Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında Ankara'da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, Türk devletleri arasındaki siyasi, ekonomik ve stratejik iş birliğini kapsayan kararlarla tamamlandı. "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla düzenlenen zirvenin ardından yayımlanan 163 maddelik Ankara Bildirisi'nde savunma, güvenlik, ulaştırma, enerji, teknoloji, ticaret, eğitim ve kültür alanlarında ortak çalışmaların geliştirilmesine yönelik hedefler yer aldı. Zirveye Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev katıldı.
Türk devletleri arasında stratejik ortaklık güçlendirilecek
Ankara Bildirisi'nde üye ülkelerin egemenliklerine, toprak bütünlüklerine ve uluslararası sınırlarının dokunulmazlığına saygı ilkeleri yeniden teyit edildi. Türk devletleri arasındaki siyasi dayanışmanın kurumsal iş birliğiyle güçlendirilmesi ve uluslararası gelişmeler karşısında ortak tutumların geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. Bu kapsamda, "Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması" taslağında kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı. TDT'nin 2027-2031 dönemine ilişkin stratejisinin tamamlanması teşvik edildi. Üye devletlerin TDT'ye daimi temsilci ataması ve daimi temsilcilikler kurmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi kararlaştırıldı. Dışişleri bakanları arasındaki görüşmelerin artırılması, uluslararası kuruluşlarda karşılıklı desteğin güçlendirilmesi ve ortak çıkarları ilgilendiren konularda eşgüdüm sağlanması istendi.
Türkiye'de TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması gündemde
Bildirinin savunma sanayii bölümünde Türkiye'nin ev sahipliğinde TDT Savunma Sanayii Koleji programı oluşturulması önerisi yer aldı. Bakü'de 1 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilen TDT Savunma Sanayii Kurumları Başkanları 2. Toplantısı'nda İşbirliği Yol Haritası'nın kabul edilmesi memnuniyetle karşılandı. Savunma sanayiinde çok taraflı ortaklıkların geliştirilmesi yönündeki irade yeniden teyit edildi. Üye devletlerin ilgili kurumları ile TDT Sekretaryası, Türkiye'de bir savunma sanayii koleji programı kurulması imkanını araştırmaya teşvik edildi. Program kapsamında savunma sanayii alanında bilgi ve deneyim paylaşımının artırılması, nitelikli personel yetiştirilmesi, teorik ve uygulamalı uzmanlığın geliştirilmesi ve teknolojik yeniliklere uyum sağlanması hedefleniyor.
TDT Siber Güvenlik Konseyi için çalışmalar hızlandırılacak
Türk devletlerinin ortak güvenlik tehditlerine karşı iş birliğini artırması da Ankara Bildirisi'nde yer aldı. Terörizm, aşırıcılık, ayrılıkçılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile sınır aşan organize suçlarla mücadelede ortak çalışmaların sürdürülmesi kararlaştırıldı. Siber güvenlik alanında ise "TDT Üye Devletleri Arasında Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı"nın imzalanmasına yönelik sürecin hızlandırılması istendi. Ayrıca TDT Siber Güvenlik Konseyi'nin kurulmasına ilişkin istişarelerin artırılması ve üye devletlerle gözlemciler arasında Suçla Mücadele Konseyi oluşturulmasına yönelik anlaşmanın imzalanması desteklendi.
KKTC ve Kıbrıs Türk halkına destek vurgusu
Ankara Bildirisi'nde Kıbrıs meselesine ilişkin ortak yaklaşım da ortaya konuldu. Kıbrıs sorununun Ada'daki mevcut gerçekler temelinde, müzakere edilmiş, karşılıklı kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme kavuşturulması gerektiği belirtildi. Kıbrıs Türk halkının Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulanırken Kıbrıs Türk halkının özden gelen eşit haklarının güvence altına alınmasına yönelik çabalara destek verildi.
Gazze için iki devletli çözüm çağrısı yapıldı
Bildiride Gazze'deki insani durum ve İsrail-Filistin çatışmasına ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Gazze'de güvenlik ve istikrarın sağlanması, insani koşulların iyileştirilmesi ve yeniden imar çalışmalarının başlatılması amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2803 (2025) sayılı kararının ve Gazze İhtilafını Sona Erdirmek için Kapsamlı Plan'ın tam olarak uygulanması istendi. İsrail-Filistin çatışmasına adil ve kalıcı çözüm bulunması gerektiği belirtilerek ilgili Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda iki devletli çözümün hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu.
Suriye ve Afganistan için ortak yaklaşım
Türk devletleri, Suriye'nin toprak bütünlüğü ve birliğine yönelik desteklerini yeniden teyit etti. Suriye'nin güvenliği, istikrarı ve yeniden inşasına destek verilirken Afganistan'daki siyasi gelişmelerin, güvenlik durumunun ve insani koşulların yakından takip edildiği ifade edildi. Afganistan'da barış ve istikrarın sağlanması amacıyla TDT Afganistan Çalışma Grubu dahil mevcut mekanizmalar üzerinden ortak çabaların sürdürülmesi kararlaştırıldı.
