İzmir Ekonomi Kulübü’nün düzenlediği “Ortak Gelecek için Ortak Akıl, Vizyon Arayışları” toplantısında, küresel enerji piyasalarındaki gelişmeler ve dünya finansal sisteminde yaşanan değişimler ele alındı. Bornova Ibis Otel’de gerçekleştirilen toplantıya Manisa Celal Bayar Üniversitesi Öğretim Üyesi Emin Akçaoğlu konuşmacı olarak katılırken, moderatörlüğü Ülviyye Sanılı Aydın üstlendi. Toplantının açılış konuşmasını yapan İzmir Ekonomi Kulübü Başkanı Sıddık Topaloğlu, dünyadaki egemen güçler arasındaki mücadelenin bölgede uzun süredir savaş ortamını kalıcı hale getirdiğini ifade etti.
Toplantıda konuşan Emin Akçaoğlu, küresel enerji piyasalarındaki kırılmalar ile doların dünya ticaretindeki rolünün zayıfladığına dikkat çekerek, enerji ticaretinin Yuan gibi yerel para birimlerine kaymasının, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan ABD hegemonyasının sonu anlamına gelebileceğini belirtti. Konuşmasında 1945 sonrası ABD öncülüğünde kurulan Bretton Woods sistemine değinen Akçaoğlu, bu yapının NATO, IMF ve Dünya Bankası gibi kurumlarla desteklendiğini ifade etti.
"Çok boyutlu politika"
1971 yılında dönemin ABD Başkanı Nixon’un altın standardından çıkış kararıyla sistemin yeni bir evreye geçtiğini aktaran Akçaoğlu, 1973 petrol kriziyle birlikte ortaya çıkan “petrodolar” sisteminin doların küresel hakimiyetini pekiştirdiğini söyledi. Petrol zengini ülkelerin gelirlerini ABD finansal varlıklarına yatırmasının bu sistemin temelini oluşturduğunu belirten Akçaoğlu, günümüzde ise bu döngünün jeopolitik riskler ve alternatif ticaret blokları nedeniyle tehdit altında olduğunu dile getirdi.
“İran Savaşı, Politik Riskler ve Küresel Enerji Piyasaları” başlıklı sunumunda enerji arz güvenliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Akçaoğlu, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir aksamanın küresel petrol ticaretini doğrudan etkileyerek enerji maliyetlerini öngörülemez seviyelere çıkarabileceğini ifade etti. ABD ve İsrail’in İran eksenli politikalarının çok boyutlu olduğunu belirten Akçaoğlu, İran’ın ambargolara rağmen geliştirdiği kendi kendine yeten ekonomi modelinin direnç noktası oluşturduğunu söyledi. Enerjide dışa bağımlı olan Avrupa Birliği ve Türkiye gibi ülkelerin bu süreçten doğrudan etkileneceğini vurgulayan Akçaoğlu, jeopolitik gerilimlerin enerji fiyatları üzerinden cari dengeleri sarsabileceğine dikkat çekti.
Konuşmasında Çin’in küresel sistemdeki rolüne de değinen Emin Akçaoğlu, Çin’in ticaret ve teknoloji alanındaki büyümesinin ABD açısından önemli bir tehdit oluşturduğunu ifade etti. Çin’in yenilenebilir enerji yatırımlarında öne çıkması ve enerji ticaretinde kendi para birimi olan Yuan’ı kullanması, küresel finansal sistemde bir paradigma değişikliğine işaret ettiğini belirtti. Akçaoğlu, enerji ticaretinin dolar dışındaki unsurlarla yapılmasının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasi bir anlam taşıdığını vurgulayarak, doların küresel yaptırım gücünün temel unsuru olduğunu ve bu sistemin sarsılmasının küresel güç dengelerini değiştirebileceğini dile getirdi.
Petrol rezervlerinin tükenmesine yönelik görüşlere katılmadığını ifade eden Akçaoğlu, asıl meselenin rezervlerin varlığı değil, bu rezervlere erişim ve ticaretin hangi kurallar çerçevesinde yapılacağı olduğunu söyledi. İklim değişikliği anlaşmaları ve enerji dönüşüm süreçlerinin önündeki engellerin de büyük güçlerin pazar paylaşım mücadelesiyle bağlantılı olduğunu belirtti.
Toplantı, katılımcıların yoğun ilgi gösterdiği soru-cevap bölümünün ardından sona erdi. Programın sonunda İzmir Ekonomi Kulübü Başkanı Sıddık Topaloğlu tarafından Emin Akçaoğlu’na plaket takdim edildi.
