Hidroelektrik santrallerdeki tünel kontrolleri artık günlerce süren duraksamalara neden olmuyor. Türkiye’de geliştirilen su altı robotları sayesinde, HES’lerde sadece bir günlük duraklamayla detaylı inceleme yapılabiliyor; olası hasarlar erkenden belirlenerek önlem alınabiliyor.
Yerli teknoloji üretim sürekliliğini garanti altına alıyor
İzmir merkezli teknoloji şirketi Werover tarafından geliştirilen su altı robotları, hidroelektrik santrallerde (HES) tünel denetimlerini su tahliyesi yapılmadan gerçekleştirme imkânı sunarak hem üretimdeki kesintileri en aza indiriyor hem de iş güvenliği açısından önemli avantajlar sağlıyor.
Geleneksel yöntemlerde tünellerdeki suyun boşaltılması zorunlu hale gelirken, bu durum hem çökme riskini artırıyor hem de uzun süreli duruşlara neden oluyordu. Söz konusu süreçler, yüksek maliyetli bakım çalışmaları ve üretim kayıpları ile HES işletmelerini zor durumda bırakıyordu.
Searover ile erişilmesi zor alanlar artık risk oluşturmuyor
Werover Kurucu Ortağı Zeynep Balca Yılmaz, geliştirdikleri Searover adlı su altı robotunun, enerji tünelleri, denge bacaları, rezervuar ve kapak yapıları gibi erişilmesi güç alanlarda detaylı inceleme yapabildiğini aktardı. Yılmaz, bu sistemin en kritik farkının, denetim sırasında suyun tahliyesine ihtiyaç duymaması olduğunu belirtti.
Yılmaz ayrıca, “Searover ürün grubu, HES’lerin kapalı ve su altı iletim sistemlerinin kontrolünü, üretim faaliyetleri kesilmeden gerçekleştirme yeteneğine sahip. Bu sayede hem maliyet avantajı sağlanıyor hem de enerji üretim sürekliliği korunuyor,” dedi.
Explorov: 14 kilometrelik tünelde bir günde hasar tespiti
Yılmaz’ın verdiği bilgilere göre, HES enerji tünelleri için özel olarak geliştirilen bir diğer ürün olan Explorov, su boşaltılmadan 14 kilometre uzunluğundaki tünellerde yalnızca bir günlük kısa bir duruşla erken hasar tespiti yapılmasını sağlıyor. Cihaz; sonar sistemleri, yüksek çözünürlüklü kameralar ve çeşitli sensörlerle donatılmış yapısıyla, karanlık ve karmaşık tünel yapılarında dahi güvenle görev yapabiliyor.
Haftalar süren kontroller artık birkaç saat içinde tamamlanıyor
Geleneksel yöntemlerle yapılan denetimlerin haftalar sürebildiğini, bunun da üretim kesintisi ve ciddi finansal kayıplara neden olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Tünelin boşaltılması ve yeniden doldurulması süreçleri ciddi zaman kaybı. Ayrıca çökme riski, en az bir haftalık duruşa neden olurken, tünelde yaşanacak bir çökme durumunda bu süre 6 aya kadar uzayabiliyor. Bu da 20 milyon doları aşan onarım maliyetlerine yol açabiliyor,” ifadelerini kullandı.
Yeni nesil denetim sistemleriyle üretim neredeyse hiç durmazken, bakım ve kontrol süreçleri santral faaliyeti devam ederken güvenli biçimde gerçekleştirilebiliyor.
Yerli çözüm global pazarda ilgi görüyor
Werover Kurucu Ortağı Kazım Çağlar Erat, geliştirdikleri sistemin sadece Türkiye’de değil, yurt dışında da ilgi gördüğünü belirtti. Özellikle Almanya gibi ülkelerde su altı robot teknolojilerine yönelik ihracat faaliyetleri yürüttüklerini aktaran Erat, teknolojinin uluslararası pazarda rekabet avantajı sunduğuna dikkat çekti.
Erat, klasik yöntemlerin planlama, tahliye ve ekipman ihtiyaçları nedeniyle yüksek maliyetli olduğunu belirterek, “Sediment birikiminin zamanında tespitiyle enerji verimliliğindeki kayıplar yüzde 10’a kadar azaltılabiliyor. Bu da ciddi bir operasyonel kazanç anlamına geliyor,” dedi.
Enerji arz güvenliğine katkı
Werover’ın 2021 yılından bu yana Türkiye’de aktif olarak hizmet verdiğini söyleyen Erat, geliştirilen teknolojilerin plansız duruşların önüne geçtiğini, büyük çaplı arızaları önceden tespit ederek sistem güvenliğini artırdığını ve böylece enerji arz güvenliğine doğrudan katkı sunduğunu ifade etti.