Zengezur Koridoru ve Bakü-Tiflis-Kars demiryoluna destek
Ankara Bildirisi'nde Asya ile Avrupa arasındaki ticaret bağlantılarının güçlendirilmesine yönelik ulaştırma projeleri de ele alındı. Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi, Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun tam kapasiteyle kullanılması ve diğer demiryolu ağlarıyla bağlantısının güçlendirilmesi yönündeki taahhütler yeniden teyit edildi. Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun geliştirilmesi desteklenirken bu güzergahların Orta Koridor'a entegrasyonunun kolaylaştırılmasına hazır olunduğu belirtildi. Trans-Afgan Demiryolu'nun Orta Asya ile Güney Asya arasındaki ulaşım bağlantıları bakımından taşıdığı öneme de dikkat çekildi. Üye devletlerin ilgili kurumları, öncelikli ulaşım güzergahlarını belirlemek amacıyla "TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi" hazırlamaya teşvik edildi.
Türk devletleri vatandaşlarına özel havalimanı şeridi önerisi
Bildiride TDT üyesi ülkelerin vatandaşlarının seyahatlerini kolaylaştırmaya yönelik bir öneriye de yer verildi. Üye devletlerin, kendi ulusal mevzuatları ve teknik imkanları doğrultusunda, uluslararası havalimanlarında birbirlerinin vatandaşlarına yönelik özel yolcu şeritleri oluşturma imkanını değerlendirmesi istendi. Gönüllülük esasına dayalı uygulamayla üye ülkeler arasındaki seyahatlerin kolaylaştırılması ve vatandaşlar arasındaki temasların artırılması hedefleniyor. Ayrıca kara yoluyla yolcu taşımacılığının kolaylaştırılması, sınır geçiş işlemlerinin hızlandırılması ve elektronik taşıma belgelerinin kullanımının yaygınlaştırılması desteklendi.
Enerji güvenliğinde ortak projeler geliştirilecek
Türk devletleri arasında enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi de zirvenin gündeminde yer aldı. Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ile Güney Gaz Koridoru'nun bölgesel ve küresel enerji güvenliği açısından stratejik önemine dikkat çekildi. Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan'ı kapsayan Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru'nda kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı. Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Bulgaristan koridoru ve Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru'nun geliştirilmesi desteklendi. Bildiride enerji güvenliği açısından önem taşıyan kritik minerallerde iş birliği imkanlarının araştırılması ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımına ilişkin ortaklık fırsatlarının değerlendirilmesi de teşvik edildi. TDT'nin 2027-2030 dönemini kapsayan Enerji İşbirliği Programı ve Eylem Planı'nın hazırlanmasına yönelik çalışmalar memnuniyetle karşılandı.
Türk dünyasının ortak uydusunda üretim tamamlandı
Uzay teknolojileri alanında yürütülen ortak projeler de Ankara Bildirisi'nde yer buldu. TDT bayrağı altında geliştirilen 12U "TDT-SAT" Küp Uydusu'nun üretim aşamasının tamamlandığı açıklandı. Antalya'da 6 Ekim tarihinde imzalanan ve TDT bünyesinde uzay sanayii alanındaki iş birliği kapasitesinin geliştirilmesini amaçlayan ilk çerçeve sözleşmesi memnuniyetle karşılandı. Üye devletlerin ilgili kurumlarına, ortak uydunun fırlatılmasına yönelik hukuki, düzenleyici ve teknik süreçlerin hızlandırılması çağrısında bulunuldu. Ayrıca Türk devletlerinin uzay bilimi ve teknolojileri alanındaki çalışmalarının uluslararası düzeyde tanıtılması amacıyla "Türk Dünyası Uzay Günleri" düzenlenmesi teşvik edildi.
Yapay zeka ve Dijital İpek Yolu için iş birliği
Ankara Bildirisi'nde dijital dönüşüm, yapay zeka ve ileri teknolojiler alanındaki ortak projelerin geliştirilmesi hedefi vurgulandı. Azerbaycan-Kazakistan Hazar Geçişli fiber optik kablosu, planlanan Azerbaycan-Türkmenistan bağlantısı ve Türkiye üzerinden gerçekleştirilen bağlantıları kapsayan "Dijital İpek Yolu" girişiminin bölgesel dijital altyapıya katkısı takdir edildi. Üye devletler arasında veri odaklı iş birliğinin, yapay zeka çalışmalarının ve inovasyonun geliştirilmesini amaçlayan "Dijital Türk Dünyası" konsept taslağının tamamlanması teşvik edildi. Elektronik dijital imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik anlaşmanın imzalanma sürecinin hızlandırılması da istendi.
