 24 Temmuz itibarıyla sona eren geçici sistem yerini daha kalıcı nitelikte bir tarife mekanizmasına bıraktı.
Bazı ülkeler yüzde 10'luk grupta yer aldı
ABD, zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını önlemeye yönelik düzenlemeleri hayata geçiren veya bu konuda taahhütte bulunan 17 ekonomi için ilave vergi oranını yüzde 10 olarak belirledi.
Türkiye ise bu gruba dahil edilmedi. Bu nedenle Türkiye'den ithal edilen muafiyet dışındaki ürünlerde yüzde 12,5'lik tarife uygulanması kararlaştırıldı.
AB ve bazı ülkeler için farklı uygulama
Yeni sistemde Avrupa Birliği, Tayvan, Japonya, Güney Kore ve İsviçre için farklı hesaplama yöntemi uygulanacak. Bu ülkelerde ilave Section 301 vergisi, mevcut gümrük vergisiyle birlikte belirlenen üst sınırı aşmayacak şekilde hesaplanacak.
Türkiye ise bu istisna kapsamına alınmadı. Türkiye menşeli ürünlerde yüzde 12,5 oranındaki ilave vergi mevcut gümrük vergilerinin üzerine eklenecek.
Çelik, alüminyum ve enerji ürünlerinde istisnalar bulunuyor
ABD yönetimi, ulusal güvenlik kapsamında daha önce farklı vergi rejimine tabi tutulan çelik ve alüminyum ürünlerini yeni Section 301 vergisinden muaf tuttu. Böylece aynı ürünlere iki farklı ek verginin birlikte uygulanmasının önüne geçildi.
Ayrıca ham petrol, doğal gaz, bazı enerji ürünleri, belirli hammaddeler ve çeşitli kritik girdiler de yeni tarife kapsamı dışında bırakıldı.
İhracatçılar hangi unsurları takip edecek?
Türkiye'den ABD'ye ihracat yapan şirketler açısından uygulanacak nihai vergi oranı; ürünün gümrük tarife kodu, mevcut ABD gümrük vergisi, muafiyet durumu ve farklı ticaret önlemlerine tabi olup olmamasına göre belirlenecek.
Geçiş süreci kapsamında ise 24 Temmuz öncesinde sevkiyata çıkan ürünler için belirlenen süreler önem taşıyor. ABD gümrüğüne belirtilen tarihler içerisinde giriş yapan sevkiyatlar geçiş hükümlerinden yararlanabilecek. Bu tarihten sonra ülkeye giriş yapan ürünlerde ise yeni yüzde 12,5'lik ek vergi uygulanacak.
