Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının koordinasyonunda yürütülen II. Ulusal Otizm Eylem Planı kapsamında, 2023-2025 döneminde otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin erken tanı, müdahale ve sosyal destek hizmetlerine erişimini artırmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirildi. Bakanlığın hazırladığı faaliyet izleme raporuna göre, 206 bin 746 çocuğun gelişimi takip edilerek bireysel müdahale programları uygulandı. Çalışmalar kapsamında ailelere yönelik danışmanlık hizmetleri geliştirilirken sağlık personelinin eğitimi ve kurumlar arası iş birliği de güçlendirildi.
Dijital izleme sistemiyle çocukların gelişimi takip edildi
Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik II. Ulusal Eylem Planı (2023-2030) 2023-2025 Yılı Faaliyet İzleme Raporu'nda erken tanı ve müdahale çalışmalarına ilişkin verilere yer verildi. Bu kapsamda Dijital İzleme ve Tarama Programı'nın Hastalık Yönetim Platformu (HYP) modülü, 15 Eylül 2025 tarihinde kullanıma açıldı.
Program aracılığıyla geçen yıl 206 bin 746 çocuğun gelişimi izlenerek bireysel müdahale programları uygulandı. Aynı zamanda aile hekimlerinin vaka takip süreçleri sistematik hale getirildi. Sağlık çalışanlarına yönelik çok disiplinli eğitim programları düzenlenerek erken müdahale, davranış analizi, beslenme ve acil sağlık müdahalesi konularındaki bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi sağlandı.
14 ilde çok disiplinli hizmetler sunuldu
Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi amacıyla 14 ilde Çok Disiplinli Hizmet Modelleri ve Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) aracılığıyla çalışmalar yürütüldü. Ayrıca 876 kamu ruh sağlığı polikliniğinde otizmli bireylere hizmet sunuldu.
Otizmli çocuğu bulunan ailelerin ihtiyaçlarının belirlenmesi, psikososyal destek hizmetlerine ulaşmalarının sağlanması ve sosyal yardımlara erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla Bireysel Hizmet Danışmanlığı çalışmaları gerçekleştirildi. Bu kapsamda yürütülen pilot uygulamalarda 503 kişiye danışmanlık hizmeti verildi.
Dört ilde 301 çocuk ve ailesine destek sağlandı
Bakanlığın Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sisteminin Geliştirilmesi Pilot Uygulaması kapsamında, 0-8 yaş grubundaki gelişimsel riski veya engeli bulunan çocuklara yönelik çalışmalar yürütüldü. Programla çocukların erken dönemde tespit edilmesi, gelişim süreçlerinin izlenmesi ve aileleriyle birlikte desteklenmesi amaçlandı.
Pilot uygulamanın gerçekleştirildiği dört ilde toplam 801 aileyle görüşme yapıldı. Görüşmelerin ardından gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucunda 301 çocuk ve ailesine destek sağlandı. Bakanlık, söz konusu pilot uygulamanın aşamalı olarak ülke genelinde yaygınlaştırılmasını hedefliyor.
81 ilde otizm izleme komisyonları kuruldu
II. Ulusal Otizm Eylem Planı kapsamında toplumsal farkındalığın artırılmasına yönelik faaliyetler de gerçekleştirildi. Ülke genelinde eğitim programları, seminerler, paneller, atölyeler ve sosyal etkinlikler düzenlendi. Aileler, öğretmenler, sağlık çalışanları ve farklı meslek gruplarına yönelik bilgilendirme çalışmaları yapıldı.
Otizm alanında yürütülen faaliyetlerin düzenli şekilde takip edilmesi amacıyla 81 ilde İl Otizm İzleme Komisyonları oluşturuldu. Vali yardımcılarının başkanlığında faaliyet gösterecek komisyonların yılda en az üç kez toplanması öngörüldü. Komisyonlar aracılığıyla eylem planındaki çalışmaların izlenmesi ve ilgili kurumlar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlandı.
34 ilde 16 bin 278 aileye ulaşıldı
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, otizmli bireyler ve ailelerine yönelik bilgilendirme ve yönlendirme hizmetlerini otizm.gov.tr platformu üzerinden sürdürüyor. Platformda, otizmli çocuğu bulunan ailelere ücretsiz destek sağlamak amacıyla yürütülen Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı projesine ilişkin bilgiler bulunuyor.
Toplam 34 ilde uygulanan danışmanlık modeli kapsamında bugüne kadar 16 bin 278 aileye ulaşıldı. Model aracılığıyla otizmli bireylerin tanı anından itibaren ihtiyaçlarına uygun hizmetlere erişiminin kolaylaştırılması ve ailelerine psikososyal destek sağlanması hedefleniyor.
Platform üzerinden bakım kuruluşları ve hizmet modelleri, Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri, Milli Eğitim Bakanlığının eğitim hizmetleri, diğer kamu hizmetleri ve sosyal projeler hakkında da bilgi edinilebiliyor.
