İnsan tüketimi amacıyla piyasaya sunulan yumurtalar, A sınıfı sofralık yumurta olarak adlandırılıyor. Bu yumurtaların kabuğu üzerinde yer alan kodlar ise yalnızca üreticiye yönelik bir işaretleme olarak değil, yumurtanın hangi üretim yöntemiyle elde edildiğini ve hangi kaynaktan geldiğini gösteren bilgiler olarak kullanılıyor.
Yumurta kabuğu üzerindeki kodlama sistemi sayesinde tüketici, yumurtanın üretim şekli hakkında bilgi edinebilirken aynı zamanda yumurtanın hangi ülkede, hangi işletmede ve hangi kümeste üretildiğini de takip edebiliyor. Kodun farklı bölümleri, üretim sürecine ilişkin ayrı bilgileri ifade ediyor.
İlk rakam yetiştirme yöntemini gösteriyor
Yumurta kabuğundaki kodun ilk bölümünde yetiştirme metodu kodu yer alıyor. Tek haneli olan bu kod, yumurtanın elde edildiği tavuğun hangi üretim yöntemine göre yetiştirildiğini gösteriyor.
Kodun ilk hanesinde 0 bulunması organik yetiştiriciliği ifade ediyor. İlk hanenin 1 olması, tavuğun açık dolaşıma erişimi bulunan, diğer adıyla free range yetiştiricilik yöntemiyle yetiştirildiğini gösteriyor. Kodun 2 ile başlaması kafessiz, yani kümes tipi yetiştiricilik anlamına gelirken, 3 rakamı ise kafesli yetiştiriciliği ifade ediyor.
Bu nedenle yumurta kabuğunda yer alan kodun ilk hanesi, ürünün üretim yöntemi hakkında doğrudan bilgi veren bölüm olarak öne çıkıyor.
Ülke, il ve işletme bilgileri kodda yer alıyor
Yetiştirme metodu kodunun ardından yumurtanın üretildiği ülkeye ve işletmeye ilişkin bilgiler geliyor. Bu bölümde ülke kodu, il trafik kodu ve işletmeye özgü numara bulunuyor.
Türkiye’de üretilen yumurtalarda ülke kodu olarak TR ifadesi kullanılıyor. Bunun ardından il trafik kodu ve üretimin gerçekleştirildiği işletmeye ait özel numara yer alıyor. Böylece kabuk üzerindeki kod aracılığıyla yumurtanın hangi ülkede ve hangi işletmede üretildiği anlaşılabiliyor.
Kodlama sisteminin bu bölümü, yumurtanın kaynağının izlenebilmesine imkân sağlıyor. Üretim yönteminin yanı sıra üretim yerinin de kod içerisinde bulunması, yumurtanın hangi kaynaktan geldiğinin belirlenmesini mümkün hale getiriyor.
Kodun sonunda kümes numarası bulunuyor
Yumurta kabuğunda bulunan kodun son bölümünde ise kümes, diğer ifadeyle sürü numarası yer alıyor. Bu numara, yumurtanın üretildiği işletme içerisinde hangi kümeste bulunan sürüden elde edildiğini gösteriyor.
Böylece kod, yalnızca işletmenin belirlenmesini değil, aynı işletme içerisindeki üretimin hangi kümesten yapıldığının da takip edilebilmesini sağlıyor. Yumurta üzerindeki işaretlemenin farklı bölümleri birlikte değerlendirildiğinde üretim yöntemi, ülke, il, işletme ve kümes bilgilerine ulaşılabiliyor.
Kodların okunaklı şekilde damgalanması gerekiyor
A sınıfı sofralık yumurtaların kabuğu üzerinde bulunan kodların kolayca görülebilir ve okunaklı olması gerekiyor. Kodların yumurta kabuğuna en az 2 milimetre yükseklikte olacak şekilde damgalandığı belirtiliyor.
Böylece tüketicinin yumurta üzerindeki üretim bilgilerini doğrudan görebilmesi ve kodu okuyabilmesi amaçlanıyor. Kodların kabuk üzerinde açık şekilde bulunması, yumurtanın üretim yöntemi ve kaynağına ilişkin bilgilerin erişilebilir olmasını sağlıyor.
A sınıfı yumurtalarda isteğe bağlı olarak yumurtlama tarihi de kabuk üzerine eklenebiliyor. Bu bilgi, zorunlu kodlama bölümlerinden ayrı olarak yumurta üzerinde yer alabiliyor.
Örnek kod üretim bilgilerini gösteriyor
Yumurta kabuğunda yer alabilecek örnek kodlardan biri “0TR060000060000-01” şeklinde gösteriliyor. Bu örnekte kodun ilk hanesinde bulunan 0 rakamı, yumurtanın organik yetiştiricilik yöntemiyle üretildiğini ifade ediyor.
Kodun devamındaki TR ifadesi Türkiye’yi gösterirken, 06 il trafik kodu Ankara’yı ifade ediyor. Kodun diğer bölümleri ise belirli bir işletme ve kümese ilişkin bilgileri içeriyor. Buna göre örnek kod, organik yetiştiricilik yöntemiyle Ankara’da belirli bir işletme ve kümeste üretilmiş bir yumurtayı gösteriyor.
Kodlar yumurtanın nasıl üretildiğini ve nereden geldiğini gösteriyor
Yumurta kabuğundaki kodlara ilişkin temel bilgi, bu işaretlerin yumurtanın nasıl üretildiğini ve hangi kaynaktan geldiğini göstermesi olarak öne çıkıyor. Kodun ilk rakamından üretim yöntemi, devamındaki bölümlerden ise üretim yeri ve işletme bilgileri öğrenilebiliyor.
Bu nedenle yumurta üzerindeki işaretleme yalnızca üretici tarafından kullanılan teknik bir bilgi niteliği taşımıyor. Kodlar aynı zamanda tüketicinin yumurtanın üretim yöntemi ve kaynağı hakkında bilgi edinmesini sağlıyor.
Kodların yalnızca üretici için olduğu düşüncesi doğru değil
Yumurta kabuğunda bulunan kodlarla ilgili yanlış bilinen konulardan biri, bu işaretlerin yalnızca üretici tarafından kullanılmak üzere bulunduğu düşüncesi oluyor.
Ancak kodlar, tüketicinin de yumurtanın nasıl üretildiği ve nereden geldiği konusunda bilgi edinmesine imkân sağlıyor. Yetiştirme yöntemi, ülke, il, işletme ve kümes bilgilerinin aynı kod içerisinde bulunması, yumurtanın üretim sürecinin ve kaynağının izlenebilmesine yardımcı oluyor.
Kod bulunmayan yumurtalar mevzuata aykırı olabilir
İnsan tüketimi için piyasaya sunulan A sınıfı yumurtalarda üretim ve kaynak bilgilerinin kabuk üzerinde yer alması zorunlu olarak belirtiliyor. Bu nedenle yumurta kabuğunda söz konusu bilgileri içeren kodların bulunmaması durumunda ürünün mevzuata aykırı olabileceği ifade ediliyor.
Tüketiciler, yumurta kabuğundaki kodu kontrol ederek ürünün hangi yetiştirme yöntemiyle üretildiği, hangi ülkeden geldiği, hangi il ve işletmede üretildiği ve hangi kümesten elde edildiği hakkında bilgi sahibi olabiliyor.
