Renkli tasarımları, meyve ve şekerleme aromaları ile klasik sigaraya göre daha az koku yayması, elektronik sigaraların özellikle ergenler ve gençler arasında daha zararsız bir ürün olarak algılanmasına neden olabiliyor. Ancak elektronik sigaraların çocuklar ve gençler üzerindeki etkilerini inceleyen kapsamlı uluslararası derleme, sağlık açısından önemli risklere işaret etti. 14 binden fazla bilimsel makalenin tarandığı ve belirlenen kriterleri karşılayan 81 çalışmanın analiz edildiği derlemede, elektronik sigara kullanımının gençlerin solunum sistemi üzerindeki etkilerinin yanı sıra nikotin bağımlılığıyla ilişkisi de değerlendirildi. Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık, araştırmada ortaya çıkan sonuçların elektronik sigara kullanımının gençler açısından önemli bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini gösterdiğini belirtti.
Öksürük ve nefes darlığı şikayetleri artıyor
Derlemede değerlendirilen veriler, elektronik sigara kullanan 0-19 yaş grubundaki çocuk ve gençlerde solunum yolu şikayetlerinin daha sık görüldüğüne işaret etti. Dr. Işık, elektronik sigara kullanan gençlerde öksürük, hırıltılı solunum, bronşit benzeri yakınmalar ve astım alevlenmelerinin kullanmayanlara kıyasla daha sık bildirildiğini aktardı. Kullanım süresi ve sıklığının artmasının klinik tabloyu da ağırlaştırabildiğini belirtti. Elektronik sigaraların oluşturduğu aerosolün zararsız su buharı olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Dr. Işık, bu sistemlerin tütünü yakmak yerine sıvıyı ısıtarak aerosol oluşturduğunu, ortaya çıkan aerosolün nikotin, ultra ince partiküller ve çeşitli toksik kimyasallar içerebildiğini ifade etti.
Astımı olan gençler için risk daha yüksek
Elektronik sigara kullanımının özellikle astım tanısı bulunan gençler açısından daha fazla önem taşıdığına dikkat çekildi. Dr. Işık, hırıltı, öksürük veya nefes darlığı şikayetiyle sağlık kuruluşuna başvuran ergenlerde yalnızca klasik sigara kullanımının sorgulanmasının yeterli olmayabileceğini belirtti. Elektronik sigara ve diğer vaping ürünlerinin kullanımının da sorgulanması gerektiğini ifade ederek, bazı gençlerin kendilerini sigara kullanmayan kişiler olarak tanımlamasına rağmen düzenli elektronik sigara tüketebildiğine dikkat çekti.
Nikotin bağımlılığına dikkat
Araştırmada öne çıkan bir diğer başlık ise elektronik sigaralardaki nikotinin ergenler üzerindeki etkisi oldu. Gelişim dönemindeki ergen beyninde nikotinin güçlü bağımlılık oluşturabileceğine dikkat çekildi. Yeni nesil elektronik sigaralarda kullanılan nikotin tuzlarının inhalasyonu kolaylaştırabildiğini belirten Dr. Işık, kalem veya USB bellek benzeri tasarımlara sahip cihazların birkaç kez denenmesinin dahi merakla başlayan kullanımın nikotin bağımlılığına dönüşmesine zemin hazırlayabileceğini ifade etti. Uzun dönemli araştırmaların, daha önce hiç sigara kullanmamış gençlerde elektronik sigara kullanımının ilerleyen süreçte klasik sigaraya başlama olasılığındaki artışla ilişkili olduğunu belirterek, gençler açısından asıl hedefin bütün nikotin ürünlerinden uzak durmak olması gerektiğini kaydetti.
Ailelere cezalandırmak yerine iletişim önerisi
Dr. Işık, çocuklarının elektronik sigara kullandığını fark eden ebeveynlerin yalnızca yasaklayıcı veya cezalandırıcı bir yaklaşım benimsememesi gerektiğini belirtti. Ailelerin nikotinin bağımlılık oluşturma mekanizmasını ve elektronik sigaranın oluşturduğu aerosolün akciğerler üzerindeki etkilerini gençlere anlaşılır şekilde aktarmasının önemli olduğunu ifade ederek, elektronik sigara kullanımının yalnızca davranışsal bir sorun olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekti. Kullanımın nikotin bağımlılığı boyutuna ulaşabileceğini ve bu durumda tıbbi desteğin gündeme gelebileceğini belirten Dr. Işık, elektronik sigaraların teknolojik tasarıma, aroma ve renklere sahip olmasının solunum sistemi üzerindeki olası zararları ortadan kaldırmadığını vurguladı.
