ABD Başkanı Donald Trump, Irak’ta eski başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden bu göreve seçilmesi ihtimaline sert tepki gösterdi. Trump, el-Maliki’nin yeniden başbakan olması halinde ABD’nin Irak’a verdiği siyasi ve ekonomik desteği çekeceğini açıkladı. Açıklamalar, Irak’ta seçim sonrası hükümet kurma sürecinin devam ettiği bir dönemde Washington-Bağdat hattındaki tansiyonu yükseltti. Trump, açıklamasını kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptı. Paylaşımında, “Irak’ın büyük bir hata yaparak Nuri el-Maliki’yi yeniden başbakanlığa getirebileceğini duyuyorum” ifadelerini kullanan Trump, el-Maliki’nin geçmişteki iktidar dönemini sert sözlerle eleştirdi.
“El-Maliki iktidardayken Irak yoksulluğa ve tam anlamıyla kaosa sürüklenmişti” diyen Trump, bu sürecin tekrarına izin verilmemesi gerektiğini savundu. ABD Başkanı, “Delice politikaları ve ideolojileri nedeniyle, eğer seçilirse ABD artık Irak’a yardım etmeyecek. Biz orada olmazsak Irak’ın başarı, refah ya da özgürlük için hiçbir şansı olmayacak” sözleriyle tehdidini açık şekilde dile getirdi. Trump, mesajını “Irak’ı yeniden harika bir ülke yapın” ifadesiyle sonlandırdı.
Washington’dan Bağdat’a uyarılar
Trump’ın çıkışının ardından ABD yönetiminden gelen mesajlar da dikkat çekti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ile yaptığı telefon görüşmesinde, el-Maliki’nin yeniden başbakanlığa gelme ihtimalinin Washington’da ciddi endişe yarattığını iletti. ABD’li yetkililer, İran’a yakın silahlı grupların Irak hükümetinde etkili olması durumunda, Iraklı siyasetçilere yaptırım uygulanabileceği uyarısını da yineledi.
Irak’ta siyasi tablo karmaşık
Irak’ta 11 Kasım 2025’te yapılan genel seçimlerin ardından hükümet kurma süreci henüz tamamlanmış değil. Seçimlerden galip çıkan Şii partilerden oluşan Koordinasyon Çerçevesi, geçtiğimiz hafta Meclis’te en büyük grup olarak Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı ilan etmişti. Ancak ülkedeki geleneksel siyasi dengeler ve koalisyon pazarlıkları nedeniyle süreç belirsizliğini koruyor.
Irak’ta 2003 sonrası oluşan siyasi sistemde cumhurbaşkanının Kürtler arasından, başbakanın Şii partilerden, Meclis başkanının ise Sünni bloktan seçilmesi teamül haline gelmiş durumda. Buna karşın Kürt partileri arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle cumhurbaşkanlığı seçimi ertelenmiş bulunuyor. Bu durum, yeni hükümetin kurulmasını daha da geciktiriyor.
ABD’nin ekonomik baskı gücü
Washington’un Irak üzerindeki etkisinin yalnızca siyasi değil, ekonomik boyutu da bulunuyor. Irak’ın petrol gelirlerinin büyük bölümü New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutuluyor. Petrol gelirleri, Irak bütçesinin yaklaşık yüzde 90’ını oluştururken, bu mekanizma ABD’ye Bağdat üzerinde önemli bir finansal baskı aracı sağlıyor. Trump’ın “desteği keseriz” açıklaması, bu ekonomik kaldıraç nedeniyle Irak siyasetinde güçlü bir mesaj olarak yorumlanıyor.
El-Maliki’nin tartışmalı geçmişi
2006-2014 yılları arasında Irak Başbakanı olarak görev yapan Nuri el-Maliki, özellikle mezhepçi politikaları ve İran’a yakınlığı nedeniyle hem ülke içinde hem de ABD ile ilişkilerde yoğun eleştirilere maruz kalmıştı. El-Maliki döneminde mezhep çatışmaları artmış, Sünni ve Kürt gruplarla gerilim derinleşmişti. 2014’te IŞİD’in Irak’ın geniş bir bölümünü ele geçirmesi sonrası görevden ayrılmak zorunda kalan el-Maliki’nin politikalarının, bu sürece zemin hazırladığı görüşü Washington’da uzun süre dile getirildi. Buna rağmen el-Maliki, Irak siyasetindeki etkisini kaybetmedi ve özellikle İran’a yakın Şii gruplarla güçlü bağlarını sürdürdü. Uzmanlara göre, bölgede son yıllarda zayıflayan İran için Bağdat’ta kendisine yakın bir hükümetin kurulması stratejik bir kazanım anlamına geliyor. Bu da ABD ile İran arasında Irak üzerinden yeni bir güç mücadelesi ihtimalini güçlendiriyor. Trump’ın sert açıklamaları, Irak’ta hükümet kurma sürecinin yalnızca iç dengelerle değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel güçlerin hesaplarıyla şekilleneceğini bir kez daha ortaya koyuyor.
