Evrenin erken dönemlerine ışık tutan gözlemleriyle bilinen NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu, 2022’de tespit ettiği gizemli “küçük kırmızı noktaların” doğasını netleştirdi. Bilim insanları, uzun süredir kaynağı anlaşılamayan bu nesnelerin, yoğun gaz bulutlarıyla çevrili genç süper kütleli kara delikler olduğunu ortaya koydu. Astronomları şaşırtan bu kırmızı noktalar, alışılmadık parlaklıkları ve beklenmedik ışık dağılımları nedeniyle ilk etapta erken evrende oluşmuş son derece uzak ve yoğun galaksiler olarak yorumlanmıştı. Ancak bu cisimlerin yaydığı ışığın, klasik galaksi modelleriyle açıklanamaması, farklı senaryoların gündeme gelmesine yol açtı.
Spektroskopi Gerçeği Ortaya Çıkardı
Araştırmacılar, James Webb’in ileri düzey spektroskopik ölçüm yeteneklerinden yararlanarak bu cisimlerden gelen ışığın dalga boylarına ayrıştırılmasını sağladı. Analizler, ışığın yoğun ve yüksek derecede iyonlaşmış gaz tarafından saçıldığını gösterdi. Bu tür bir saçılma mekanizmasının ise yalnızca aktif şekilde madde yutan bir kara deliğin yakın çevresinde gerçekleşebileceği belirtildi.
Gaz Kozası İçinde Parlayan Kara Delikler
Bilim insanlarına göre, söz konusu kara delikler kalın bir gaz örtüsüyle çevrili durumda bulunuyor. Kara deliğin güçlü çekimiyle içeri doğru sürüklenen gaz, aşırı ısınarak parlıyor ve bu süreç Webb’in algıladığı kırmızı ışımayı oluşturuyor. Gaz kozası aynı zamanda kara deliklerin çevresini perdeleyerek diğer dalga boylarında görünmelerini zorlaştırıyor.
Neden Sadece Webb Görebildi?
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri de bu kara deliklerin çok zayıf X-ışını ve radyo dalgası yayması. Yoğun gazla sarılı olmaları, yüksek enerjili ışınımın dışarı sızmasını engelliyor. Bu nedenle söz konusu nesneler, yalnızca kızılötesi gözlem kapasitesi son derece gelişmiş olan James Webb Uzay Teleskobu tarafından tespit edilebiliyor.
Kütleleri Beklenenden Daha Küçük
Nature dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu genç kara deliklerin kütlesi Güneş’in yaklaşık 100 bin ila 10 milyon katı arasında değişiyor. Her ne kadar “süper kütleli” sınıfında yer alsalar da, evrenin erken dönemleri için şimdiye kadar tespit edilen en düşük kütleli kara delikler arasında bulunuyorlar.
Evrenin İlk Kara Deliklerine Işık Tutuyor
Bilim insanları, bu keşfin kara deliklerin nasıl ve ne hızda büyüdüğüne dair mevcut teorileri yeniden değerlendirmeye açtığını belirtiyor. Gazla çevrili bu genç kara deliklerin, erken evrende süper kütleli kara deliklerin oluşum sürecinin ilk aşamalarını temsil edebileceği düşünülüyor.
Kozmik Tarih Açısından Yeni Bir Sayfa
Araştırmacılara göre “küçük kırmızı noktalar”, evrenin bebeklik döneminde kara deliklerin nasıl ortaya çıktığını ve galaksilerle nasıl birlikte evrim geçirdiğini anlamak açısından kritik bir ipucu sunuyor. James Webb’in önümüzdeki yıllarda yapacağı yeni gözlemlerle, bu gizemli nesnelerin sayısının artması ve erken evrenin karanlık noktalarının daha da aydınlatılması bekleniyor.
