Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı ile Mimarlar Derneği 1927 tarafından düzenlenen Archiprix Türkiye yarışmasında bu yıl çevre temalı bir proje öne çıktı. Mimarlık fakültelerinin bitirme projelerini ulusal ölçekte görünür kılmayı amaçlayan yarışmada, Yaşar Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü öğrencisi Denizhan Şallı’nın çalışması Eşdeğer Mansiyon Ödülü’ne layık görüldü. “The Living Pier” başlıklı proje, Endonezya’nın doğal güzellikleriyle bilinen Togian Adaları çevresinde hızla yok olan mercan resiflerini korumayı ve yeniden canlandırmayı hedefliyor.
Dünya mirası için umut
Şallı, projesinin çıkış noktasını su altı yapay resif modülleri ve iklime duyarlı su üstü birimlerden oluşan bütüncül bir yaşam alanı olarak kurguladığını belirtti. Mercan resiflerinin yok oluşunu geri dönülmez bir son değil, müdahale edilmediğinde derinleşen bir kayıp olarak ele aldığını ifade ederek, tasarımın bir anıt değil, iyileştirme sürecinin aktif parçası olmayı amaçladığını dile getirdi. Projede yer alan su altı modüllerinin yalnızca araştırma mekânı değil, yeni yaşam alanları üreten yapay resif yüzeyleri olarak tasarlandığı aktarıldı. Beton karışımına eklenen yerel volkanik malzemeler sayesinde mercan larvalarının tutunmasını kolaylaştıran bir zemin oluşturulduğu belirtildi. Su üstü birimlerde ise doğal havalandırma, gölgeleme ve yarı geçirgen kabuk sistemleriyle iklime duyarlı bir yapı dili benimsendi. Ziyaretçi rotalarının doğrudan merkeze ulaşmak yerine kullanıcıyı yavaşlatan ve gözleme yönlendiren bir mekânsal deneyim sunduğu ifade edildi. Projenin farklı mercan resifi alanlarına da uyarlanabilir nitelikte olduğu kaydedildi.
Türkiye’ye mesafesi
Projenin odaklandığı Togian Adaları, Endonezya’nın Orta Sulawesi kıyılarında Tomini Körfezi’nde yer alan 56 ada ve çok sayıda adacıktan oluşan turistik bir takımada olarak biliniyor. Bölge, 2004 yılında Endonezya hükümeti tarafından geniş bir alanı kapsayacak şekilde milli park ilan edilmişti. Ancak su kirliliği, patlayıcıyla balık avlama, toplumsal bilinç eksikliği ve kamusal önlemlerin yetersizliği nedeniyle resif ekosisteminin ciddi tehdit altında olduğu belirtiliyor. Türkiye’den yaklaşık 11 bin kilometre uzaklıkta bulunan ve doğrudan uçuş imkânı olmayan adalara ulaşım, genellikle Jakarta veya Bali aktarmalı olarak sağlanıyor. Archiprix Türkiye’de ödül alan proje, mimarlığın çevresel sorunlara çözüm üretme potansiyelini bir kez daha gündeme taşıdı.
