Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, Türkiye’nin aktif fay hatları üzerinde yer alan bir ülke olduğunu hatırlatarak, bilinen 500’ün üzerinde fayın yanı sıra henüz tespit edilmemiş kırıkların da bulunduğunu ifade etti.
Leeds Üniversitesi ile ortak yürütülen çalışma kapsamında radar interferometri yöntemi kullanılarak yer kabuğu hareketlerinin anlık olarak izlendiğini belirten Kutoğlu, bu teknik sayesinde Türkiye genelinde sismik gerilim haritaları oluşturduklarını aktardı. Elde edilen bulgulara göre, yıllık bazda en yüksek stres birikiminin Van’ın hemen doğusundaki hat üzerinde toplandığı kaydedildi.
250 Kilometrelik Alanda Büyük Deprem Kaydı Yok
İncelenen bölgede çok sayıda fay hattının bulunduğunu belirten Kutoğlu, bunlardan birinin Çaldıran Fayı olduğunu hatırlattı. Söz konusu fayın 1647 ve 1976 yıllarında kırıldığını ve geçmişte 7,3 büyüklüğünde depremler ürettiğini dile getirdi.
Hattın güneyinde yer alan Van bölgesinde ise 1881 ve 2011 yıllarında yıkıcı depremler meydana geldiğini anımsatan Kutoğlu, oluşturulan haritalarda kırmızı renkle gösterilen alanların homojen ve yüksek gerilime işaret ettiğini söyledi. Çaldıran Fayı’nın kırılmış olmasına rağmen, yaklaşık 250 kilometre uzunluğundaki geniş bir alanda bugüne kadar büyük bir deprem kaydı bulunmadığını vurguladı.
Fay Sisteminin Birlikte Çalışma İhtimali
Haritalarda 250 kilometrelik hattın baştan sona aynı yoğunlukta kırmızı renkte görünmesinin, fay sisteminin bağlantılı şekilde davranabileceğine işaret ettiğini belirten Kutoğlu, bölgedeki gerilimin her yıl artarak biriktiğini ifade etti.
Bu durumun, söz konusu hattın tek parça halinde kırılma olasılığını gündeme getirdiğini kaydeden Kutoğlu, 6 Şubat 2023’te Hatay’da meydana gelen depremlere benzer biçimde uzun bir segmentin aynı anda hareket etmesinin ihtimal dahilinde olduğunu söyledi. Türkiye genelinde yürüttükleri analizlerin, Van’ın doğusundaki hattın en fazla gerilim biriken alanlardan biri olduğunu gösterdiğini belirten uzman isim, bölge için gerekli önlemlerin önemine dikkat çekti.
2011 Depremi Tüm Enerjiyi Boşaltmadı
Prof. Dr. Kutoğlu, 2011 yılında Van’da yaşanan depremin bölgedeki tüm sismik enerjinin boşaldığı anlamına gelmediğini de vurguladı. O dönem meydana gelen sarsıntının sınırlı bir alanı kapsadığını belirten Kutoğlu, daha geniş bir fay sisteminin arka planda çalışmaya ve enerji biriktirmeye devam ettiğini ifade etti.
