Hatay’ın Dörtyol ilçesinde yaşayan 67 yaşındaki Ali Karayanık, yıllara yayılan emeğini toprağın sunduğu imkânla birleştirerek özgün neyler üretiyor. Asıl mesleği terzilik olan Karayanık, 2002 yılında hobi olarak başladığı ney yapımını zamanla ustalığa dönüştürdü. Bugün ise kendi bahçesinde yetiştirdiği kamışlardan tasarladığı neyleri Türkiye’nin yanı sıra yurt dışındaki müzikseverlerle buluşturuyor.
Ham maddeyi doğrudan topraktan sağlıyor
Ney yapımında kullanılan nitelikli kamışı temin etmekte zorlanan Karayanık, çözümü doğayla iç içe bir üretim modelinde buldu. Hatay’ın Çaylı Mahallesi’nde bulunan evinin arkasındaki 7 dönümlük narenciye bahçesinin 5 dönümünü kamış üretimine ayıran usta, böylece hem kaliteyi hem de sürekliliği güvence altına aldı. Hasadı yapılan kamışlar uzun süre kurutuluyor, ardından titiz bir işçilikle yontuluyor ve belirli aralıklarla delikleri açılıyor. Neyin karakterini belirleyen bu aşamalar, Karayanık’a göre enstrümanın ses kalitesinde belirleyici rol oynuyor.
Başpare de, kılıf da el emeği
Karayanık yalnızca neyin gövdesini değil, üflenen ağızlık kısmı olan başpareleri de kendi tasarlıyor. Başpare üretiminde portakal ağacını tercih eden usta, enstrümanın tüm parçalarında doğal ve dayanıklı malzemeler kullanmaya özen gösteriyor. Bununla da yetinmeyen Karayanık, ney yapımında kullanılan aparatlar ile taşıma kılıflarını da kendisi üretiyor. El emeğiyle hazırlanan bu enstrümanlar, kargo yoluyla Türkiye’nin dört bir yanına ve yurt dışındaki alıcılara gönderiliyor.
“Dört yıl bekleyen kamıştan ney olur”
Ney üretiminin sabır isteyen bir süreç olduğunu vurgulayan Karayanık, kamışların olgunlaşmadan kullanılmadığını belirtiyor. Kamışı yetiştirdikten sonra yaklaşık dört yıl boyunca kuruttuğunu anlatan usta, bu sürenin sonunda ney yapımına geçtiğini söylüyor. Aynı özeni başpare üretiminde de gösterdiğini dile getiren Karayanık, portakal ağaçlarını da bizzat kendisinin yetiştirdiğini ifade ediyor. Kamış toplamanın kendisi için hem huzur hem de fiziksel bir aktivite olduğunu belirten Karayanık, “Kendi ihtiyacımız için kamış topluyoruz. Fazlasını da bu işle uğraşan arkadaşlara gönderiyorum” diyerek dayanışmaya da katkı sunduğunu aktarıyor.
Neyleri yurt dışından da ilgi görüyor
Ali Karayanık’ın el yapımı neyleri yalnızca Türkiye’de değil, yurt dışında da alıcı buluyor. Tunus, Lübnan, İngiltere ve Almanya başta olmak üzere birçok ülkeden sipariş aldığını söyleyen usta, gelen taleplerin kendisini motive ettiğini belirtiyor. Topraktan enstrümana uzanan bu üretim hikâyesi, geleneksel sanatların bireysel emekle nasıl yaşatılabildiğini gösterirken, Hatay’dan dünyaya uzanan özgün bir ustalık örneği olarak dikkat çekiyor.
