Google’ın arama sonuçlarının en üstünde yer alan ve üretken yapay zekâ tarafından oluşturulan AI Overviews (Yapay Zekâ Bakışı) özelliği, sağlıkla ilgili sorularda beklenmedik bir yönlendirme eğilimi sergiliyor. Yeni bir araştırmaya göre, sistem tıbbi internet sitelerinden çok YouTube içeriklerini kaynak gösteriyor. Her ay yaklaşık 2 milyar kullanıcıya ulaşan bu araç, sağlık bilgisine erişimde güvenilirlik tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Google, AI Overviews’un güvenilir kaynaklara dayandığını ve Centers for Disease Control and Prevention (CDC) ile Mayo Clinic gibi saygın kurumlara atıf yaptığını savunuyor. Ancak veriler, pratikte farklı bir tabloya işaret ediyor.
50 binden fazla sorgu analiz edildi
İngiliz gazetesi The Guardian’ın aktardığına göre, SEO ve veri analiz platformu SE Ranking bünyesindeki araştırmacılar, Almanya’dan yapılan 50 bin 807 sağlık sorgusunu inceledi. Çalışmada, AI Overviews’un hangi kaynaklara ne sıklıkla atıf yaptığı analiz edildi. Sonuçlar dikkat çekici: AI Overviews’ta en çok referans verilen alan adı YouTube oldu. Toplam 465 bin 823 atfın 20 bin 621’i YouTube’a aitti. Bu oran, yüzde 4,43 ile tüm hastane ağlarını, devlet sağlık portallarını, tıp derneklerini ve akademik kurumları geride bıraktı. Araştırmacılar, “Bu önemli çünkü YouTube bir tıbbi yayıncı değil. Herkesin içerik üretebildiği, uzman doktorlardan sağlık influencer’larına kadar son derece heterojen bir platform” değerlendirmesinde bulundu.
Google’dan itiraz: Genelleme yapılamaz
Google ise bulgulara temkinli yaklaşıyor. Şirketten yapılan açıklamada, AI Overviews’un format farkı gözetmeksizin yüksek kaliteli ve güvenilir içerikleri öne çıkarmak üzere tasarlandığı belirtildi. Google ayrıca, YouTube’da çok sayıda lisanslı doktor, hastane ve sağlık otoritesinin içerik ürettiğini vurguladı. Şirket, çalışmanın yalnızca Almanya’da ve Almanca sorgular üzerinden yapılmış olmasına da dikkat çekerek, sonuçların küresel ölçekte genellenemeyeceğini savundu.
Geçmişte hata, bugün yapısal risk mi?
AI Overviews daha önce de tartışmalı örneklerle gündeme gelmişti. Uzmanların “tehlikeli” olarak nitelendirdiği bir vakada sistem, karaciğer fonksiyon testleriyle ilgili yanlış bilgiler sunmuş, bu durum ciddi karaciğer hastalığı olan kişilerin kendilerini sağlıklı sanmasına yol açabilecek bir risk yaratmıştı. Google, bu olayın ardından bazı tıbbi aramalarda AI Overviews’u geçici olarak devre dışı bırakmıştı. SE Ranking çalışmasına göre AI Overviews, sağlıkla ilgili aramaların yüzde 82’sinden fazlasında kullanıcıların karşısına çıkıyor. YouTube’un ardından en çok atıf yapılan kaynaklar arasında Alman kamu yayıncısı NDR’nin internet sitesi, Msdmanuals.com ve Netdoktor.de gibi daha geleneksel sağlık platformları yer alıyor.
“Sorun anekdotsal değil, yapısal”
Araştırmaya dahil olmayan ancak bulguları değerlendiren University of Basel’den yapay zekâ, sağlık ve hukuk alanında çalışan akademisyen Hannah van Kolfschooten, sonuçların hafife alınamayacağını söylüyor. Kolfschooten’e göre bu çalışma, “AI Overviews’un sağlık alanında yarattığı risklerin münferit hatalardan değil, sistemin tasarımından kaynaklandığını” gösteriyor. YouTube gibi görünürlük ve popülerlik odaklı bir platformun, kamu sağlık otoritelerinin önüne geçmesinin tıbbi güvenilirlik açısından ciddi soru işaretleri doğurduğunu vurguluyor.
YouTube savunması yeterli mi?
Google, en çok atıf yapılan 25 YouTube videosunun yüzde 96’sının tıbbi kanallardan geldiğini belirterek sistemi savunuyor. Ancak araştırmacılar bu videoların, AI Overviews’un referans verdiği tüm YouTube bağlantılarının yüzde 1’inden azını oluşturduğuna dikkat çekiyor. Geri kalan büyük çoğunluğun hangi nitelikte olduğu ise belirsiz.
Denge arayışı
Ortaya çıkan tablo, Google’ın yapay zekâ destekli arama sisteminin sağlık alanında hız, erişim ve popülerlik ile bilimsel güvenilirlik arasındaki dengeyi henüz tam olarak kuramadığını gösteriyor. AI Overviews’un yaygınlığı düşünüldüğünde, bu tercihlerin bireysel sağlık kararları ve kamu sağlığı üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.
