Yeni ilaçların geliştirilmesi uzun yıllar süren araştırmalar ve büyük yatırımlar gerektiriyor. Ancak laboratuvar aşamasında umut veren bazı ilaç adayları, klinik araştırmalarda beklenen etkiyi gösterememeleri veya güvenlilik sorunları nedeniyle geliştirme sürecinden çıkarılıyor. Bu durum, ilaçların güvenli ve etkili olup olmayacağının daha erken ve doğru biçimde öngörülüp öngörülemeyeceği sorusunu gündeme getiriyor.
Bu sorulara farklı uzmanlık alanlarından yanıt aramak amacıyla düzenlenen “İlaç Keşfinde Güvenlilik ve Etkinlik Perspektifinden Yeni Yaklaşım Metodolojileri” kolokyumu, 20 Kasım 2026’da İzQ Girişimcilik ve İnovasyon Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Karşılıklı konuşma ve fikir alışverişine dayanan kolokyumda bilimsel araştırmalar, yeni teknolojiler ve düzenleyici gereklilikler arasındaki ilişkinin yanı sıra ilaç geliştirme sürecindeki sorunlara yönelik çözüm yolları tartışılacak.
Yeni araştırma yöntemleri masaya yatırılacak
Mevcut deneysel yöntemlerin insan vücudundaki karmaşık biyolojik süreçleri her zaman yeterince yansıtamaması, ilaç geliştirmedeki temel zorluklar arasında yer alıyor. Laboratuvar araştırmalarıyla klinik deneylerden elde edilen sonuçlar arasındaki farkı azaltmaya yönelik Yeni Yaklaşım Metodolojileri (NAM) kapsamında çip-üstü-organ sistemleri, üç boyutlu hücre ve doku modelleri ile bilgisayar destekli öngörü yöntemleri öne çıkıyor.
Bu teknolojiler, ilaç adaylarının insan vücudundaki olası etkilerini daha gerçekçi koşullarda değerlendirmeyi ve geliştirme sürecindeki belirsizlikleri azaltmayı hedefliyor. Kolokyumda, yöntemlerin bilimsel güvenilirliğinin nasıl ortaya konulacağı ve ilaç geliştirme süreçlerinde nasıl kullanılabileceği de ele alınacak.
İlk oturumda ruhsatlandırma ve düzenleyici kurumların rolü değerlendirilecek
İlk oturum, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan (TİTCK) Dr. Selda Özgacar’ın ilaç adaylarının ruhsatlandırılma süreci ve düzenleyici kurumların rolüne ilişkin bilgilendirmesiyle başlayacak.
Ardından Prof. Dr. Özlem Yeşil Çeliktaş’ın moderatörlüğünde bilim insanları ortak sorular çerçevesinde görüşlerini paylaşacak. Oturumda Ege Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tuncay Göksel; ODTÜ MEMS’den Prof. Dr. Haluk Külah ve Doç. Dr. Ender Yıldırım; İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi’nden Prof. Dr. Esra Erdal ve Prof. Dr. Sinan Güven yer alacak.
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Hüseyin Cumhur Tekin ve Prof. Dr. Erdal Bedir, Sabancı Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ali Koşar ve Dr. Öğr. Üyesi Nur Mustafaoğlu, Bilkent Üniversitesi’nden Prof. Dr. Barbaros Çetin, Koç Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hasan Bayram, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hüseyin Avcı ve Ankara Üniversitesi’nden Doç. Dr. Burak Derkuş da tartışmaya katkı sunacak.
Katılımcıların da takip edebileceği bilimsel tartışmalarda geleneksel yöntemlerin sınırlılıkları, yeni teknolojilerin sağladığı olanaklar ve bu yöntemlerin uygulamaya aktarılmasında karşılaşılan güçlükler değerlendirilecek.
İkinci oturumda klinik araştırmalara geçiş konuşulacak
Kolokyumun ikinci oturumu, Yeni Yaklaşım Metodolojilerinin klinik araştırmalara geçiş sürecindeki yerine ve Türkiye’deki uygulama olanaklarına odaklanacak. Farklı araştırma yöntemlerinden elde edilen verilerin birlikte nasıl değerlendirilebileceği, yeni teknolojilerin mevcut ilaç geliştirme süreçlerine nasıl dâhil edilebileceği ve Türkiye’nin bu dönüşüme nasıl hazırlanabileceği üzerinde durulacak.
Böylece yöntemler yalnızca bilimsel potansiyelleri bakımından değil, araştırma ortamından uygulamaya taşınmaları için atılması gereken adımlar açısından da ele alınacak.
Etkinlik sonrasında teknik yazı hazırlanacak
Kolokyumda ortaya konan görüş ve değerlendirmelerin, etkinlik sonrasında hazırlanacak teknik bir yazıyla daha geniş bir bilimsel çevreyle paylaşılması planlanıyor. Uzman görüşlerinin bir araya getirilmesiyle ilaç geliştirme süreçlerindeki sorunlara yönelik gelecekteki çalışmalara yol gösterilmesi hedefleniyor. Etkinlik ayrıca ilaç keşfinde güvenlilik ve etkinlik değerlendirmelerine yeni bir bakış kazandırmayı ve Türkiye’de bilimsel iş birliklerinin gelişmesine katkı sunmayı amaçlıyor.