Türk devletleri arasında ticaret ve yatırımlar artırılacak
Ekonomik iş birliği kapsamında üye ülkeler arasındaki ticaretin geliştirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesi hedefleri öne çıktı. "TDT Üye Devletleri Hükümetleri Arasında Sürdürülebilir Kalkınma için Hizmetler ve Yatırımların Kolaylaştırma Anlaşması" taslağına ilişkin müzakerelerin sürdürülmesi teşvik edildi. Ticaretin dijitalleştirilmesi, gümrük işlemlerinin hızlandırılması, sınır geçişlerinde karşılaşılan teknik engellerin azaltılması ve ortak dijital platformların geliştirilmesi çağrısında bulunuldu. Türk Yatırım Fonu'nun ulaşım, ticaret, sanayi, tarım, dijital altyapı, yeşil büyüme ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin geliştirilmesine yönelik projeleri desteklemesi istendi.
Ortak Türk alfabesinin yaygınlaştırılması desteklendi
Türk dünyasının kültürel ve akademik iş birliğini güçlendirmeye yönelik çalışmaları da bildiride yer aldı. Ortak Türk Alfabesi, Ortak Türk Tarihi ve Ortak Terminoloji alanlarında yürütülen çalışmaların önemi vurgulandı. Türk Akademisi'nin Ortak Türk Alfabesi'nin yaygınlaştırılmasına, kullanımına ilişkin kılavuz ilkelerin benimsenmesine ve ortak alfabeyle edebi ve bilimsel eserler yayımlanmasına yönelik faaliyetleri takdir edildi. Türkiye'nin "Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı" kurulmasına ilişkin girişimine de bildiride yer verildi. Türk Üniversiteler Birliği'nin (TÜRKÜNİB) daimi sekretaryasının oluşturulması ve Orhun Değişim Programı için özel fon ayrılmasına yönelik istişarelerin sürdürülmesi teşvik edildi.
Türk futbolcuların yabancı statüsü yeniden değerlendirilecek
Ankara Bildirisi'nin spor alanındaki maddelerinde TDT üyesi ülkelerin futbolcularının statüsüne ilişkin görüşmeler de yer aldı. Üye devletlerin vatandaşı olan futbolcuların karşılıklı olarak "yabancı olmayan futbolcu" statüsünde değerlendirilmesine yönelik istişareler memnuniyetle karşılandı. Ayrıca TDT üyesi ülkelerin milli takımları arasında farklı düzeylerde "Türk Kupası" turnuvası düzenlenmesi önerisinin somutlaştırılması için çalışmaların artırılması teşvik edildi.
Ortak Müze Kart projesi için çalışmalar hızlandırılacak
Türk dünyasının ortak tarihi ve kültürel mirasının tanıtılması amacıyla yürütülen Ortak Müze Kart projesinin geliştirilmesi de bildiride yer aldı. Proje kapsamında ortak kültürel mirasa erişimin kolaylaştırılması, müzeler arasındaki iş birliğinin artırılması ve üye ülkeler arasındaki turizm faaliyetlerinin geliştirilmesi hedefleniyor. Ankara'nın 2026 Türk Dünyası Turizm Başkenti kapsamında gerçekleştirdiği faaliyetler takdir edilirken Taşkent'in 2027 Türk Dünyası Turizm Başkenti ilan edilmesi memnuniyetle karşılandı.
TDT, BM ve İİT'de gözlemci statüsü hedefliyor
Türk Devletleri Teşkilatı'nın uluslararası kuruluşlarla ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik hedefler de Ankara Bildirisi'nde ele alındı. Üçüncü ülkelerin ve uluslararası kuruluşların TDT ile iş birliğine yönelik ilgisinin artması memnuniyetle karşılandı. Teşkilatın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü elde etmesine yönelik ortak girişimlerin hızlandırılması çağrısında bulunuldu. TDT Sekretaryası'na uluslararası ve bölgesel kuruluşlarla kurumsal ilişkilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalarını artırma talimatı verildi.
TDT Dönem Başkanlığı Türkiye'ye geçti
Zirvenin ardından Türk Devletleri Teşkilatı'nın dönem başkanlığı Azerbaycan'dan Türkiye'ye geçti. Ankara Bildirisi'nde Azerbaycan'ın 2025-2026 döneminde yürüttüğü başkanlık süresince Teşkilata sağladığı katkılar takdir edildi. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev'e 2022-2026 dönemindeki çalışmalarından dolayı teşekkür edilirken yeni Genel Sekreter Mirvokhid Azimov'a başarı dilekleri iletildi. TDT'nin 14. Zirvesi'nin 2027 yılında Özbekistan'da gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı. Kırgızistan'ın aynı yıl gayriresmi zirveye ev sahipliği yapma önerisi de memnuniyetle karşılandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a zirvenin gerçekleştirilmesindeki katkıları dolayısıyla teşekkür edilirken Türkiye'nin bir sonraki zirveye kadar TDT Dönem Başkanlığını üstlenmesi memnuniyetle karşılandı. 163 maddeden oluşan Ankara Bildirisi, 30 Ekim 2026 tarihinde Azerbaycan, Kazak, Kırgız, Türk ve Özbek dillerinde imzalandı.
