Bayram yaklaştıkça memleket yollarının hayali kuruluyor, ancak bu yıl birçok kişi için bu yolculuk oldukça pahalıya mal oluyor. Özellikle şehirlerarasında otobüs bilet fiyatları ciddi seviyelere ulaşmış durumda. Örneğin İzmir ile Trabzon arasında tek yön bir otobüs bileti yaklaşık 2 bin liradan başlıyor. Bu rakam, memleketine gitmek isteyenler için önemli bir yük anlamına geliyor. 4 kişilik bir ailenin yalnızca gidiş için ödeyeceği tutar 8 bin lirayı buluyor. Dönüş de eklendiğinde bayram ziyaretinin sadece ulaşım maliyeti 16 bin liraya kadar çıkabiliyor. Asgari ücretin yüzde 57’si sadece yol ücretine giderken, bir aileye bayram bir asgari ücretin tamamı anca yetiyor.
Türkiye’nin dört bir yanında insanların bavullarını hazırlayıp, bayram için gün saydığını belirten Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) Başkanı Birol Özcan, “Artan maliyetler ve yükselen akaryakıt fiyatları şehirlerarası otobüs sektörünü ciddi şekilde zorluyor. Firmalar bir yandan artan giderlerle mücadele etmeye çalışırken diğer yandan yolcu sayısındaki düşüşle karşı karşıya kalıyor. Rekabetin giderek sertleştiği sektörde, masraflar her geçen gün daha da artıyor ve bu koşullarda ayakta kalmak giderek zorlaşıyor. Özellikle mazot fiyatları sektörü ağır şekilde etkiliyor. Herkes birbiriyle rekabet ediyor ama mazot almış başını gidiyor. Zamlar peş peşe geliyor. Bu iş böyle nasıl yürüyecek. Yaşanan ekonomik sıkıntıların en somut yansımalarından biri de sefer sayılarında görülüyor. İstanbul Otogarı’nda bir dönem günlük 1500 ile 2000 arasında olan sefer sayısı bugün yaklaşık 700’lere kadar düşmüş durumda. Yolcu sayısındaki azalma firmaların planlarını doğrudan etkiliyor” dedi.
‘2 bin lirayı buluyor’
Ek sefer konulsa bile vatandaşın ekonomik gücünün seyahat etmeye gücünün yetmediğini aktaran Özcan, “Çünkü bilet fiyatları birçok kişi için ciddi bir yük haline gelmiş durumda. Örneğin İstanbul ile İzmir arasında otobüs bileti yaklaşık bin üç yüz ile bin beş yüz lira arasında değişiyor. İzmir-Trabzon arası ise 2 bin lirayı buluyor. Buna karşılık bazı dönemlerde uçak biletlerinin 800 ya da 900 lira civarında bulunabilmesi otobüs firmaları açısından rekabeti daha da zorlaştırıyor. Vatandaş daha kısa sürede ve benzer fiyatlara uçakla yolculuk yapabildiğinde otobüs tercihinin azalması kaçınılmaz oluyor. Raylı sistemler de sektör için başka bir rekabet alanı oluşturuyor. Raylı sistemlerde altyapı, yakıt ve birçok gider devlet tarafından karşılanırken özel sektör tüm maliyetleri kendi imkânlarıyla üstlenmek zorunda kalıyor. Bu durum otobüs firmalarının maliyet yükünü daha da artırıyor” ifadelerini kullandı.
‘Yüzde 60-70 artış’
Bayram yaklaşırken firmaların da bir miktar hareketlilik beklediğini dile getiren Birol Özcan, “Okulların tatil olmasıyla birlikte özellikle öğrencilerin memleketlerine gitmesiyle yolcu sayısında artış yaşanabileceği düşünülüyor. Bayram döneminde yolcu sayısında yüzde 60-70 arasında bir artış olabileceği tahmin ediliyor. Ancak bu konuda henüz net bir tablo oluşmuş değil. Sektördeki en büyük sorunlardan biri yine akaryakıt fiyatları. Uzun mesafeli seferlerde yakıt giderleri çok yüksek seviyelere ulaşıyor. Örneğin Trabzon’dan İzmir’e yapılan bir seferde akaryakıt maliyeti oldukça yüksek rakamlara çıkıyor ve bu durum bilet fiyatlarına doğrudan yansıyor. Tüm bu gelişmeler şehirlerarası otobüs sektörünün zor bir dönemden geçtiğini gösteriyor. Firmalar artan maliyetlerle mücadele ederken vatandaş da yolculuk masraflarını karşılamakta zorlanıyor” sözlerine yer verdi.
‘Uçak fiyatlarından pahalı’
Uçak fiyatlarıyla otobüs fiyatlarının karşılaştırıldığını aktaran Ekonomist Prof. Dr. Hüsnü Erkan, “Uçak fiyatlarını geçen bir fiyatla karşı karşıyayız. Ülke içinde vatandaşımız uçakla gidemediği yerde otobüsü tercih etmesi ve daha uygun olması gerekirken aradaki orantının bozulmaması gerekiyor. Fiyatlar içindeki kayma durumu yaşanıyor. Sürekli zam yaparak o aradaki orantıyı sürekli bozuyorlar. Fiyatlar yükselirken hepsi aynı oranda yükselmiyor. Bazı ürünlere daha kolay zam yapabilme şansı onların daha çok yükselmesine yol açıyor. Bu otobüs fiyatları da o yüzden gereğinden fazla yükselmiş durumda. Bu durumun sonucunda vatandaşa bayram eziyet olacak. İnsanlar köyüne, memleketine bile gitmekte zorlanacak” diye konuştu.
3’te 2’si yola
Bayramda memlekete gitmekte en çok zorlananlardan biri de öğrenciler. 4 bin lira olan KYK bursu ya da kredisiyle geçinmeye çalışan birçok üniversite öğrencisi, İstanbul ya da Trabzon’a gidebilmek için aldığı bursun 3’te 2’sini yol parasına ayırmak zorunda kalıyor. Gidiş dönüş bilet alındığında bir öğrencinin cebinden çıkan para, çoğu zaman aylık bursunun önemli bir kısmını götürüyor. Bu nedenle bazı öğrenciler otobüs yerine uçak biletlerini takip ediyor. Zaman zaman yapılan kampanyalarla uçak biletlerinin otobüsten daha uygun fiyatlara bulunabilmesi, yolcuların tercihini de değiştirmeye başlıyor. Bayram öncesinde otogarlarda hareketlilik yavaş yavaş artarken, birçok kişi bilet fiyatlarına bakıp yeniden hesap yapmak zorunda kalıyor. Ailesine kavuşmak isteyenler için yol artık sadece kilometrelerle değil, artan maliyetlerle de ölçülüyor.
